Onderzoek Economie en Management

Met ons onderzoek richten we ons op de thema's: arbeid, zorg en vergrijzing, banken en financiële markten, duurzaamheid, innovatie en ondernemerschap, marketing en consumentengedrag en marktordening.

Promotie dhr. drs. F.J. Elsweier

Titel: Een rechtsvergelijking tussen de Nederlandse en Duitse winstbelasting van lichamen
Promotores: prof. dr. P.H.J. Essers en prof. dr. J.A.G. van der Geld

Samenvatting

In het onderzoek staat van Frank Elsweier staat een rechtsvergelijking tussen de Duitse en Nederlandse winstbelasting van lichamen (vennootschappen) centraal. Op een systematische en gestructureerde wijze heeft hij de belangrijkste leerstukken uit de Nederlandse vennootschapsbelasting, respectievelijk Duitse Körperschaftsteuer (en summier de Gewerbesteuer) met elkaar vergeleken en gewogen.

Het doel van de vergelijking is te onderzoeken welke rechtsregels uit de Duitse Körperschaftsteuer en Gewerbesteuer aanbevelenswaardig zijn voor de Nederlandse vennootschapsbelasting. Elsweier heeft een toetsingskader gehanteerd om zijn onderzoek en zijn mening over ‘’wat aanbevelenswaardig is’’ zo veel mogelijk te objectiveren. De discussiepunten in de vennootschapsbelasting in Nederland en de mogelijke alternatieven in Duitsland heft hij getoetst aan een fiscaal-beleidsanalytische toets, fiscaal-juridische toets, fiscaal-wetstechnische toets en internationale/Europese fiscale ontwikkelingentoets.

Fiscaal krachtenveld

Bestaande fiscale regelingen zijn ingebed in een ruimer geheel. Een fiscale rechtsregel kan niet (door alleen naar de afzonderlijke rechtsregel te kijken) worden geïmplementeerd in een andere jurisdictie. Derhalve is Elsweier ook ingegaan op de belangrijkste factoren die van invloed kunnen zijn op deze belastingen. Hij heeft bijvoorbeeld de invloed van Europese en internationale fiscale ontwikkelingen onderzocht, maatschappelijke ontwikkelingen zoals de discussie over belastingontwijking in kaart gebracht, het ontstaan (en toetsen) van wetgeving in beide landen geanalyseerd en het uitvoeringsbeleid van de Belastingdienst, respectievelijk Finanzverwaltung uiteengezet.

Welke leerstukken zijn onderzocht?

Meer concreet deed Elsweier onderzoek naar de rechtsgronden van de winstbelasting in beide landen, de relatie met de inkomstenbelasting, de intentie in Duitsland om een rechtsvormneutrale winstbelasting te bewerkstelligen (Thesaurierungsbegünstigung) en naar de vraag of een ondernemingsbelasting op gemeentelijk niveau (Gewerbesteuer) iets voor Nederland zou zijn. Ook heeft hij onderzocht of Duitsland aanbevelenswaardige rechtsregels heeft op het gebied van de subjectieve belastingplicht, het fiscale winstbegrip, verliesverrekeningsregels, waaronder een verliesverrekeningstemporisering (Mindestbesteuerung), onzakelijke leningen, renteaftrekbeperkingen (de earningsstrippingmaatregel waar Duitsland al tien jaar ervaring mee heeft), de deelnemingsvrijstelling in combinatie met CFC-regelgeving, compartimenteren, het fiscale eenheidsregime (zou het Duitse Organschaft-regime een toekomstbestendig fiscale eenheidsregime kunnen zijn?) en de fusie- en splitsingsfaciliteiten. Ieder hoofdstuk is afgesloten met een schematisch overzicht waarin de overeenkomsten en verschillen tussen Nederland en Duitsland in één oogopslag duidelijk worden.

Wat zijn de belangrijkste conclusies?

Over het algemeen staat de (fiscale) wetgeving in Duitsland bekend als consistent en principieel. Toch is in het onderzoek (meer dan verwacht) de nodige inconsistente en niet-principiële regels in de Körperschaftsteuer en Gewerbesteuer aangetroffen. Hieruit blijkt volgens Elsweier dat er in Duitsland net als in Nederland een wezenlijk verschil is in de wetenschappelijke zienswijze en uitleg van (grond)rechten en beginselen en de politieke omzetting daarvan. Met andere woorden, zowel in Duitsland als in Nederland is in de wetenschap oog voor een theoretische en systematische belastingheffing en bij politici lijkt een praktische invalshoek met accent op de achterban te prevaleren.

Verder is gebleken dat het niet aanbevelenswaardig is een bepaald Duits leerstuk in zijn geheel in te voeren in de vennootschapsbelasting in Nederland. Het zijn meer kleinere delen van rechtsregels of deelregelingen die mogelijk een verbetering kunnen betekenen. En dan nog zal veel afhangen van de daadwerkelijke geformuleerde wetgeving en hoe een en ander in de praktijk tot uitvoering wordt gebracht. Met name in de uitvoeringssfeer vindt Elsweier dat Nederland niet zozeer wat van Duitsland kan leren, maar dat dit eerder andersom het geval is.

Maakt dat het onderzoek minder waardevol? Volgens Elsweier niet, integendeel, hij vindt het van belang (ook) kennis te nemen van de rechtsregels die in Duitsland minder of niet functioneren (in die zin dat er veel kritiek op is). Bovenal zou bij mogelijke toekomstige Nederlandse wetswijzigingen rekening gehouden kunnen worden met positieve en negatieve fiscale ervaringen van Duitsland op desbetreffend gebied, bijvoorbeeld bij de earningsstrippingmaatregel, CFC-wetgeving en het Duitse fiscale eenheidsregime (Organschaft). Elsweiers bevindingen ten aanzien van de Duitse rechtsregels in de Körperschaftsteuer en Gewerbesteuer kunnen dienen als slijpsteen om het eigen vennootschapsbelastingrecht te overdenken en vorm te geven.


Location: Cobbenhagen building, Auditorium (access via Koopmans building)


Order the PhD thesis













Wanneer: 27 juni 2018 16:00

Waar: Bereikbaarheid campus Tilburg University