Wetenschap voor scholieren

Het Nederlandse onderwijsbeleid wil kinderen maximaal stimuleren hun nieuwsgierigheid aan te wakkeren en te belonen. Door hen bijvoorbeeld al vroeg in aanraking te brengen met de wetenschap.

Waar wonen de slimste kinderen van de wereld?

Door Marijke van Daelen

Jij bent misschien wel slimmer dan je ouders! Maar wanneer ben je nou slim? Er bestaan allerlei testen om te meten hoe slim je bent, zoals IQ- testen. Maar wat is dat eigenlijk IQ? En kun je in alle landen en culturen dezelfde testen gebruiken? Of zijn Chinese kinderen anders slim dan Nederlandse kinderen? En waarom doen Finse kinderen het beter bij testen? Tijdens het kindercollege op 31 november 2011 leerde professor Fons van de Vijver alle aanwezige kinderen dat je niet zomaar kan zeggen of iemand slim is of niet.

Quiz

Het college begon met een quiz. Meteen al werd duidelijk dat de meeste kinderen erg slim zijn, want veel vragen beantwoorden zij goed. Dan komt Fons van de Vijver naar voren. Hij is hoogleraar cultuurfilosofie en daarom draagt hij een toga , een soort zwarte lange jurk. Hij krijgt een oorverdovend applaus. De professor vertelt dat de slimheid van een persoon wordt bepaald door drie bouwstenen, namelijk: cultuur, intelligentie en het verband tussen cultuur en intelligentie.

Wat is cultuur?

Cultuur is bijvoorbeeld de manier waarop je een huis bouwt. In Hong Kong woont iedereen in hoge gebouwen met erg kleine kamers. Dat komt omdat daar veel mensen wonen en er weinig plek is. Nomaden leven vaak in tenten. Op die manier kunnen zij hun huis meenemen wanneer ze achter hun voedsel aan gaan. De manier waarop een huis wordt gebouwd, is dus afhankelijk van de omgeving. De huizen van inwoners uit Hong Kong en nomaden lijken niet op elkaar, maar toch hebben ze dezelfde functie. Ze beschermen de bewoners. Cultuur kan daarom ook wel worden gezien als afspraak. Een groep mensen spreekt af om iets op dezelfde manier te doen, en dat wordt dan 'normaal'. De professor vertelt dat zijn toga ook een vorm van cultuur is, thuis zou hij hem niet aantrekken.

Wat is intelligentie en wie zijn intelligent?

Op de vraag wie de intelligentste persoon is die je kent, komen veel verschillende antwoorden uit het publiek. Voor veel van de jonge deelnemers zijn hun ouders de slimste personen die ze kennen. Ze hebben gestudeerd aan de universiteit en ze maken nooit foute beslissingen. Maar hoe zit dat met bijvoorbeeld Einstein? Sommigen vinden hem intelligent omdat hij zoveel teweeg heeft gebracht in de natuurkunde. Een van de deelnemers merkt echter slim op dat zijn formule net is gekraakt, dus dat het te betwijfelen valt of hij wel zo intelligent is. Een ander vertelt dat Einstein niet slim is omdat hij dyslectisch was. Volgens de professor kan dat goed zijn, aangezien intelligente mensen op een ander vlak vaak afwijkingen hebben.

Wanneer ben je nou eigenlijk slim?

Het is erg moeilijk om te bepalen wanneer iemand slim is. Denk bijvoorbeeld aan de Bosjesmannen in de Kalahari woestijn. Ze zullen waarschijnlijk laag scoren op een IQ-test, maar ze kunnen wel overleven in moeilijke omstandigheden. Ze zijn dus slim op hun eigen manier, ze passen zich aan aan hun leefgebied.

Hoe kun je slimheid meten?

Het is moeilijk één test te ontwikkelen waarmee slimheid kan worden gemeten. De CITO-toets bijvoorbeeld, is gemaakt om een bepaalde groep leerlingen te kunnen testen. Leerlingen die Nederlands als tweede taal hebben, scoren over het algemeen laag op het onderdeel taal. Dit komt omdat zij een kleinere woordenschat hebben dan kinderen die Nederlands als eerste taal hebben. Maar is het dan terecht om te zeggen dat deze kinderen minder slim zijn? Of is de toets minder geschikt voor deze groep?

Conclusie

De bouwstenen van intelligentie zijn overal hetzelfde. Wat we ermee doen verschilt echter per plaats. Er zijn overal slimme en minder slimme kinderen. Het is dus eigenlijk niet te zeggen waar de slimste kinderen ter wereld wonen!

Wat vonden de kinderen er zelf van?

  • Lotte-Sophie Folbert: "Ik vond het een erg geslaagde middag. Ik heb veel geleerd en de professor gaf op een leuke manier les.
  • Lasse Wernke: "Ik vond het vooral interessant dat de kinderen in Oost-Azië na school nog naar een tweede school gaan." Op de vraag of hij zou willen ruilen antwoordde hij: "Nee, ik ben blij dat ik na schooltijd écht vrij ben!
  • Sam van der Taak: "Ik had verwacht dat de slimste kinderen uit Europa zouden komen, en dan met name uit Nederland. Maar dat bleek niet zo te zijn."