Nieuws

De Koning

Prof. E.H. Ballin schreef een boek over De Koning. Terwijl oude beelden het koningschap traditie en luister geven, mag de discussie over de constitutionele positie van de Koning op vandaag daar niet door worden vertroebeld. Toen Willem Frederik van Oranje-Nassau in 1813 terugkeerde uit Engeland en het strand van Scheveningen betrad werd van hem verwacht dat hij als soevereine vorst over de Nederlanden zou heersen. Grondwetsbepalingen werden pas daarna opgesteld en hebben met de opkomst van de democratie en de rechtsstaat andere betekenissen gekregen. In de huidige verhoudingen ontleent het koningschap zijn waarde en betekenis niet aan politieke macht zoals in het verleden maar aan het leggen van verbindingen waar de politiek dat niet kan.

Law, Justice, and the Individual

Prof. Ernst Hirsch Ballin gaf op 30 maart 2011 zijn Thomas More Lecture te ‘s-Hertogenbosch met de titel: ‘Law, Justice, and the Individual’. Daarin stelt Prof. Hirsch Ballin dat men dient te leren van de ervaring van het individu en van specifieke situaties uit het dagelijkse leven om te begrijpen hoe recht gerechtigheid kan bevorderen. Recht dat menselijke waardigheid erkent - als fundamenteel recht - fungeert in een dynamiek van ‘detachement’ tot het verzekeren van gelijkheid en nabijheid tot het individu als weerspiegeling van ons uniek bestaan. De auteur illustreert dit aan de hand van een aantal voorbeelden in het domein van strafrecht, familierecht en vreemdelingenrecht. In die domeinen raakt het recht aan de intimiteit van mensenlevens. Het belang daarvan is – misschien paradoxaal – toegenomen door de vorming van grensoverschrijdende, Europese globale netwerken van relaties die ons leven vormgeven. Prof. Hirsch Ballin vindt gemeenschappelijke gronden tussen het christelijke humanisme van Thomas More en de hedendaagse kwesties van recht en gerechtigheid.

The Jurisprudence of Aharon Barak, Views from Europe

Dr. Maartje de Visser en Prof. Willem Witteveen zijn de editors van het boek ‘The jurisprudence of Aharon Barak, Views from Europe’ in de Tilburg Law Lectures series. De bijdragen in het boek trachten een oordeel te geven over Baraks benadering vanuit diverse perspectieven geboden door de Europese rechtssystemen waar rechters voor dezelfde dilemma’s staan. Aanleiding was de prestigieuze Montesquieu lezing door A. Barak aan de Tilburg Law School. Barak is voorstander van een ‘objective purposive interpretation’ waarbij de ‘originalist methodology and conservative activism’ van (conservatieve) rechters wordt verworpen. In de afweging van belangen moeten rechters naar evenredigheid streven maar niet aarzelen om actieve rechter te zijn bij de overbrugging van de kloof tussen recht en leven. Het rechterlijk activisme is beperkt door de noodzaak de grondwet te beschermen, de takenverdeling tussen overheidsorganen te respecteren en het streven naar een sociale consensus. Wat daaruit voort vloeit is het profiel van een assertieve voorzichtige wijze rechterlijke macht optredend in het algemene belang.

Mr.dr. Anamarija Kristic gepromoveerd

Op 28 februari 2012 promoveerde dr. Anamarija Kristic op het proefschrift ‘De Staten-Generaal en de inzet van de Nederlandse Krijgsmacht’;. Het is een onderzoek naar de parlementaire betrokkenheid bij de besluitvorming over deelname aan internationale militaire operaties. Een aantal vragen wordt beantwoord aan de hand van een analyse van het juridische kader en de concrete besluitvormingsproblematiek inzake de inzet van de krijgsmacht: Hoe is de parlementaire betrokkenheid geregeld? Is versterking van die betrokkenheid nodig en welke toegevoegde waarde heeft aanpassing van het grondwettelijk kader daarbij?

Oratie prof.mr.dr. A.T. Marseille

Prof.mr.dr. A.T. Marseille sprak op 27 januari 2012 te Tilburg zijn rede uit: ‘Voor en nazorg door de bestuursrechter, ten einde de noodzaak hem te benaderen te beperken’. Een universeel bestuursrechtelijk ideaal is dat van de diensten van de bestuursrechter zo weinig mogelijk gebruik hoeft te worden gemaakt. Zijn oratie gaat over de vraag hoe dat ideaal zo dicht mogelijk kan worden benaderd. Hij onderzoekt daartoe hoe voor – en nazorg door de bestuursrechter daar een rol kunnen bij spelen. Met voorzorg doelt hij op de inspanningen van de bestuursrechter om te bewerkstelligen dat hij niet hoeft te oordelen over geschillen die er niet mee zijn geholpen dat hij er uitspraak in doet. Met nazorg doelt hij op de activiteiten van de rechter die beogen te voorkomen dat een geschil, nadat hij er uitspraak in heeft gedaan, blijft voortduren en opnieuw bij hem terecht komt. Tevens komt in deze rede aan bod wat het bestuur kan doen om te voorkomen dat geschillen bij de rechter komen en wat de wetgever kan doen om te garanderen dat de bestuursrechter alleen te maken krijgt met geschillen die er echt toe doen.

Bundel The Act of Abjuration. Inspired and Inspirational

In december 2011 verscheen bij Wolf Legal Publishers onder redactie van Paul Brood (Nationaal Archief) en dr. Raymond Kubben (TLS, PER/CTLD) de bundel The Act of Abjuration. Inspired and Inspirational. Het is de weerslag van een door het Nationaal Archief en de Tilburgse rechtshistorici georganiseerd congres rond het Plakkaat van Verlatinghe van 1581. Het Archief presenteert bevindingen van technisch onderzoek naar het oorspronkelijke document. Historici en rechtshistorici laten hun licht schijnen op het Plakkaat, precedenten en de gedachten die de auteurs van het Plakkaat inspireerden. De internationale/diplomatieke consequenties van de verlating en het Plakkaat als inspiratiebron voor latere theorievorming en opstanden zoals de Engelse burgeroorlog en de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring komen aan bod.

‘Law and Religion in the Roman Republic’ van Dr. Olga Tellegen-Couperus

Het Romeinse recht wordt al meer dan twee honderd jaar bewonderd omdat het de oudste autonome rechtswetenschap in de geschiedenis zou zijn. Daardoor ziet men niet dat het recht lange tijd nauw verbonden is gebleven met de godsdienst, zelfs nog in de keizertijd. Dit boek laat op grond van een brede basis van bronnen – epigrafische, juridische, literaire en numismatische – zien hoe recht en religie beide werden ‘bediend’ door magistraten en priesters, hoe zij eenzelfde doel nastreefden, namelijk het omgaan met de onzekerheden van het leven, en hoe zij vanaf de derde eeuw voor Chr. een proces van rationalisering hebben doorgemaakt. Tegenwoordig verdienen het Romeins recht en de godsdienst onze bewondering omdat zij de groeiende macht van Rome ondersteunden en consolideerden.

‘Geschiedenis van het straf- en schadevergoedingsrecht’ van Eric-Jan Broers

Mr. Eric-Jan Broers beschrijft in zijn boek ‘Geschiedenis van het straf- en schadevergoedingsrecht’; (2011) in een aantal hoofdstukken de lange weg die heeft geleid tot de totstandkoming van het hedendaags straf- en schadevergoedingsrecht. Het strafrecht behoort vanouds tot de meest ingrijpende, maar ook aansprekende terreinen van het recht. Misdrijven laten diepe sporen na in een mensenleven. De reacties die daarop volgen eveneens. De geschiedenis van deze strafrechtelijke reacties is lang en grillig, zeker vanuit het perspectief van de moderne mens. Het heeft vele eeuwen geduurd voordat de overheid het strafrecht volledig in handen kreeg. Eerst heel geleidelijk hebben de slachtoffers van gepleegde delicten hun aanspraak op vergelding van het ondervonden onrecht moeten opgeven en genoegen moeten nemen met vergoeding van de hun toegebrachte schade.

'A biological theory of law' van Hendrik Gommer

Deze zomer (2011) verscheen het boekje 'A biological theory of law' van Hendrik Gommer. In het boekje zoekt de schrijver naar de biologische fundamenten van het recht, tot op zekere hoogte in het voetspoor van Hume en Hugo de Groot, maar hij past het gewijzigde mensbeeld toe op het natuurrecht. Niet het individu staat tegenwoordig centraal, maar het gen. Door deze gewijzigde visie is het volgens auteur mogelijk om vast te stellen hoe mensen gebeurtenissen waarderen. Zij waarderen situaties die de reproductie van onderliggende genen bevorderen als goed, situaties die de verspreiding benadelen als slechts. Aldus leiden wij onze normen af van biologische, feitelijke mechanismen. Uniek is zijn introductie van de fractal theory in de rechtsfilosofie. Hiermee verklaart hij hoe het mogelijk is dat feitelijke eigenschappen van genen blijken samen te vallen met beginselen in het recht. Het boekje blijft niet onopgemerkt. Vooraanstaand hoogleraar aan London University College Dawn Oliver schreef een positieve review, waarin ze juristen aanmoedigt om bij dit boekje te beginnen, als ze meer willen weten van de vergaande consequenties die evolutionaire psychologie en biologie voor het recht hebben.

Mr. dr. Maria IJzermans gepromoveerd

Mr. dr. Maria IJzermans is op woensdag 29 juni 2011 aan de Universiteit van Tilburg gepromoveerd op het proefschrift De overtuigingskracht van emoties bij het rechterlijk oordeel. Het onderzoek speelt zich af op het grensvlak van psychologie, retorica en rechtswetenschap en gaat in op de vraag waarom een beroep op de emoties van de rechter de overtuigingskracht van een juridische pleidooi vergroot. Deze vraag leidt tot een zoektocht naar de invloed van rechterlijke emoties bij het oordelen en de gevolgen van deze invloed voor het proces van de oordeelsvorming en de legitimatie van het rechterlijk oordeel. Maria is docent bij het Departement Public Law, Jurisprudence and Legal History. In het academisch jaar is zij betrokken bij de vakken Perspectieven op recht, Leeronderzoek en Juridische Academische Vaardigheden en zal zij haar onderzoek naar emoties in het recht voortzetten.

Dr. De Vos gepromoveerd

Dr. Nathalie De Vos is op vrijdag 8 juli 2011 aan de Universiteit Utrecht gepromoveerd op het proefschrift Europeanisering van het vertrouwensbeginsel. Het onderzoek gaat in op de verschillen en gelijkenissen van de vertrouwensbeginselen en equivalenten daarvan in Europa, Nederland, Frankrijk en België. Daarnaast bespreekt zij de concrete impact, doorwerking en mogelijke spillover van het Europese vertrouwensbeginsel ten aanzien van de nationale beginselen of equivalenten. Daarbij komt ook het spanningsveld tussen het Europese en nationale vertrouwensbeginsel bij terugvordering van Europese subsidies en staatssteun aan bod. Nathalie is sinds 1 januari 2011 universitair docent bij het Departement Public Law, Jurisprudence and Legal History. In het academisch jaar is zij betrokken bij de vakken Bestuursprocesrecht, Rechtsbescherming tegen de Overheid en Bestuursrecht en zal zij haar onderzoek op het gebied van het Europees Bestuursrecht voortzetten.