Persberichten

Sociale wetenschapper Geert Hofstede in debat op congres over cultuurvergelijking

'Verschillen tussen culturen op de wereld de laatste dertig jaar onveranderd'

Culturen op de wereld veranderen, maar per saldo zijn de cultuurverschillen tussen landen de laatste dertig jaar even groot gebleven. Ondanks processen van globalisering en individualisering zijn de verschillen tussen culturen behoorlijk 'waardenvast'. Dat blijkt uit het nieuwste boek van Geert Hofstede, de meest geciteerde sociale wetenschapper van Nederland, dat op 27 april op de KUB gepresenteerd wordt. Op die dag gaat Hofstede in Tilburg in debat met andere belangrijke denkers op dit terrein tijdens de conferentie Comparing Cultures; Dimensions of Culture in a Comparative Perspective.

Of het nu om het gedrag van toeristen, om wereldwijde marketing van producten, om fusies van bedrijven uit verschillende culturen of om het bezweren van internationale crises gaat, steeds weer verklaren de fundamentele verschillen in waarden en normen een groot deel van de gemakken en ongemakken op deze terreinen.

Het centrale thema van de internationale conferentie Comparing Cultures is het debat over de impact van de culturele factor. Wat zijn de fundamentele dimensies van de waarden en normen van mensen uit verschillende culturen, welke impact hebben deze dimensies op het gedrag van mensen en organisaties in die culturen en: zijn er veranderingen vast te stellen in de cultuurdimensies en in de impact hiervan?

Eenduidig is de impact van de culturele factor geenszins. Sommigen suggereren dat op de golven van globalisering en de wereldwijde triomf van het marktdenken een uniforme wereldcultuur ontstaan is. Anderen beweren, veelal op grond van dezelfde trends, dat er op wereldschaal een culturele Big Bang heeft plaatsgevonden. Cultuur verliest haar fundamentele grondslagen en heeft nauwelijks nog een voorspelbare invloed op gedrag.

De Tilburgse wetenschapper Geert Hofstede onderscheidt in zijn grootschalige onderzoek naar de impact van cultuurverschillen vijf fundamentele cultuurdimensies. In 1980 publiceerde hij de eerste editie van Culture's Consequences, een inmiddels klassiek boek dat de cultuurverschillen tussen bijna 60 landen rond het jaar 1970 bespreekt. Hofstede is tot op de dag van vandaag de meest geciteerde Nederlandse sociale wetenschapper. Hij wordt zelfs meer aangehaald dan bijvoorbeeld Karl Marx of Ludwig Wittgenstein.

In Hofstedes geheel herziene 'Culture's Consequences' dat tijdens de conferentie wordt gepresenteerd, wordt een overzicht gegeven van de resultaten van twintig jaar cultuurvergelijkend onderzoek. Dat is uitgevoerd door een groot aantal auteurs in verschillende disciplines, meestal geïnspireerd door Hofstedes eerste werk. Uit deze analyses blijkt hoe onveranderlijk belangrijk zijn vijf cultuurdimensies zijn. Het nieuwe boek geeft een overzicht van een grote reeks verschijnselen die met Hofstedes cultuurdimensies verklaard kunnen worden.

Zijn conclusie dat cultuurverschillen de afgelopen dertig jaar nauwelijks wezenlijk zijn veranderd, staat haaks op opvattingen van andere wetenschappers. Net als Hofstede onderscheiden de meesten een aantal fundamentele cultuurdimensies; 'basale' waardenassen waarop culturen uit alle delen van de wereld te schalen zijn. Velen nemen echter aan dat verschillen tussen culturen in de wereld kleiner worden. Anderen, zoals Wolfgang Jagodzinski, een gerenommeerd onderzoeker van de aan de KUB kantoor houdende European Values Studies, zijn zeer kritisch over het uiteenleggen van cultuur in verschillende aantallen dimensies.

De invloedrijkste wetenschappers uit het cultuurvergelijkend onderzoek zullen op Comparing Cultures met elkaar in debat treden. Behalve Geert Hofstede (senior research fellow bij het aan de KUB gevestigde IRIC, emeritus hoogleraar Universiteit Maastricht) zijn dat Ronald Inglehart (University of Michigan, Ann Arbor, USA), Shalom Schwartz (Hebrew University, Jeruzalem, Israël), Harry Triandis (University of Illinois, Urbana-Champaign, USA) en Wolfgang Jagodzinski (Universiteit Keulen, Duitsland). Het debat staat onder leiding van Pieter Drenth, psychometrist aan de Vrije Universiteit te Amsterdam en voorzitter van de European Values Studies.

Tijdens de conferentie worden bijna zeventig voordrachten gehouden door cultuurwetenschappers uit 25 verschillende landen. Het publiek bestaat uit ruim 250 bezoekers uit 35 verschillende landen. Comparing Cultures wordt om 9.00 uur geopend door mr. Yvonne van Rooy, voorzitter van het College van Bestuur van de KUB. In de lunchpauze wordt de videofilm On the Moon a Tiger van de Britse beeldend kunstenaar/filmer Lucia King vertoond, waarna zij met het publiek in debat gaat.

Comparing Cultures wordt georganiseerd door IRIC, Institute for Research on Intercultural Cooperation, in samenwerking met Globus, Institute for Globalization and Sustainable Development, en de Tilburg School of Social and Behavioral Sciences, allen onderdeel van de KUB. IRIC doet al ruim 20 jaar, sinds de oprichting in 1980 door Geert Hofstede, onafhankelijk onderzoek naar de consequenties van internationale cultuurverschillen.

Noot voor de pers

De conferentie Comparing Cultures vindt plaats op vrijdag 27 april in gebouw Y op de campus van de KUB. Voor nadere toelichting kunt u contact opnemen met Henk Vinken, directeur van IRIC (013 4662816, e-mail iric@tilburguniversity.edu). Een 'press pack' over het nieuwste boek van Hofstede en een persexemplaar van het boek zelf zijn verkrijgbaar via ms. Gladys C. Ferguson, Sage Publications, fax: +44 20 7374 8741, e-mail: gladys.calixferguson@sagepub.co.uk

Tilburg, 19 april, 2001