Wetenschap voor scholieren

Het Nederlandse onderwijsbeleid wil kinderen maximaal stimuleren hun nieuwsgierigheid aan te wakkeren en te belonen. Door hen bijvoorbeeld al vroeg in aanraking te brengen met de wetenschap.

Spullen onthullen

Spullen onthullen wie je bent

"Wij hebben allemaal spullen en wij kopen allemaal spullen. Sommige spullen zijn heel erg duur, terwijl we ze eigenlijk helemaal niet nodig hebben", vertelt professor Economische Psychologie Marcel Zeelenberg aan de overvolle zaal bij het eerste kindercollege van dit jaar. "Sommige mensen kopen bijvoorbeeld een auto van het merk Jaguar, hartstikke leuk, maar waarom zou je dat doen als een Toyota net zo goed is?" Het college van de kinderuniversiteit gaat vandaag over Economische Psychologie, en in dit vak onderzoeken wetenschappers zoals Zeelenberg hoe en waarom mensen keuzes maken bij het kopen van spullen.

Identiteit

Merken als Nike, Apple, Heineken, Pepsi, Red Bull kennen we allemaal, terwijl de namen er nog niet eens bijstaan. Dit noemen we sterke merken. En die zijn sterk omdat iedereen alleen al aan het logo kan zien wat voor spullen dat bedrijf verkoopt. En als jij die koopt, of dat nu een onderbroek is van het merk Björn Borg of juist één van Zeeman, zegt dat iets over wie je bent, zegt de professor. Over je identiteit.
Nu denk je misschien dat je jezelf kent, maar ook andere mensen om je heen vinden iets van je. Aan hen wil je laten zien wie je bent. Kijk maar eens naar je eigen kamer. Met een poster laat je zien: deze band vind ik leuk, dit merk vind ik leuk. Wie jij bent, is dus voor een deel te zien aan de spullen die je hebt. Een sportief type, alto, kakker, rapper, of nerd…

Terug naar de oertijd

Professor Zeelenberg neemt de kinderen mee terug in de tijd om uit te leggen waarom die spullen zo belangrijk zijn. In de oertijd zag je mannen die kettingen droegen met tanden van dieren waarop ze gejaagd hadden. Daarmee lieten ze zien: wij zijn super goede jagers!
Tegenwoordig doen mensen hetzelfde als ze een hele dure auto beplakt met diamantjes kopen. Ze willen laten zien dat ze rijk zijn en succes hebben. Ze willen op een of andere manier status verkrijgen. Maar helpen al die voorwerpen daarbij echt?

Onzeker en materialistisch

Dure dingen geven iemand meer status. Status bepaalt hoe andere mensen je behandelen. Vooral als mensen onzeker van zichzelf zijn, kopen ze veel spullen. Ze kopen eigenlijk een imago. Mensen die van spullen houden, noemen we materialisten.
Test jezelf hier om te kijken of je materialist bent:

  • Ik bewaar dingen die ik eigenlijk weg zou moeten gooien
  • Ik vind het niet leuk om dingen uit te lenen, zelfs niet aan vrienden
  • Ik vind het niet leuk als er mensen in mijn huis zijn als ik er niet ben
  • Het irriteert me mensen te zien die alles kopen wat ze willen
Antwoord je vaak ja, dan ben jij een materialist.

Word je ook gelukkiger van kopen?

Er is onderzocht waarmee mensen het meest blij zijn wanneer ze 100 euro uitgeven: als ze daarmee iets leuks kopen of iets leuks kunnen doen. En toen bleek dat mensen vooral genieten als ze iets leuks gaan dóen. Als je iets koopt, dan ben je er zo aan gewend, en dan wil je weer wat anders. Maar als je iets gaat doen, houd je er altijd een leuke herinnering aan over. Geluk hangt vooral af van de mensen om je heen. Vrienden, kennissen, en familie. Alleen materialisten denken dat hun geluk in spullen te vinden is. Maar uiteindelijk voelen ze zich er toch niet gelukkig door en dan gaan ze nog meer dingen kopen.

Vergelijken met anderen

We kijken ook vaak naar wat anderen hebben. Dit noemen we sociale vergelijking. Bijvoorbeeld als je je eigen kadootjes met Sinterklaas openmaakt, heb je al gezien wat je broertje of zusje heeft gekregen. We hebben als mensen heel erg de neiging om te kijken naar wat we zelf niet hebben, en te kijken naar wat anderen wel hebben. Andere mensen hebben het soms beter, maar vaak is dat helemaal niet erg. Want, zegt professor Zeelenberg: "Als iemand iets anders heeft, dan denk jij: dat wil ik ook. Dat stimuleert je om beter je best te gaan doen en nog beter te worden."