Tilburg School of Humanities

Communicatie, Cultuur, Filosofie, Religie en Liberal Arts and Sciences

Dag van de Filosofie 2015

'Ongelijkheid'

18 april 2015 -Theater De NWE Vorst, Tilburg

De 'Dag van de Filosofie 2015' zal plaatsvinden op zaterdag 18 april 2015 in theater De NWE Vorst in Tilburg en zal aansluiten bij het thema van de Maand van de Filosofie 2015: Ongelijkheid.

Neem alvast een kijkje in het programmaboekje.

Naar aanleiding van de Dag van de Filosofie verschenen in de kranten de volgende opiniestukken: van Bart Engelen in het Brabants Dagblad 'Waarom meer niet altijd beter is' en 'Wie minder goed af is, hoeft geen loser te zijn' van Filip Buekens in Dagblad Trouw.

Dag van de Filosofie 2015

De nationale Dag van de Filosofie is een jaarlijks evenement in Tilburg dat georganiseerd wordt in het kader van de nationale Maand van de Filosofie. Elk jaar is er een ander thema; in 2015 is dat Ongelijkheid. Een actueel thema, onder andere door het boek ‘Kapitaal in de 21ste eeuw’ van Thomas Piketty, dat betoogt dat de economische ongelijkheid in de wereld (ook binnen Europa) groter is dan ooit en een bedreiging is voor democratische samenlevingen. In een rijk gevarieerd programma van lezingen, debatten, interviews, masterclasses, en kunstuitingen worden fundamentele vragen over Ongelijkheid aan de orde gesteld.

De Dag van de Filosofie wordt in 2015 gehouden op zaterdag 18 april in theater De NWE Vorst in Tilburg. De dag wordt om 12.45 uur officieel geopend door Wim Drees, hoogleraar Filosofie en decaan van de Faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit van Tilburg. Daarop aansluitend houdt de vooraanstaande Britse filosoof Jonathan Wolff een inleiding over benaderingen van ongelijkheid. In het middagprogramma, dat duurt tot 18.00 uur, worden in verschillende sessies diverse aspecten van ongelijkheid besproken door gespecialiseerde wetenschappers, filosofen en kunstenaars:

  • Sociaal-economische en politieke ongelijkheid: in hoeverre willen we gelijkheid in Europa en/of differentiatie, en waarom?
  • Ongelijkheid in ethisch perspectief: welke vormen van sociaal-economische ongelijkheid zijn acceptabel?
  • Ongelijkheid en emotie: Welke emoties worden door ongelijkheid opgeroepen, zoals afgunst, agressie, trots – en waarom?
  • Natuurlijke ongelijkheid? Evolutie en differentiatie, ongelijkheid en racisme
  • Gelijkheid in gezondheid en welzijn  - niet alleen van mensen, maar ook van dieren en milieu
  • Ongelijkheid in de kunst: hoe geeft de kunst uitdrukking aan opvattingen en emoties over ongelijkheid?

Sprekers in het middagprogramma zijn onder andere Ton Lemaire, Frank Vandenbroucke, Gabriel van den Brink, Paul Frissen, Ingrid Robeyns, Tamar de Waal, Geerdt Magiels, Marcel Zeelenberg, Pouwel Slurink, Raymond Corbey, Frans van Peperstraten en de kunstenaars Hans van Houwelingen en Jonas Staal.

Aansluitend is er een diner.

Van 20.00 tot 22.00 uur treedt spraakmakend filosofe, documentairemaakster en schrijfster Sunny Bergman op en gaat zij in gesprek met sprekers van het middagprogramma en met de zaal.


(On)gelijkheid

Iedereen is gelijk, maar sommige mensen zijn meer gelijk dan anderen (knipoog naar Orwell). Ongelijkheid, in het bijzonder sociaal-economische ongelijkheid, is een belangrijk en actueel thema, dat een grote rol speelt in recente politieke discussies over de verdeling van de welvaart in Nederland, bijvoorbeeld over jong en oud, over mannen en vrouwen, over gezinnen en alleenstaanden, over werkend en niet-werkend, over Nederlanders en immigranten. In zijn spraakmakende boek Capital in the twenty-first century komt Thomas Piketty tot de conclusie dat de economische ongelijkheid in de wereld de laatste decennia enorm is toegenomen en op het moment groter is dan ooit. Dat geldt ook voor Nederland. Een beetje ongelijkheid kan misschien geen kwaad, maar extreme economische ongelijkheid is in moreel opzicht problematisch. En opgemerkt wordt dat zulke ongelijkheid niet alleen sociale onrust veroorzaakt, maar ook de democratie ondermijnt.

Sociaal-economische ongelijkheid is natuurlijk niet de enige vorm van ongelijkheid. De evolutie heeft er niet toe geleid dat alle mensen en andere levende wezens gelijk zijn, maar heeft juist geleid tot differentiatie en diversiteit - diversiteit zowel in fysiek als in cultureel opzicht (ras, soort, sekse, geaardheid, klasse, geloof …). Hoe verhoudt diversiteit zich tot (on)gelijkheid? Diversiteit klinkt positief, lijkt een rijkdom; ongelijkheid negatief, iets dat bestreden dient te worden. Waar komen deze opvattingen vandaan, hoe zijn ze zich aan het ontwikkelen en waartoe leiden ze?

Reflectie op het onderwerp (On)gelijkheid roept veel vragen en discussie op waaraan de Dag van de Filosofie 2015 een wetenschappelijk en maatschappelijk gefundeerde bijdrage wil leveren.


Sunny Bergman, filosofe, documentairemaakster en schrijfster

Gabriël van den Brink, Tilburg University

Arthur Cools, Universiteit van Antwerpen

Wim Drees, Tilburg University

Bart Engelen, Tilburg University. 'Waarom meer niet altijd beter is' (Brabants Dagblad).

Paul Frissen, Tilburg University

Rob van Gerwen, Universiteit Utrecht

Beatrijs Haverkamp, Wageningen UR

Hans van Houwelingen, beeldend kunstenaar

Ton Lemaire, antropoloog en cultuurfilosoof. Videoportret: Twijfel aan Europa.

Geerdt Magiels, bioloog en wetenschapsfilosoof

Joachim Nieuwland, Leiden University

Yvette van Osch, Tilburg University

Norbert Peeters, Leiden University

Ingrid Robeyns, Universiteit Utrecht

Pouwel Slurink, docent filosofie

Jonas Staal, beeldend kunstenaar. Presentatie (video).

Frank Vandenbroucke, KU Leuven. Rapport Unequal Europe (video, rapport, samenvatting, achtergronden)

Niels van de Ven, Tilburg University

Rob van de Ven, filosoof

Tamar de Waal, Universiteit van Amsterdam

Ruud Welten, Tilburg University

Jonathan Wolff, UCL London. Video: Social Equality and Relative Poverty.

Marcel Zeelenberg, Tilburg University

Sessievoorzitters

Filip Buekens, Tilburg University

Harry Bunt, Tilburg University

Raymond Corbey, Tilburg University

Machteld Geuskens, Tilburg University

Frans van Peperstraten, Tilburg University

Muziek

Mark van Rhijn, cello

De Gebroeders Bin


Dag van de Filosofie, zaterdag 18 april 2015
Tijd
12:00 Inloop publiek
12:45 Officiële opening door Wim Drees
12:50 Plenaire lezing door Jonathan Wolff (University College London)
13:30 Pauze
14:00 Parallel sessies blok 1
15:45 Pauze
16:15 Parallel sessies blok 2
18:00 Aperitief
18:30 Buffetdiner
19:30 Avondprogramma
21:30 Afsluiting in de Grote Zaal. Vervolgens open einde in serre en cafégedeelte.

Parallel sessies blok 1 - 14:00-15:45

Ongelijkheid in Europa? (grote zaal)

14:00-15:45 - Grote Zaal (sessievoorzitter Harry Bunt)

  • Frank Vandenbroucke 'Ongelijkheid in Europa, een tragisch dilemma?'
  • Gabriël van den Brink 'De geesten van Europa'
  • Paul Frissen 'Schoonheid van verschil - tragiek van ongelijkheid'

Lees de abstracts van deze sessie.

Natuurlijke ongelijkheid? (rode salon)

14:00-15:45 - Rode Salon (sessievoorzitter Raymond Corbey)

  • Ton Lemaire 'Zijn sommigen meer gelijk dan anderen?' (ingeleid door Raymond Corbey)
  • Pouwel Slurink 'Evolutionaire ethiek en ongelijkheid''
  • Norbert Peeters 'Where have all the flowers gone? Over botanisch racisme in Nederland'
  • Rob van de Ven interviewt Pouwel Slurink en Norbert Peeters

Lees de abstracts van deze sessie.

Ongelijkheid en emotie (kleine zaal)

14:00-15:45 - Kleine Zaal (sessievoorzitter Filip Buekens)

  • Marcel Zeelenberg 'Een economische psychologie van hebzucht'
  • Yvette van Osch 'Trots: deugd of zonde?'
  • Niels van de Ven 'De positieve kant van afgunst'
  • Geerdt Magiels 'Sportief of niet: ongelijke strijd'
  • Discussie onder leiding van Filip Buekens

Lees de abstracts van deze sessie.

Parallel sessies blok 2 - 16:15-18:00

Ongelijkheid in de kunst (grote zaal)

16:15-18:00 - Grote Zaal (sessievoorzitter Frans van Peperstraten)

  • Rob van Gerwen 'De armoede van de hedendaagse kunst'
  • Presentatie Hans van Houwelingen 'Nationaal gastarbeidermonument'
  • Presentatie Jonas Staal 'Kunst en radicale democratie'
  • Arthur Cools 'Kunst is er voor iedereen! Of niet?'
  • Rob van Gerwen en Arthur Cools in gesprek met Hans van Houwelingen en Jonas Staal

Lees de abstracts van deze sessie.

Ethiek van sociaal-economische ongelijkheid (rode salon)

16:15-18:00 - Rode Salon (sessievoorzitter Machteld Geuskens)

  • Ingrid Robeyns 'Aanvaardbare ongelijkheden'
  • Bart Engelen 'Alles is relatief! Waarom méér niet altijd beter is'
  • Tamar de Waal '(On)gelijkheid in tijden van migratie: twintig jaar inburgering in Nederland'
  • Discussie geleid door Machteld Geuskens

Lees de abstracts van deze sessie.

Gelijkheid in gezondheid? (kleine zaal)

16:15-18:00 - Kleine Zaal (sessievoorzitter Raymond Corbey)

  • Joachim Nieuwland 'One Health'
  • Beatrijs Haverkamp 'De betekenis van gezondheid'
  • Ruud Welten 'De dubbelzinnigheden van gastvrijheid'
  • Driegesprek Beatrijs Haverkamp, Joachim Nieuwland en Ruud Welten onder leiding van Raymond Corbey

Lees de abstracts van deze sessie.

Avondprogramma - 19:30-21:30

Het Avondcafé (grote zaal)

19:30-22:00 - Grote Zaal

Het Avondcafé - ontmoetingen, interviews en muziek.

Met onder anderen: Sunny Bergman, Esther Porcelijn, Jonathan Wolff en muziek door Mark van Rhijn en de Gebroeders Bin.

Nevenactiviteiten

Nevenactiviteiten gedurende de middag

Verspreid door De NWE Vorst

  • Tafel Stichting Thomas Moore
  • Boekenstand Gianotten-Mutsaers
  • Tafel Geert Grote Pen



Korte samenvatting van de lezingen

Plenaire lezing

Plenaire lezing

Distributive and social equality

Jonathan Wolff
In recent years a great deal of attention has been paid to rising inequalities of income and wealth within and between countries. In the philosophical literature, however, alongside such a 'distributive view' of equality a account of 'social equality' is receiving increasing attention. Defenders of social equality believe not in the equal distribution of material goods but in creating the conditions of a 'society of equals', in which all people regard themselves and others as equals. In this talk I will explore how to develop the social equality approach in more detail.


Parallel sessies Blok 1

Ongelijkheid in Europa?

Ongelijkheid in Europa: een tragisch dilemma?

Frank Vandenbroucke

Wanneer ongelijkheid in Europa ter sprake komt, gaat het meestal over ongelijkheid binnen de Europese lidstaten. We vergelijken arme Nederlanders met rijke(re) Nederlanders en arme Bulgaren met rijke(re) Bulgaren… Wanneer we Europa zouden bekijken alsof het één land vormt, ontstaat een ander beeld: in vergelijking met ‘de Europeanen’ zijn de meeste Bulgaren heel arm, terwijl slechts heel weinig Nederlanders ‘arm’ zijn in een Europese vergelijking.

Deze vaststelling leidt tot een normatief vraagstuk, met praktische betekenis voor de Europese politiek. De vraag is immers wat solidariteit in Europa inhoudt. Staan we voor een ‘tragisch dilemma’, waarbij minder ongelijkheid op het Europese niveau onvermijdelijk samengaat met grotere ongelijkheid binnen de lidstaten? Kunnen we dit dilemma vermijden?

De geesten van Europa

Gabriel van den Brink

Er zijn in Europa niet alleen belangrijke sociaal-economische verschillen maar ook geestelijke en culturele. We zouden bij voorbeeld ruwweg kunnen spreken van de ‘geest van het Noorden’ en de ‘geest van het Zuiden’, en daarbinnen bestaan weer verdere belangrijke verschillen. In deze voordracht zal vanuit een cultuurhistorisch en filosofisch perspectief worden ingegaan op ongelijkheden in Europa en hun achtergronden.

Schoonheid van verschil – tragiek van ongelijkheid

Paul Frissen

Europa is een continent van verschil. Dat is zijn schoonheid en zijn kracht. In het Europese politieke discours wordt verschil echter vooral als zwakte geduid: Europa kan dan geen geopolitieke grootmacht zijn; ideologisch heet verschil onaanvaardbare ongelijkheid van startposities en uitkomsten; rechtstatelijke bescherming van verschil stuit op de verzorgingsstatelijke gelijkheidsbureaucratie. Te vrezen is dat wie verschil vooral tot ongelijkheid bestempelt een rechtvaardiging zoekt voor regulering en interventionisme. Politiek die zich niet met tragiek, ook die van de ongelijkheid, weet te verzoenen, is gevaarlijk. Dat geldt al helemaal voor een Europa, dat geen politieke gemeenschap is. Dan zegeviert een monsterverbond van technocratie en populisme.

Natuurlijke ongelijkheid

Zijn sommigen 'meer gelijk' dan anderen?

Ton Lemaire

Hoewel we nog steeds de idee van gelijkheid belijden is onze maatschappij vol ongelijkheid, die alleen maar toeneemt. Ik zal argumenteren dat een neoliberaal beleid perse ongelijkheid stimuleert; dat hoe groter die ongelijkheid, des te sterker de onvrede, instabiliteit en (potentiële) gewelddadigheid zullen zijn. Omdat het kapitalisme zich in een economische, ecologische en sociale crisis bevindt, is het nu het juiste tijdstip om het hele systeem grondig te veranderen. Bevrijden we ons van het economisme en productivisme, van een verzelfstandigde markt, de dictatuur van het grote geld enz., dan doorzien we eveneens de drogredenen die ongelijkheid legitimeren als onvermijdelijk, als uiteindelijk goed voor de armen, als in overeenstemming met onze 'natuur' als egoïstische wezens.

Evolutionaire ethiek en ongelijkheid

Pouwel Slurink

Het probleem van een evolutionaire benadering van de ethiek lijkt dat je er alle kanten mee op kunt: van elitair nihilisme tot socialisme. Dat beeld wordt bevestigd door de vele feitelijke versies van de evolutionaire ethiek. Toch wijzen sommige gegevens een andere kant op. Een grote ongelijkheid is bijvoorbeeld niet goed voor een samenleving en leidt tot meer onvrede en misdaad. Mogelijk danken we ons succes als soort wel aan samenwerking en het effectief bestrijden van inhalige, parasitaire en egotistische tendensen. Een evolutionaire ethiek zou op zoek kunnen gaan naar onze sociale instincten en kunnen kijken hoe deze gestimuleerd kunnen worden. Aangezien de evolutietheorie onze verbondenheid met de natuur beklemtoont, lijkt een evolutionaire ethiek ook bij uitstek geschikt als milieufilosofie. Zo beschouwd kun je als evolutionist heel goed beargumenteren dat we toe zijn aan een sociale en groene revolutie. Het wordt dan vervolgens de vraag wat we moeten doen met de talrijke obstakels op de weg naar zo’n revolutie, die ook allemaal voortkomen uit de menselijke natuur.

Where have all the flowers gone? – Over botanisch racisme in Nederland

Norbert Peeters

Buiten het sporadische gieren van een kettingzaag om, heb je waarschijnlijk geen weet van de groene genocide die zich dagelijks om je heen afspeelt. Sinds de Tweede Wereldoorlog ligt er in Nederland een algeheel verbod op discriminatie op basis van herkomst. Althans, ten aanzien van mensen. Ten aanzien van vegetatieve vreemdelingen zijn we een stuk minder tolerant. Sterker nog: in het hedendaagse natuurbeheer is het onderscheid tussen inheemse en uitheemse plantensoorten juist het leidende principe. Het is dit onderscheid dat een grootschalige sanering gedoogt van natuurgebieden, via de uitdrijving en vernietiging van uitheemse plantensoorten. Tijdens deze lezing stel ik dit onderscheid tussen inheems en uitheems ter discussie.


Ongelijkheid en emotie

Trots: deugd of zonde?

Yvette van Osch

Het uiten van onze trots kan sociale ongelijkheid tot gevolg hebben: Nadat men zijn of haar kwaliteiten heeft benadrukt door het uiten van trots kunnen anderen zich minderwaardig, gekwetst of afgunstig voelen. Dit kan leiden tot negatieve reacties. Dus waarom zouden we onze trots uiten als dat dergelijke negatieve gevolgen heeft? Vreemd genoeg ervaren velen vaak trots en uiten zij dat maar al te graag. Wat verklaart nu dat trots zowel positieve als negatieve gevolgen kan hebben?

De positieve kant van afgunst

Niels van de Ven

Een belangrijk gevolg van ongelijkheid is dat het kan leiden tot afgunst, het frustrerende gevoel dat kan ontstaan als een ander beter af is dan jij bent. In ons werk onderzoeken we wat de consequenties van afgunst zijn en tot wat voor gedrag het leidt. Hoewel afgunst vaak als iets negatiefs gezien wordt (en daar ook goede redenen voor zijn), zien we ook dat het allerlei positieve gevolgen kan hebben: het kan mensen ook motiveren zelf beter hun best te doen. We exploreren deze gevolgen en onderzoeken wanneer afgunst nu goed en slecht is.

Sportief of niet: een ongelijke strijd

Geerdt Magiels

Er is een tijd geweest dat trainen als not done beschouwd werd in de sport. Je moest aan de startlijn komen zoals je was. Toen mocht de ongelijkheid nog zegevieren. Nu worden trainingsprogramma's, doping, technische materiaal en biologische selectie ingezet om de ongelijkheid aan de startlijn uit te vlakken. In de sport zie je de voortzetting van de biologische evolutie met nieuwe middelen. Sport biedt zo een mooi model voor de ongelijkheid in de samenleving en hoe we daar mee (kunnen) omgaan. Want ze duwt ons met de neus op de feiten: iedereen is anders en gelijkheid is een onbereikbaar ideaal.


Parallel sessies Blok 2

Ongelijkheid in de kunst

De armoede van de hedendaagse kunst

Rob van Gerwen

Een kunstwerk is niet het materiaal waar het van gemaakt is maar de ervaring die de ordening van dat materiaal mogelijk maakt. Kunst is zeer kwetsbaar. Wij weten bovendien dat alles kunst kan zijn. Hedendaagse kunstenaars nemen vaak alledaagse gebeurtenissen als uitgangspunt. Hoewel, uitgangspunt? De alledaagse gebeurtenis is het werk. Maar wat verandert dat alledaagse dan in kunst? Een bermmonument of rechtszaak is van zichzelf toch geen kunst? Wat gebeurt daar in die overgang van gewoon naar kunst? Wel, soms gebeurt er helemaal niets en blijft het gewone gewoon wat het al was. Maar wie gaat de keizer daarop wijzen?

Nationaal gastarbeidermonument

Hans van Houwelingen

In mijn voordracht zal ik een project in Rotterdam toelichten uit 2010 dat tot doel had een Nationaal Gastarbeidermonument op te richten. De ambivalentie waarmee dit monument werd opgericht geeft een indringend beeld van de ambivalente Rotterdamse politiek ten aanzien van haar geschiedenis en haar bevolking. Afhankelijk van de laatste ontwikkelingen zal ik misschien ook kunnen ingaan op een ander, actueel project.

Kunst en radicale democratie

Jonas Staal

Ik zal spreken over mijn artistieke en politieke organisatie New World Summit die ik in 2012 heb opgericht. De New World Summit ontwikkelt 'parlementen' – grootschalige architectonische constructies in theaters, musea en openbare ruimten – voor stateloze politieke organisaties die buitengesloten worden van democratische processen. De nadruk van de New World Summit ligt op politieke groepen die in de oorlog tegen terreur met zwarte lijsten te maken hebben gekregen, die hen reisrecht, paspoort en banktegoeden ontnemen, en als zodanig effectief 'buiten' de democratie plaatsen. De New World Summit streeft daarentegen een 'grenzeloze' democratie na, waarin politieke vertegenwoordiging tot gemeenschappelijk recht behoort, ook wanneer het onmogelijk is tot consensus te komen. In samenwerking met kunstenaars, architecten en vormgevers eist de New World Summit de plek van de kunst op waarin het project van een fundamentele, radicale democratie opnieuw verbeeld – opgevoerd – kan worden.

Kunst is er voor iedereen! Of niet? 

Arthur Cools

Mijn bijdrage knoopt aan bij de hedendaagse transformatie van de kunst in wat bekend staat als street art, community art, graffiti art, ontmoetingskunst. Dergelijke kunstvormen worden gedragen door de overtuiging dat kunst in principe voor iedereen toegankelijk is, dat ieder deelneemt aan het gebeuren van de kunst, en dat de plaats van de kunst samenvalt met de publieke ruimte (of in elk geval daar naadloos in overgaat). Ik wil deze transformatie van de kunst bekijken in het licht van Rancières definitie van het esthetisch regime en zijn studie van de rol die de kunst in de arbeidersklasse en -beweging in de 19e eeuw heeft gespeeld. In die confrontatie wil ik een aantal premissen van die zogenaamde 'publieke' kunst ter discussie stellen en wil ik ook een aantal interne spanningen in een dergelijk kunstconcept ter sprake brengen.  


Gelijkheid in gezondheid?

One Health

Joachim Nieuwland

De gezondheid van mensen en dieren is op verschillende manieren met elkaar verbonden. De opkomst van ziekten die van dieren op mensen overdraagbaar zijn, zoals Ebola, is daar een treffend voorbeeld van. Daarnaast betreft gezondheid niet alleen individuen maar is het ingebed in en afhankelijk van de natuurlijke omgeving. Het is daarom wellicht goed om gezondheid vanuit een zo omvattend mogelijk perspectief te benaderen, dus met inbegrip van dieren en het milieu. Maar bestaat er eigenlijk overeenstemming over de betekenis van gezondheid in een dergelijk perspectief? In hoeverre is de gezondheid van dieren verschillend van die van mensen? En wiens gezondheid dient eigenlijk te worden bevorderd?

De betekenis van gezondheid

Beatrijs Haverkamp

Sinds de tweede helft van de vorige eeuw is het inzicht wijdverbreid dat een gelijk niveau van gezondheid niet gegeven is met gelijke toegang tot medische zorg. Hoe hoger opgeleid we zijn, hoe ouder we worden, en vooral: hoe langer we leven ‘in goede gezondheid’. Maar wat is gezondheid? Hoe wordt ‘leven in goede gezondheid’ begrepen? Gezondheid kent verschillende interpretaties en dimensies aan welke we misschien wel allemaal recht zouden willen doen. Tegelijkertijd maakt dat het moeilijk om te bepalen welke ongelijkheden in gezondheid onrechtvaardig zijn. De vraag is dan aan wie het is om te bepalen wat gezondheid betekent.

De dubbelzinnigheden van gastvrijheid

Ruud Welten

Gastvrijheid wordt vaak gezien als een openheid naar de ander, en zou staan voor het menselijk vermogen om ongelijkheid te vereffenen. In de neo-liberale wereld echter, is gastvrijheid een strategie geworden om de toegang tot de ander te forceren. Is gastvrijheid het nieuwe gelaat van het kolonialisme? Want niet langer is gastvrijheid een gift, maar een eis die de moderne vermogende mens aan de rest van de wereld stelt en die hem het recht verleent alles en iedereen te bezoeken. Ruud Welten gaat in op de rol van gastvrijheid in het denken van Zygmunt Bauman.



Ethiek van sociaal-economische ongelijkheid

Aanvaardbare ongelijkheden

Ingrid Robeyns

Ongelijkheden zijn niet per se verwerpelijk. Het hedendaags filosofisch ongelijkheidsdebat gaat precies over de vraag welke ongelijkheden legitiem zijn, en welke niet. De positie die ik zal verdedigen is dat de meeste ongelijkheden niet billijk zijn, maar dat we ze toch aanvaarden omdat we collectief bereid zijn ze op te offeren voor andere belangrijke publieke waarden.  Vele ongelijkheden zijn dus onrechtvaardig maar toch aanvaardbaar. Maar dat betekent niet dat de radicale egalitarist met lege handen achter blijft – integendeel, hij/zij beschikt over heel wat mogelijkheden om aan deze ongelijkheden iets te doen.

Alles is relatief! Waarom méér niet altijd beter is

Bart Engelen

Wanneer het gaat over materiële rijkdom denken we vaak: 'hoe meer, hoe beter'. Dit geldt zowel voor onze politici, die economische groei als beleidsprioriteit blijven hanteren, als voor onszelf, die blijven consumeren in plaats van consuminderen. Toch hangt de waarde van geld vaak niet zozeer af van de absolute hoeveelheid die wij hebben, maar van de relatieve hoeveelheid. Hoeveel hebben wij, vergeleken met anderen? Vaak willen we niet zozeer veel (hoe meer, hoe beter), maar eerder meer dan de anderen. Daarom moeten we extra bezorgd zijn over de groeiende ongelijkheden in inkomen en vermogen. In plaats van de taart te vergroten zodat iedereen meer krijgt, is het belangrijker dat we ze gelijker verdelen. En dat heeft verregaande implicaties voor ons fiscaal en economisch beleid. 

(On)gelijkheid in tijden van migratie: twintig jaar inburgering in Nederland

Tamar de Waal

In steeds meer Europese landen (waaronder Nederland) moeten migranten integeren voordat zij het staatsburgerschap mogen ontvangen. Hoe moeten we deze eis vanuit de politieke filosofie begrijpen? Om welke gronden mogen wij migranten op ons territorium ongelijk behandelen, en op welke gronden niet? In mijn verhaal zal ik het huidige inburgeringsbeleid in Nederland spiegelen aan de uitgangspunten van de democratie en hedendaagse inzichten uit rechtvaardigheidstheorieën die zich richten op migratie. Daarbij zet ik twee argumenten uiteen. Ten eerste dat het huidige inburgeringsbeleid naturalisatie moeilijk maakt voor groepen migranten die eigenlijk recht hebben op staatsburgerschap. Ten tweede dat het inburgeringsbeleid bepaalde sociale ongelijkheden toont en versterkt tussen Nederlanders met een migratieachtergrond en Nederlanders zonder een migratieachtergrond.






De jaarlijkse Dag van de Filosofie

De Dag van de Filosofie is een landelijk evenement dat jaarlijks georganiseerd wordt in het kader van de nationale Maand van de Filosofie, traditiegetrouw de maand april. De Dag biedt een gevarieerd programma van lezingen, debatten, interviews, masterclasses, documentaires en diverse kunstuitingen. Fundamentele vragen, verband houdend met het thema van dat jaar, worden onder de aandacht gebracht van een breed publiek met het doel om reflectie en meningsvorming te bevorderen.

De Dag van de Filosofie biedt een platform voor discussie aan deelnemers uit wetenschap, onderwijs, politiek, de media, het bedrijfsleven en de kunsten. De Dag van de Filosofie trekt jaarlijks honderden bezoekers.

De eerste Dag van de Filosofie werd georganiseerd in 2003. Spraakmakende gasten waren sindsdien onder andere Peter Buwalda, Tomás Sedlácek, Arjo Klamer, Jan Siebelink, Peter Sloterdijk, Harry Mulisch, David van Reybrouck, Paul Cobben, Gerard Spong, A.F.Th. van der Heijden, Jos de Mul, Adriaan van Dis, Susan Blackmore, Tariq Ramadan, Gerdi Verbeet en prinses Mabel Wisse Smit.


Dag van de Filosofie, 18 april 2015

Foto1 DvdF 2015

Aandachtig publiek in de Rode Salon (foto: Roy Lazet)



Foto2 DvdF 2015

Tijdens de pauze wordt het debat voortgezet in de tuin (foto: Roy Lazet)



Foto3 DvdF 2015











Jonas Staal (beeldend kunstenaar) aan het woord (foto: Roy Lazet)






logo Boom