Tilburg School of Catholic Theology

Geloof geeft te denken

Alumnivereniging VAK

Welkom op de site van de alumnivereniging VAK.

Leden van de alumnivereniging VAK kunnen gratis gebruik maken van de bibliotheekfaciliteiten van Tilburg University. Informatie is te vinden op de webpagina van de bibliotheek.

Activiteiten VAK

Afscheid voorzitter VAK prof. dr. Gerard Rouwhorst

Onze voorzitter Gerard Rouwhorst, hoogleraar Liturgiegeschiedenis, is met pensioen gegaan. De faculteit heeft al afscheid van hem genomen, maar als VAK laten wij zijn afscheid natuurlijk ook niet onopgemerkt voorbijgaan! Daarom nodigen wij u van harte uit om op Woensdag 27 september 2017 vanaf 14.00 uur met de VAK het Joods Historisch Museum in Amsterdam en de Portugese synagoge te bezoeken bij gelegenheid van het afscheid van Gerard Rouwhorst. We zullen ter plekke een rondleiding krijgen van een gespecialiseerde gids. Na afloop daarvan zullen we onder het genot van een drankje het gesprek met Gerard aan kunnen gaan over zijn vak en zijn loopbaan. De plek waar we zijn kan daarbij zeker als inspiratiebron dienen. Ter afsluiting is er vervolgens de gelegenheid om met elkaar aan tafel te gaan in een restaurant in de omgeving.

Zet deze datum in uw agenda! Opgave vooraf is noodzakelijk. Dit kan via ons e-mailadres vak@tilburguniversity.edu.

Het Joods Historisch Museum is een fraai en toonaangevend museum, gevestigd in vier monumentale synagogen middenin het Joods Cultureel Kwartier in Amsterdam. Er wordt een uniek beeld gegeven van het Nederlandse joodse leven in al haar facetten, toen en nu. Het museum bezit een uitgebreide multimediale collectie. Van schilderijen tot films en van gebruiksvoorwerpen tot 3D-presentaties. Daarnaast zijn er altijd een of twee tijdelijke tentoonstellingen. Het adres is Nieuwe Amstelstraat 1, 1011 PL Amsterdam.

Dit afscheid van Gerard Rouwhorst is gratis te bezoeken voor leden van de VAK. Ook de maaltijd na afloop wordt door de VAK betaald. Wel verzoeken wij u uw museumjaarkaart mee te nemen, als u daarvan de gelukkige eigenaar bent.

Jaarvergadering

Verder attenderen wij u graag nu alvast op de Jaarvergadering van de VAK, die dit jaar zal worden gehouden op Vrijdag 10 november 2017 vanaf 11.00 uur in de Lutherse kerk in Utrecht. Ook inhoudelijk zal, zoals eigenlijk ook niet anders kan in het jaar van de reformatie, Luther en diens theologie centraal staan. U krijgt hiervoor later een uitnodiging met meer informatie.

Verslag bezoek aan Deventer 17 juni 2016 >>

We bezochten het Etty Hillesum Centrum te Deventer. Het is gevestigd in de oudste synagoge ter plaatse. Mooi gelegen nabij de Brink. De Joden woonden vooral in het bergkwartier (stadswijk), waar veel is gerestaureerd de afgelopen decennia. Voor WO 2 was er een bloeiende Joodse kehille. Naast de oude synagoge werd een nieuwe, grotere synagoge gebouwd. Het oude gebouw werd een leerhuis voor kinderactiviteiten. Na de oorlog werd de oude synagoge voor allerlei niet-Joodse activiteiten gebruikt om uiteindelijk het Etty Hillesum Centrum te worden. Dit jaar 20 jaar. Men besteedt veel aandacht aan educatie en voorlichting.

Mevrouw Dijkstra vertelde over de geschiedenis en vooral over het leven van Etty. Pas geruime tijd na de oorlog werden haar dagboeken bekend en in toenemende mate gewaardeerd om de literaire kwaliteit en de waardevolle spirituele inhoud.

Citaten uit Etty's dagboeken sieren de muren zoals: 'De omstandigheden, de goede en de slechte, moet men aanvaarden, wat niet belemmert dat men zijn leven er aan kan wijden de slechte te verbeteren.'

Men spant zich in om het nagelaten werk van Etty te documenteren. De nieuwste studie-uitgave : 'Het werk' bevat alle bewaarde aantekeningen, met bronvermeldingen.

Grote rol in de zielenroerselen van Etty speelt de breed-getalenteerde Spier (S. in de dagboeken), haar therapeut en (intieme) vriend. Bij hem vindt ze structuur en rust. Etty wil werken aan haar psychische hygiëne, leren om 'minder slordig te leven'. Ze werkt in de Joodsche Raad, o.a. in Westerbork. Dit feit zorgt er later voor dat ze in Joodse kringen niet zo geprezen werd. Ook het gegeven dat ze wel erg ver af stond van het religieuze synagoge-gebeuren, zich verdiepte in o.a. Augustinus, een christelijke kerkvader, droeg niet bij tot bekendheid in de Joodse wereld.

Toch blijkt uit haar dagboeken dat Etty een heel diep (mystiek te duiden) godsvertrouwen heeft. God is vooral in haar. 'Ik voel me niet in hun klauwen..' schrijft ze over de nazi's. Etty blijkt een vrije gelovige denker te zijn, los van kerkelijk-institutionele banden. Dat spreekt de huidige gelovig zoekende mens aan. Ze wil God 'opgraven' in haar eigen hart en vooral in dat van anderen. Voor zover we Etty al niet kenden, bleek eens te meer dat ze veel te bieden heeft voor ieder weldenkend mens.

Hierna werd ons een heerlijke lunch aangeboden met soep.

De dag werd vervolgd met een geleide wandeling door het Deventer Bergkkwartier waar rijke Joden (zakenlieden) en vele arme Joden (achenebbisj) woonden leverde een aardig beeld op van het toenmalige Joodse leven. De voormalige slagerij Engel bijvoorbeeld met haar sierlijke gevel met de woorden 'Holy cow' op de etalageruiten.

Daarna bezochten we het Geert Grootehuis en bekeken een informatief filmpje over zijn leven. Zijn diaconale toewending, ommekeer na een ernstige ziekteperiode deed me aan Franciscus van Assisi denken. Hij gaf o.a. zijn (t)huis aan arme vrouwen. Geert Groote speelt een belangrijke rol in de stroming van de moderne devotie. Men wou de kerkelijke deugdenleer hiermee dichter bij de geloofsbeleving van de gewone kerkgangers brengen. De werken van barmhartigheid en een goed christelijk ethisch leven gaan daarin hand in hand.

Daarna keerden we weer terug bij de synagoges. De oude hadden we gezien, nu kwam de huidige aan de beurt. De grote synagoge is al jaren een christelijk evangelische kerk. Mooi was dat deze christenen de synagoge intern geen geweld hadden aangedaan. Het gebouw is nog steeds intact. De Masorti Joden huren het gebouw voor hun diensten. Ze willen het nu eigenstandig weer in beheer terug krijgen. Dat lijkt goed te komen ondanks moeizame onderhandelingen.

De Masorti-Joden zijn een groepering tussen liberaal en orthodox Joods in. Zij kennen geen gradueel verschil tussen mannen en vrouwen. Iedere synagogale functie staat open voor beide geslachten. De Masorti-Joden zijn verder traditioneel Joods in hun geloofsbeleving. In Nederland staan twee synagoges van Masorti-Joden. De chazzan (voorzanger - liturgie leider) met een vrouwelijke afgevaardigde gaven een enthousiaste presentatie op Joodse wijze: Steeds uitgaan van gestelde vragen en daartoe uitnodigende attributen, Joodse rituele voorwerpen. O.a. een prachtig blauw doosje met daarin een etrog, een kostbare vrucht, die gebruikt wordt bij de oogstfeesten.

Ook liet men een doosje met kaarten zien. Vooraf aan een sjoeldienst worden de taken en taakjes verdeeld. Wie doet wat en wanneer in de dienst? De rabbijn heeft lang niet zo'n dominante rol in de dienst als de pastor/priester die bij 'ons' heeft. Men kan zelfs goed zonder! Eigenlijk een heel mooi idee voor alternatieve vieringen (zonder pastor) in onze kerken. Als ieder binnen zit gewoon de taken (kaarten) verdelen. Het koor of de cantor weet de liederenvolgorde wel en laat het dan maar gebeuren! Het is misschien even wennen... maar het maakt de goegemeente ineens een stuk actiever!

We hoorden dat het laatste Joodse ghetto in Rome was! Dat kwam pas vrij in 1860, toen de pauselijke staat ingekrompen werd tot Vaticaanstad. Onvoorstelbaar (maar ook typerend) hoe laat de kerk (gedwongen) haar bordjes verhing.

De synagoge te Deventer is gebouwd in Moorse bouwstijl. Het is een verwijzing naar de Spaanse periode van min of meer vreedzame coëxistentie van de drie monotheïstische religies. Op de geveltorentjes stonden halve maantjes, die verwijzen naar de Islam. Als de synagoge weer in eigen beheer is zullen die maantjes weer terugkomen. Een vredelievend gebaar! De synagoge zal dan 'Beth Shoshanna' (= huis van de roos) worden genoemd.

We waren nog lang niet uitgevraagd, toen het half zes werd. Een geslaagde leerdag (excursie) was ten einde. Het geheel was zeker de moeite waard. Organisatoren, bedankt!

Simon Nagelmaeker

Emeritus pastoraal werker/geestelijk verzorger


LUCE-aanbod

LUCE/CRC biedt ieder seizoen enkele activiteiten aan waar VAK-leden met korting aan kunnen deelnemen. Op de website van Luce treft u telkens een uitgebreidere beschrijving en de mogelijkheid tot aanmelden.

Om op de hoogte te blijven kunt u zich aanmelden voor de digitale nieuwsbrief via luce-crc@tilburguniversity.edu.

Geef uw e-mailadres aan ons door!

Om te kunnen besparen op portokosten en bovendien het secretariaat van de faculteit te kunnen ontlasten, versturen wij voortaan nog maar één keer per jaar een informatiebrief op papier. Geef dus uw e-mailadres aan ons door zodat u geen enkele aankondiging hoeft te missen.

Fotoverslagen VAK-reizen