Instituut voor Liturgische en Rituele Studies

Agenda

Religion and Tourism

An international Colloquium organized by ILRS, Liturgical Institute (KU Leuven), in cooperation with the Institute for Christian Cultural Heritage (University of Groningen)
Friday, 15 June 2012 at Tilburg University

Recreation and tourism are booming businesses, even in times of recession. They belong to the most important forms of leisure activities that we spend time and money on. They have become the largest and fastest-growing economic sector in the world. In general, the combination of the concepts of religion and tourism has a negative ring to it, especially as seen from the perspective of the church or all kinds of official religious institutions. However, as part of the broader leisure culture, religious tourism is an important cultural phenomenon and one that manifests itself in a variety of different ways. Religious locations can be part of a travel program or actually be the destinations of trips or journeys, and there may or may not be a spiritual or religious motivation underlying the visit. In many cultural historical travel programs religion is a central theme. However, religion is not merely the object of many forms of tourism and leisure. In the colloquium, the broad range of the theme will be concentrated on rituals. A central aspect of the concept concerns religious or Christian ritual expressions that attract attention and on the other hand there is also religious tourism manifesting itself in ritual expressions. As far as western culture is concerned this theme is relatively new and has not been studied very much.
The colloquium aims to explore these aspects of rituals in relation to religious tourism from a theoretical as well as an empirical angle.
Free admission after subscription. Please send in your application before 1 June by mail to a.j.m.vtongeren@uvt.nl, or ilrs@uvt.nl.
For more information: see leaflet.

Expert meeting: Kloosters in de moderne cultuur

georganiseerd door ILRS, de Radboud Universiteit Nijmegen en NOSTER
op vrijdag 23 maart 2012 te Tilburg University

In de vele studies en onderzoeken naar de transformatie van religie in het Westen sinds halverwege de twintigste eeuw staat vooral de afname van de participatie aan het kerkelijk leven centraal, evenals de marginalisering van de institutionele christelijke kerken in het publieke domein. Tegelijkertijd wordt er een grote religieuze en spirituele variëteit gesignaleerd die zich op heel verschillende wijzen en op uiteenlopende plaatsen manifesteert. Onderzoek met betrekking tot lived religion legt hier de nadruk op. Het is echter opvallend dat tot op heden vrijwel geen onderzoek is gepubliceerd met betrekking tot de plaats en de betekenis van kloosters binnen deze religieuze transformatieprocessen. Deze leemte heeft kortgeleden geresulteerd in de opname van het fenomeen van transformerende religiositeit in relatie tot kloosters in drie verschillende onderzoeksprojecten, met elk hun eigen invalshoek, object en vraagstelling.
Het doel van deze interuniversitaire expert meeting is om het lopend onderzoek van deze drie onderscheiden projecten uit te wisselen, op elkaar af te stemmen en van elkaar af te bakenen, en om ze verder te ontwikkelen.
Contactpersoon: dr. Louis van Tongeren
Verplichte aanmelding voor 1 maart 2012. Voor meer informatie: zie folder

Ritualiteit en hulpverlening

KSGV-studiebijeenkomst
op 20 april 2012 te Groningen en op 5 juni 2012 te Geel (België)

Het belang van rituelen wordt steeds meer ingezien: als sleutelelement in de cultuur, als sleutelelement in psychotherapeutische trajecten, als sleutelelement voor professionele begeleiders, met name in de hulpverlening aan mensen met een andere culturele achtergrond. Daardoor is de behoefte naar kennis en kunde rond rituelen aanzienlijk toegenomen.
Deze studiedag biedt theoretische inzichten die hulpverleners leert ritualiteit te zien. Bovendien worden handvatten voor de praktijk geboden. Aan de orde komen: Hoe ontdekken we via de bestudering van andere culturen de ritualiteit in de eigen hulpverlening? Welke ethische inzichten zijn nodig om bij etnisch-culturele diversiteit goede zorg rond tradities en rituelen te waarborgen? Welke rol speelt ritualiteit bij bijvoorbeeld de hulpverlening aan mensen met kanker? En wat is eigenlijk het rituele gehalte van de westerse psychotherapieën zelf?
Contactgegevens: ksgv@ksgv.nl
Voor meer informatie: www.ksgv.nl

Studiemiddag 'Roerend religieus erfgoed: ontroerend goed?'

georganiseerd door het Genootschap voor Liturgiestudie
op donderdag 26 april 2012 te 's-Hertogenbosch

Als uitgangspunt voor deze studieuze bijeenkomst is gekozen voor het rapport Handreiking Roerend Religieus Erfgoed over de toekomst van het christelijk, katholieke religieuze erfgoed.
In snel tempo worden zowel binnen de katholieke als de protestantse geloofsgemeenschappen kerkgebouwen afgestoten. Alle aandacht gaat dan vaak naar vragen rond herbestemming of afbraak van deze kerkgebouwen. Pas in veel latere instantie wordt gedacht aan de bestemming van het in het kerkgebouw aanwezige roerend religieus erfgoed. Wat kan daarvan volledig afgestoten worden of wat dient elders een plaats te krijgen? Hoe bepaal je de waarde van al die voorwerpen? Aan heel wat voorwerpen blijken mensen gehecht te zijn geraakt: daar mag je niet aankomen. Uiteindelijk is het een complexe zaak om goede, verantwoorde keuzes te maken. Roerend religieus erfgoed blijkt immers gaandeweg drager te worden van verschillende betekenislagen. Hoe op een fijnzinnige manier hiermee omgaan?
Tijdens deze studiemiddag zal vanuit twee verschillende perspectieven worden gereflecteerd over deze materie: Marc de Beijer, curator van het Catharijneconvent in Utrecht, zal dit doen vanuit kunsthistorische perspectief ; Han Akkermans, lid van de Diocesane Commissie voor Liturgie in het Bisdom Breda, vanuit sacraal, liturgisch-spiritueel en theologisch perspectief.
Aanmelden voor 12 april 2012.
Contactpersoon: dr. Petra Versnel-Mergaerts, secretaris van het Genootschap, petraversnelmergaerts@kpnmail.nl

Symposium 'Religie achter de voordeur vandaan'

op initiatief van de Katholieke Raad voor Israël (KRI) en Tilburg School of Theology ter ere van 60 jaar Katholieke Raad voor Israël, georganiseerd door LUCE/Centrum voor Religieuze Communicatie
op donderdagmiddag 10 mei 2012 te Utrecht

Religie in het publieke domein staat onder toenemende politieke en maatschappelijk druk. Hoofddoekjes, weigerambtenaren, ritueel slachten en rituele besnijdenis lijken één voor één het slachtoffer te worden van een van overheidswege gesanctioneerde secularisatie. Je mag best geloven, maar dan wel graag achter de voordeur. Godsdienst is een zaak van privéleven en innerlijke overtuigingen. Deze opvatting van religie is echter niet zo vanzelfsprekend als ze lijkt. Religie-achter-de-voordeur is vooral een Westers product.
Religie is uiteindelijk niet alleen een kwestie van ‘geloven’ (overtuigingen), maar ook vooral van 'doen' (gedrag). Religie is behalve met moreel handelen ook nauw verbonden met rituelen. Dat geldt voor het christendom (heel in het bijzonder voor de rooms-katholieke variant), maar ook voor islam en Jodendom. Rituelen behoren niet alleen tot de familiekring of de eigen religieuze ruimte (kerk, synagoge, moskee). Ze vormen de matrix van het hele dagelijkse leven van de gelovigen. Dat heeft consequenties: gebedsruimtes in openbare gebouwen, het dragen van herkenbare kleding, het luiden van kerkklokken, het vieren van eigen religieuze feestdagen en het verzorgen van eigen begraafplaatsen. Soms levert dat weinig problemen op omdat niemand zich aan de religieuze rituelen stoort. Maar steeds meer ontstaan er ook spanningen. Deze actuele kwestie raakt alle gelovigen in Nederland en het Westen. Daarom beleggen de Katholieke Raad voor Israël (KRI) en de Tilburg School of Theology een gezamenlijk symposium over de actuele functie van religie in het publieke domein, met als sprekers prof. dr. Marcel Poorthuis en prof. mr. Ernst Hirsch Ballin.
Aanmelden voor 1 mei 2012.
Voor meer informatie: luce-crc@uvt.nl

Vooraankondiging internationaal colloquium 'Religious Tourism'

georganiseerd door het ILRS (TiU), het Instituut voor Christelijk Cultureel Erfgoed (RUG) en het Liturgisch Instituut Leuven (KUL)
op vrijdag 15 juni 2012 te Tilburg University

Tijdens dit internationaal colloquium staat religieus toerisme centraal. De term ‘religieus toerisme’ wordt vaak met een negatieve ondertoon gehanteerd. Dit is nadrukkelijk niet de bedoeling tijdens het colloquium. Daar zal dit fenomeen als cultuurverschijnsel serieus worden genomen en als dusdanig verkend.
Dag en thematiek zullen een tweeledige opzet en uitwerking kennen. Eerst zal er een theoretische benadering zijn van het fenomeen religieus toerisme, gevolgd door een viertal empirische peilingen en verkenningen. Inleiders zullen zijn: prof. dr. Michael Stausberg (Bergen, Noorwegen), em. prof. dr. Jaap Lengkeek (Universiteit Wageningen), dr. Hans Geybels (K.U. Leuven), prof. dr. Paul Post (Departement Cultuurwetenschappen/Universiteit van Tilburg), dr. Louis van Tongeren (Departement Cultuurwetenschappen/Universiteit van Tilburg) en dr. Justin Kroesen (Instituut voor Christelijk Cultureel Erfgoed/Rijksuniversiteit Groningen).
Contactpersonen: prof. dr. Paul Post en dr. Louis van Tongeren
Meer informatie volgt nog.