Onderzoek Economie en Management

Met ons onderzoek richten we ons op de thema's: arbeid, zorg en vergrijzing, banken en financiële markten, duurzaamheid, innovatie en ondernemerschap, marketing en consumentengedrag en marktordening.

Sylvester Eijffinger: opkoopprogramma ECB mislukt, mandaat overschreden

De verkiezing van Trump is voor aandelen en rentes belangrijker geweest dan het opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank (ECB). Dat stelt Sylvester Eijffinger, hoogleraar Financiële Economie. De ECB heeft voor zo’n drie tot vier triljoen euro aan obligaties op de balans staan, dus een renteverhoging levert al snel vermogensverlies op. De ECB heeft derhalve geen haast met de afbouw van het programma. De ECB had de opkoop nooit moeten opstarten, aldus Eijffinger, want onnodig, inefficiënt en zelfs verboden.

Hij is net terug uit Frankfurt, waar hij 14 november de ECB Central Bank Communications Conference bijwoonde. En samen met de Groningse hoogleraar Lex Hoogduin schreef Sylvester Eijffinger onlangs in het economenblad ESB dat de ECB sinds de financiële crisis van 2008 een hoogmoedig beleid voert, dat diep ingrijpt in de economie met alle risico’s van dien, uiteindelijk ook voor het verwezenlijken van de primaire taak en de onafhankelijkheid van de ECB. Een fundamentele evaluatie van de ECB-strategie is noodzakelijk, concluderen de auteurs. In bijgaand interview maakt Eijffinger duidelijk wat die evaluatie wat hem betreft inhoudt.

Bekijk de video of lees de weergave hieronder

Strategiewijziging ECB

Tijdens en na de financiële crisis van 2008 zette de ECB een andere koers in. Het ging niet alleen om de inzet van ‘onconventionele monetaire instrumenten’, maar ook om een bredere strategiewijziging waardoor de ECB zich verwijderde van enkele EU-uitgangspunten, waaronder de statuten van het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB).

Asset prize inflation

Sylvester Eijffinger: “Je kunt wel zeggen dat de verkiezing van Trump veel belangrijker is geweest voor de aandelen- en obligatiemarkt, in termen van rentes, dan het hele opkoopprogramma van de ECB in de afgelopen jaren. Dit opkoopprogramma, ook wel quantitative easing genoemd, heeft in de eurozone niet geleid tot hogere economische groei en hogere prijzen, meer inflatie. Het beleid is vooral neergeslagen in de prijzen van staatsobligaties en deels van aandelen. Ofwel, het leidde tot asset prize inflation met enorme effecten in de financiële sfeer maar amper in de reële sfeer. De prijzen van staatsobligaties en aandelen zijn door een kunstmatige kapitaalmarktrente beïnvloedt door de ECB. De ECB wil het programma nu heel langzaam afbouwen. Dat betekent dat op termijn de prijzen weer richting marktprijzen moeten gaan. Ik zou dan niet graag in obligaties beleggen.”

Verboden volgens Verdrag van Maastricht

Eijffinger is van mening dat de ECB het opkoopprogramma nooit had moeten opstarten. Om drie redenen. Een: het was niet nodig, de groei was toch al aan het herstellen. Twee. Het was niet effectief. En drie. De ECB overschreed haar mandaat door in het domein van de monetaire financiering te opereren. En volgens het Verdrag van Maastricht verboden. De ECB heeft zo haar eigen geloofwaardigheid en reputatie als onafhankelijke centrale bank ondergraven.

Eijffinger: “ECB-president Draghi heeft nog twee jaar te gaan. Hij zal dus niet zo veel zin hebben om in snel tempo het hele opkoopprogramma af te bouwen. Hoewel de groei in de EU fantastisch is, zie je dat de ECB er niet in slaagt de inflatie naar een target van 2% te krijgen. Is ook niet de bedoeling. Ik snap wel waarom men geen haast heeft om het af te bouwen, want de prijzen van obligaties en aandelen zullen dan gecorrigeerd worden. En dat wil niemand meemaken, zeker de ECB zelf niet, omdat ze drie tot vier triljoen euro aan securities, staatsobligaties en corporate bonds, op de eigen balans heeft staan. Ja, en dan ga je niet zo gauw de rente verhogen in de wetenschap dat dat een flink vermogensverlies voor de ECB zelf zal opleveren.”