Tilburg School of Social and Behavioral Sciences

Understanding the sociology and psychology of human actions

Tips voor een stressloze en ontspannen (thuis)vakantie

Nederlanders behoren tot de meest reislustige Europeanen. In 2015 gingen 12,7 miljoen Nederlanders op vakantie, 80% van de bevolking. De rest bleef thuis vanwege geldgebrek, gezondheidsproblemen of een hekel hebben aan al dat reisgedoe.

Thuisblijven hoeft het vakantiegeluk niet in de weg te staan. Onderweg zijn in het hoogseizoen is geen  lolletje. Het mondiale toerisme neemt alleen maar toe. Gevolg: overspannen luchthavens en dichtgeslibte wegen. Het aantal Nederlanders dat geen zin heeft om op vakantie te gaan is opvallend groot, aldus het CBS.

"Nederlanders lijden aan vakantiestress", zegt Greg Richards, hoogleraar Leisure Studies aan Tilburg University (TSH). "Je móét op vakantie, en je móét daar iets doen. De calvinistische ethiek wordt zelfs toegepast op de vrijetijdsbesteding. 'Heb je dít gezien? Je hebt dát toch wel gedaan?' Hoe gewoner het wordt om met vakantie te gaan, hoe erger de sociale druk en de stress. Dus misschien is het wel veel minder stressvol, en bovendien een stuk beter voor het klimaat, om helemaal niet op reis te gaan." (NRC Next, 18 juli 2017)

Fotodwang. Toerismedeskundige Richards ziet prestatiedwang als nog een reden voor vakantiestress: "Goede foto’s op social media zijn de nieuwe onderscheidingstekens van onze belevenissen, zoals vroeger de zongebruinde huid. Maar nu hebben we dus stress om de perfecte foto te maken op het moment dat we zouden moeten genieten van wat we zien."

'Toeristisch musturberen'. Hoogleraar Emoties en Welbevinden Ad Vingerhoets (TSB) noemt vakanties schromelijk overschat. "Een hoop mensen kunnen helemaal niet tegen vakantie. Die moeten van zichzelf heel veel dingen doen en zien en dat levert stress op. Ik noem het toeristisch musturberen". Beluister het radio-interview met Vingerhoets. Of lees Ad's vakantiefrustraties in Psychologie Magazine

Tips om van een ontspannen (thuis)vakantie te genieten. (NRC.Next 18-7-17)

1. Anders kijken. Toerisme-expert Greg Richards: „Alain de Botton laat inThe Art of Travel zien dat het niet gaat om waar we naar toe reizen, maar om de houding die we hebben op reis. Thuis kan net zo interessant zijn als een tropisch strand, als we maar leren met andere ogen te kijken." (zie ook YouTube)

2. Niets moeten. Reisboekenschrijver Iris Hannema (onder meer Het bitterzoete paradijs) raadt staycationers aan zich vooral niet te haasten en niets te moeten. Waar ze ook is, ze begint haar dag rustig. "Ergens koffie drinken, mensen kijken, een krant of boek lezen, middagdutje, alles in een kalm tempo. Zodra ik het gevoel van 'iets moeten' voel opkomen, stop ik met wat ik aan het doen ben of waar ik naar toe op weg ben. Dat gevoel weiger ik, het ontneemt me mijn vrijheid. Dit kunnen mensen thuis precies zo doen."

3. Met nieuwe mensen praten. "Voor reisherinneringen is het niet relevant hoeveel kathedralen je bezocht hebt, maar wie je ontmoet hebt", zegt Hannema. „Ik zit liever de hele dag te babbelen met een waard of krantenverkoper dan dat ik naar kerkplafonds kijk. Praat vooral met mensen die je niet kent in plaats van met bekenden."

4. Anders eten. "Ga naar een grote markt, waar kooplui uit veel verschillende culturen samenkomen", zegt NRC’s culinair medewerker Janneke Vreugdenhil. "Koop ingrediënten die je niet kent, vraag de verkoper wat je ermee kunt doen, de meesten geven graag advies. Of ga eten in dat scharrig uitziende buurtrestaurantje waar je zo vaak langs bent gefietst, maar nooit naar binnen durfde. Knoop een praatje aan met de barman en stamgasten. Of ga picknicken op een mooie stek waar je ook kunt zwemmen."

5. Pas je huis aan. "Gooi je huis om voor het ultieme vakantiegevoel", zegt Mary Hessing, hoofdredacteur van design- en interieurblad WOTH. Zij heeft voor haar werk zo veel gereisd dat ze de zomer met man en kinderen thuis doorbrengt. Zet de tv in de trapkast en eet zodra het weer het toelaat drie keer per dag buiten. Besteed je eerste vakantiedag thuis aan het oppeppen van de buitenruimte, creëer een fijn zitje. Haal vrolijke en direct bloeiende beplanting, daar heb je de hele vakantie plezier van. Maak van je slaapkamer een hotelkamer. Wit beddegoed, een gezellig nachtlampje, extra kussens of zelfs een lang rolkussen. Denk ook aan bloemen!" Zelf slaapt ze met mooi weer in de tuin.

6. Bij slecht weer wordt het lezen.