Programma
| Master | Filosofie |
| Specialisaties | |
| Toelating | direct vanuit bachelor Filosofie, andere bachelors (bv. economie, psychologie, recht) of HBO-opleidingen via aanvullende premaster (schakelprogramma van 60 ECTS (of minder)) |
| Vermelding op diploma | Master of Arts (MA) in de Filosofie |
| Carrièreperspectief | beleidsadviseur, consultant, docent, onderzoekscoördinator, wetenschapsjournalist |
| Start | 2 keer per jaar (in september en februari) |
| Duur | 1 jaar in voltijd (ook mogelijk in deeltijd ) |
| Taal | Nederlands |
| Faculteit | Humanities |
| Verwante masterprogramma´s |
Beschrijving masterprogramma's
Binnen de master Filosofie heb je de keuze uit twee masterprogramma's:
Masterprogramma 1: Ethiek van Bedrijf en Organisatie
De vrije markt en de organisatie zijn twee van de belangrijkste sociaal institutionele uitvindingen van de moderne westerse cultuur. Organisatie en vrije markt lijken een bepaalde, op effectiviteit en efficiëntie gerichte, rationaliteit te delen, en onderhouden een moeizame relatie met de moraal – niet alleen praktisch, maar zeker ook in ons denken. Beide worden nogal eens verantwoordelijk gesteld voor de grote problemen waarmee we als samenleving kampen, zoals de milieuproblematiek, vereenzaming en vervreemding, ongelijkheid, maatschappelijke onverschilligheid, gebrek aan zingeving, hedonisme en niet te vergeten: moreel verval.
Sommigen menen dat de markt en organisatie per definitie amoreel zijn; anderen menen dat er op markt en organisatie sprake is van een speciale, gelimiteerde moraal. Steeds minder horen we over de positieve aspecten van markt en organisatie: hoe ze maatschappelijke problemen oplosten en bijdroegen aan maatschappelijke rechtvaardigheid.
In het masterprogramma Ethiek van Bedrijf en Organisatie onderzoeken we het denken over beide fenomenen in samenhang. Dit doen we op een filosofische wijze en in dialoog met filosofische tradities, in het bijzonder de Aristoteliaanse en Kantiaanse traditie en het pragmatisme.
Natuurlijk dwingt de multi-disciplinariteit van het onderwerp ons om ook nadrukkelijk aan te haken bij het denken in andere disciplines zoals de economie en de sociologie (o.a. Weber, Habermas, Selznick en Hayek).
We zullen ons filosofisch verdiepen in de specifieke aard van de moderne samenleving als vrije markt samenleving en als samenleving waarin mensen zijn vervangen door organisaties als de belangrijkste actoren. Hoe wordt het ontstaan van ons type samenleving geïnterpreteerd? Wat wordt kenmerkend geacht? Hoe wordt gedacht over mogelijkheden en gevaren? Hoe verhoudt de manager zich tot markt en organisatie?
Uiteraard gaat grote aandacht uit naar de mogelijkheid en de invulling van een morele vrije markt en een morele organisatie. Wat is een integere onderneming? Kan een organisatie een morele gemeenschap zijn? Hoe kan de moraliteit binnen een organisatie gewaarborgd worden? Wat is de rol van de overheid? Wat is de plaats nog van persoonlijke verantwoordelijkheid?
Meer informatie over het curriculum van dit masterprogramma.
Masterprogramma 2: Ethiek en Vrijheid
Het idee van vrijheid is (samen met rationaliteit, de aloude Griekse logos) één van de dragende concepten van onze Westerse kijk op de mens en zijn waardigheid. Het thema ‘ethiek en vrijheid’ verwijst allereerst naar het individu en zijn handelingen of oordelen. Ethiek en morele verantwoordelijkheid vooronderstellen immers dat het individu een vrije keuze heeft. Het thema verwijst echter ook naar de collectieve werkelijkheid van samenleving, politiek en cultuur. Vrijheid speelt in dat domein een centrale rol, als uitgangspunt, of juist als na te streven ideaal. Ook de filosofie zelf kan als een vorm van vrijheid worden gezien. Je maakt je in je denken immers los van wat hier en nu toevallig gegeven is. Toch zijn er ook filosofen die de centrale positie van het idee van vrijheid niet vanzelfsprekend vinden.
Omdat we vanuit het thema ‘ethiek en vrijheid’ zowel het individu als de maatschappij als geheel willen onderzoeken, bestrijkt dit thema het hele veld van wat vroeger de ‘praktische filosofie’ werd genoemd. Deze filosofie ging niet over praktische oplossingen voor concrete problemen, maar over de juiste conceptualisering van het (inter)menselijk handelen. Naast de praktische filosofie komt ook de theoretische filosofie aan de orde, waar de wetenschap op zich, en met name de input van de mens- en maatschappijwetenschappen doordacht wordt.
De keuze van de filosofische uitgangspunten is van groot belang voor een goede visie op bijvoorbeeld de democratie. Betekent democratie niet dat vrijheid moet worden gecombineerd met of ingeperkt door wederzijdse erkenning ? En hoe verhouden vrijheid en rechtvaardigheid zich tot elkaar? Wordt de democratie en de (individuele) vrijheid bedreigd door de economie of de techniek, of wordt ze er juist door bevorderd?
Al deze vragen vertrekken vanuit één aanname: dat het individu in elk geval in staat is tot bewuste keuzes. Maar zoals bekend zijn er nogal wat filosofen die menen dat hier geen bewijs voor te vinden is en dat ons handelen louter lichamelijk bepaald is – “het brein is ons steeds vóór en het bewustzijn hobbelt er achteraan”. Zij spreken dan ook liever van ‘brein’ dan van ‘geest’. Maar als we niet meer kunnen spreken van een ‘vrije wil’, wat betekent dat voor onze opvattingen over onszelf en over de samenleving?
De menselijke vrijheid lijkt misschien wel het grootst op het gebied van de kunst. Kunstwerken zouden immers geheel en al uit vrije creativiteit voortkomen. Maar gaat het hierbij niet eerder om toevallige ingevingen dan om prestaties? Hebben we wel controle over wat we maken? Kunst is toch iets anders dan techniek? En hoe staat het met de relatie tussen kunst en werkelijkheid, beeldt ze die af of verandert ze die? In beide gevallen dient zich hiermee ook meteen de culturele en politieke dimensie van kunst aan.
Meer informatie over het curriculum van dit masterprogramma.
Nederlands / Dutch