Tilburgse experts
over bezuinigen en hervormen

“Ik was vrij vernietigend over het Catshuis-akkoord, de nieuwe plannen zijn stukken beter. Je ziet ook dat de financiële markten positief reageren.

Op het gebied van de arbeidsmarkt werd in het eerdere akkoord nul komma nul geregeld. Nu wordt het ontslagrecht aangepakt, en wordt de eerste zes maanden van de WW geprivatiseerd. Dat is precies wat je wilt hebben.

De hervormingen voor de woningmarkt zijn hetzelfde gebleven, en dat is te weinig omdat nu alleen de nieuwe gevallen worden aangepakt. Beter is om het eigen woningforfait te verhogen.

Op het gebied van pensioenen is het huidige akkoord stukken beter dan het vorige. Het was buitengewoon dom om de pensioenleeftijd in een stap te verhogen. Het nieuwe plan om dat geleidelijk te doen is precies wat de Raad van Economisch Adviseurs, waarvan Kees Koedijk en ik deel uitmaakten, eerder al voorstelde. We zijn er nu wat laat mee, maar toch.

Op het gebied van zorg zijn een aantal voorgenomen bezuinigingen teruggedraaid, waar ik me in kan vinden. Wat wel nodig blijft, is dat er een eigen bijdrage komt op behandelingen van specialisten. De vraag naar zorg is namelijk onbeperkt, die moet geremd worden. Ik vermoed dat in de uitwerking van de huidige plannen dit nog geregeld zal worden.”

“Een nieuwe politieke lente, waarbij de Kamer verantwoordelijkheid neemt en de opstellers van het hoofdlijnenakkoord wel naar de arbeidsmarkt durven te kijken. De richting van de voorstellen is goed, maar er is nog veel uit te werken.

Hoe voorkom je dat MKB-bedrijven nog huiveriger worden om mensen aan te nemen als zij zes maanden WW moeten doorbetalen (de twee jaar loondoorbetaling bij ziekte drukt al zeer zwaar momenteel)? Hoe voorkom je dat werkgevers zich nog meer zullen gaan bedienen van flexkrachten, om de WW-doorbetaling te vermijden? Hoe regel je juridisch dat de ontslagvergoeding én wordt beperkt én wordt geoormerkt voor werk-naar-werk? Is de nullijn voor ambtenaren niet in strijd met de onderhandelingsvrijheid? Wordt vervolgd dus.

De snellere verhoging van de pensioenleeftijd zal wel effect hebben op het bestaande pensioenakkoord. Daar zal ook nog het nodigen over te doen zijn.”

“Het nieuwe pakket is ongeveer even rechts en even slecht als het Catshuispakket. Het nieuwe bezuinigingspakket wijkt maar in kleine details af. Gebleven zijn de vervroeging van de verhoging van de AOW-leeftijd en daarmee het vervallen van het pensioenakkoord. In het pensioenakkoord zoals dat in de Tweede Kamer was afgesproken, zat een mogelijkheid voor mensen met zware beroepen en een minimuminkomen om toch eerder met pensioen te gaan. Die mogelijkheid was door de PvdA in de Tweede Kamer afgedwongen, maar is nu weg. Deze linkse veer is dus vervlogen.

De hypotheekrenteaftrek wordt gehandhaafd. Die vervalt alleen maar voor aflossingsvrije hypotheken. Iedereen was het echter al over eens dat aflossingsvrije hypotheken ondingen zijn. De rijke huizenbezitters blijven gewoon rente op hun miljoenenstulpje tegen het hoogste tarief aftrekken. Vijf miljard euro, ongeveer de helft van de totale belastingteruggave wordt door de 20% hoogste inkomens ontvangen. Hier had op zijn minst een begin gemaakt kunnen worden met het korten op de belastingteruggave op de eigen woning voor de hoogste inkomens. Deze linkse veer heeft de Kunduz-coalitie laten vliegen.

Loonmatiging (marktsector) of loonbevriezing (collectieve sector, excl. zorg) beperken de bestedingen en remmen daarmee het economisch herstel. Daarvan hebben vooral lagere inkomens last, omdat zij niet over de buffers beschikken om een blijvende krimp op te vangen. Wat nieuw is, is dat de hogere inkomens extra moeten bijdragen via een extra en eenmalige werkgeversheffing, maar welke inkomens dat precies zijn, wordt niet uiteen gezet.

Het algemene tarief van de BTW wordt verhoogd. Een verschil met het Catshuispakket is dat het lage tarief niet wordt verhoogd. BTW-verhogingen zijn vooral ten nadele van lage inkomens omdat zij meer consumeren. Door het lage tarief uit te sluiten wordt dat een beetje gecompenseerd, maar het principe blijft. Het verlagen van inkomstenbelasting later (zoals ook al in het Catshuispakket zat), is dan een doekje voor het bloeden en bovendien is het vanuit economisch oogpunt slecht om een belasting (BTW) eerst te verhogen en later een andere (inkomstenbelasting) weer te verlagen.

Wat is er anders? Er komt een hoger tarief op energieproducten en de accijnzen op alcohol, frisdrank en tabak worden verhoogd. Voor een deel worden eerdere bezuinigingsmaatregelen (passend onderwijs, griffierechten, PGB, enz.) ongedaan gemaakt. Dat lijken linkse ingrepen, maar voor een deel waren deze bezuinigingen gemotiveerd omdat er een sterk kostenopdrijvend mechanisme in deze regelingen zat. Dat geldt met name bij het passend onderwijs en het PGB. Iedere volgende regering komt weer voor de vraag te staan of ze een ongeremde groei op deze uitgavenposten wil.

Kortom, een groot deel van het pakket is dus hetzelfde en de hervormingsgezindheid is beperkt. De laagste inkomens worden niet of nauwelijks ontzien.”

“Een van de redenen van de slechte economie is dat de banken moeilijk aan geld komen omdat veel van het Nederlandse spaargeld het land verlaat. Buitenlandse beleggers zijn nerveus om in Nederland te investeren door de grote hypotheekschulden. Dat heeft een negatief effect op de economie.

De negatieve spiraal moet doorbroken worden. Een oplossing ligt in een vehikel wat hypotheken opkoopt bij de banken. Het geld daarvoor kan komen van de uitgestelde belastingen die een deel van het pensioenvermogen vormen. Op de inleg van pensioenen wordt geen belasting geheven, dat gebeurt pas bij de uitkering ervan. Als Nederland kunnen we een deel van dat geld ‘van de toekomst’ gebruiken om beleggers nu weer vertrouwen te geven. De banken krijgen weer lucht. De overheid neemt expliciet het risico voor de woningmarkt, maar dat draagt het nu ook.

Het pensioen en de premie voor de burger blijft gelijk. Het heeft dus geen gevolgen voor de inkomensverdeling en kan daarom politiek breed gedragen worden. Hiermee lossen we ons begrotingstekort niet op, maar deze hervorming stimuleert de economie, waardoor de belastinginkomsten stijgen. Op die manier komen we al dichter bij die 3 procent.”