Nieuws en agenda

Implementatie van online Keuzehulp bij prostaatkanker deels geslaagd

Implementatie van een online Keuzehulp voor patiënten met prostaatkanker blijkt niet overal even succesvol. Het gebruik ervan door patiënten en zorgverleners werd in 9 ziekenhuizen onderzocht en vergeleken met 9 andere ziekenhuizen die de normale zorg verleenden.

Patiënten vulden direct na de behandelkeuze vragenlijsten in, en dat deden ze 6 en 12 maanden later nog eens. Het proefschrift 'Choosing treatment for Prostate cancer' van Maarten Cuypers, dat hij op 18 mei 2018 verdedigt, beschrijft de ontwikkeling en evaluatie van deze Keuzehulp.

Gemiddeld werd aan 35% van nieuwe prostaatkankerpatiënten een Keuzehulp uitgereikt in de deelnemende ziekenhuizen. Tussen ziekenhuizen werden grote verschillen in implementatie gevonden. In een aantal ziekenhuizen lag de implementatiegraad boven 80%, terwijl bij andere ziekenhuizen aan minder dan 10% van de patiënten een Keuzehulp werd uitgereikt. Om implementatie te bevorderen zouden zorgverleners meer getraind moeten worden in gebruik van de Keuzehulp, en zouden onderdelen van de huidige Keuzehulp meer toegepast moeten worden tijdens consulten dan nu het geval was.

10.000 diagnoses per jaar

Prostaatkanker is meest voorkomende kankersoort bij mannen. Per jaar wordt bij ongeveer 10.000 Nederlandse mannen deze diagnose gesteld. In ongeveer driekwart van de gevallen is er sprake van gelokaliseerde prostaatkanker, waarbij de kanker nog niet is uitgezaaid buiten de prostaat. In dat geval zijn er meerdere gelijkwaardige behandelingen mogelijk.

Ingrijpen of afwachten

Behandelingen kunnen gericht zijn op genezing, of er kan worden gekozen om het verloop van de ziekte af te wachten en pas te behandelen als daar aanleiding voor is. Genezende behandelingen geven een risico op bijwerkingen (o.a. impotentie en incontinentie) die erger kunnen zijn dan de klachten van de prostaatkanker. Met actief volgen worden deze behandelbijwerkingen uitgesteld, of vermeden, maar het geeft ook een risico dat te lang wordt gewacht waardoor geen genezende behandeling meer mogelijk is. Om de best passende behandeling te kiezen, is het belangrijk dat een arts en patiënt samen alle opties afwegen en daarbij rekening houden met de persoonlijke kenmerken en voorkeuren van de patiënt.

Online Keuzehulp

Om dit proces van samen beslissen te ondersteunen ontwikkelde Cuypers een online Keuzehulp die patiënten met prostaatkanker kunnen raadplegen. De Keuzehulp geeft informatie over alle behandelopties, inclusief actief volgen, en besteed evenwichtig aandacht aan de voor- en nadelen van alle opties. Daarnaast legt de Keuzehulp een aantal stellingen voor aan de patiënt, die helpen bij het uitspreken van een voorkeur voor een bepaalde optie. Aan het einde geeft de Keuzehulp een samenvatting met de belangrijkste overwegingen van de patiënt, die kan worden besproken met de arts.

Patiënten en zorgverleners beoordelen de Keuzehulp positief op onder meer gebruiksgemak. De Keuzehulp werd door de meeste patiënten gebruikt en ook de samenvatting werd besproken met de arts. Er werden echter geen effecten van de Keuzehulp op keuzeconflict of kennisniveau gevonden, en direct na de behandelbeslissing bleken patiënten uit de keuzehulpgroep minder tevreden met ontvangen informatie dan patiënten uit de controlegroep. Na 12 maanden werden geen verschillen in tevredenheid meer gevonden, en waren patiënten uit beide studiegroepen even tevreden. Ook waren de meeste patiënten na 12 maanden tevreden met hun behandeling en werd er weinig spijt gerapporteerd, ongeacht of de Keuzehulp was gebruikt.

Maarten Cuypers (Eindhoven, 1984) studeerde af in Marketing Management (2009) en Sociale Psychologie (2012) aan Tilburg University, waarna hij aan de slag ging als onderzoeker voor het Bernhoven Ziekenhuis in Uden. In 2013 startte hij met onderhavig promotieonderzoek in samenwerking met het Elisabeth-Tweesteden Ziekenhuis (ETZ) te Tilburg. Momenteel werkt hij als post-doc onderzoeker bij het Radboud Medische Centrum.

Maarten Cuypers promoveert op 18 mei 2018 (aula, 14.00 uur) op zijn proefschrift getiteld Choosing treatment for  prostate cancer; Information provision, quality of life, and the use of an online decision aid. Promotor: Prof. dr. Lonneke V. van de Poll-Franse.