Tilburg School of Humanities and Digital Sciences

Communicatie, Cultuur, Filosofie, Religie, Kunstmatige Intelligentie en Liberal Arts and Sciences

Dag van de Filosofie 2018

De Dag van de Filosofie is een jaarlijks terugkerend evenement in Tilburg dat georganiseerd wordt in het kader van de nationale Maand van de Filosofie. Het thema van de Maand in 2018 is ‘De verbeelding aan de macht’. Tijdens de Dag van de Filosofie zal dit thema ook centraal staan en zullen we dit van veel verschillende kanten belichten.

Dag van de Filosofie 2018: De verbeelding aan de macht

banner DvdF 2018 large

In 2018 is het 50 jaar geleden dat de grote studentenrevolte in Parijs plaatsvond. De leus van deze revolte was ‘de verbeelding aan de macht’. Daaropvolgend was Tilburg University (destijds: Katholieke Hogeschool Tilburg) ook een aantal dagen bezet door een groep studenten die pleitten voor meer inspraak en democratisering van het beleid van de toen erg katholieke instelling. Zij doopten Tilburg University zelfs om tot ‘Karl Marx Universiteit’ door het groot op de muur te schilderen van het Cobbenhagen gebouw.

Op zaterdag 21 april 2018 zullen filosofen met veel verschillende achtergronden, schrijvers, politici en kunstenaars zich buigen over een veelzijdigheid aan onderwerpen die te maken hebben met de bekende leus van 50 jaar geleden. Het onderwerp zal uiteraard benaderd worden vanuit politiek-filosofische hoek, maar wordt niet alleen op die manier opgevat. Zo zal er ook gesproken worden over de rol van de verbeelding in de filosofie, over de invloed die drugs op onze verbeelding en op de filosofie kan hebben, over verbeelding en kunst en over de verbeelding van kinderen.

De Dag wordt zoals ieder jaar om 13.00 uur officieel geopend, waarna het programma zich zal opdelen in verschillende delen, waaruit u vrij kunt kiezen. In de pauzes is er ruimte en tijd voor een drankje in de foyer of bij mooi weer op het terras.

U kunt ook aan ons gezamenlijke diner deelnemen. Na het diner vervolgt het programma met enerzijds een interactieve workshop en anderzijds wat luchtig vermaak. De dag wordt plenair afgesloten met Tilburgs absurdisme.

Contact

Volg de Dag van de Filosofie op social media

Houd deze website, onze Facebook pagina en Twitter in de gaten voor meer nieuws over de Dag van de Filosofie 2018.


Programma Dag van de Filsosofie 2018

Dag van de Filosofie, zaterdag 21 april 2018
12:30 Inloop en ontvangst Foyer
13:00 Openingswoord door organisatie en rector magnificus Emile Aarts Grote zaal
13:30 Openingslezing door Marli Huyer Grote zaal
14:30 Pauze Foyer
14:45 Parallelsessies Blok 1 Diverse zalen
15:30 Pauze Foyer
15:45 Parallelsessies Blok 2 Diverse zalen
16:30 Pauze Foyer
16:45 Parellelsessies Blok 3 Diverse zalen
17:30 Pauze Foyer
18:00 Diner Foyer
19:30 Avondprogramma Deel 1 Ruimte X en Balkonkamer
20:30 Avondprogramma Deel 2 Ruimte X
21:30 Borrel aan de bar Foyer
24:00 Laatste ronde Foyer

Openingslezing- 13:30-14:30 - Grote zaal

Marli Huijer - Denken als verbeelding, ook op het gebied van seks (grote zaal)

'De macht aan de verbeelding' klinkt prachtig, maar na 1968 is de verbeelding snel uitgeblust geraakt. We zijn bevrijd van gezag en autoriteit, maar de vrijheid om het bestaan op echt andere manieren vorm te geven hebben we nauwelijks genomen. Liever blijven we in consumentisme, identiteitspolitiek of een verlangen naar athenticiteit hangen. Hoe kunnen we de verbeelding opnieuw aanspreken en vrijheid in positieve zin vorm geven? Welke rol speelt het denken als instrument om het andere - dat wat er niet is of wat vreemd is - te verbeelden?

In haar lezing zal Huijer de verbeelding aanspreken aan de hand van de omgang van de seks.

Marli Huijer is bijzonder hoogleraar publieksfilosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en voormalig Denker des Vaderlands. Ze schreef o.a. Beminnen. Nieuw licht op seksuele vrijheid (2018), Achterblijven (2019) en Discipline (2013).

Parallelsessies blok 1 - 14:45-15:30

Joris Luyendijk en Herman de Regt - De '68 revolte als wegbereider voor de hegemonie van de markt (grote zaal)

Joris Luijendijk begaf zich twee jaar lang in het hart van de financiële wereld, The City van Londen. Als absolute leek op het gebied van de bankenwereld begon hij onderzoek te doen naar de achterliggende motieven van deze gehaaide bankiers. Ondanks de gesloten wereld begonnen steeds meer insiders met hem te praten. Hij kwam tot de conclusie dat de instellingen die ervoor zorgen dat de economie goed functioneert, tegelijkertijd de wereld net zo hard de afgrond in kunnen laten storten. En dat gebeurt allemaal met de beste bedoelingen door mensen die precies dezelfde zorgen hebben als u en ik.

In zijn lezing belicht Luyendijk de overeenkomsten tussen het idee van de ’68 revolte (mensen moeten vrij zijn om zich te ontplooien) en de overtuiging van de bankiers in Londen/Wall Street (de markt is het beste mechanisme om tot een optimale productie en allocatie van goederen en diensten te komen).

Na een introducerende lezing gaat Luyendijk in gesprek met filosoof Herman de Regt.

Joris Luyendijk is journalist en antropoloog, gespecialiseerd in de Arabische en islamitische wereld. Hij werd landelijk bekend als verslaggever vanuit verschillende standplaatsen in het Midden-Oosten. In 2015 publiceerde hij ‘Dit kan niet waar zijn’, over de bankierswereld in The City van Londen.

Herman de Regt is filosoof, universitair hoofddocent en onderwijsdecaan van Tilburg School of Humanities and Digital Sciences. In het verleden is hij verschillende keren uitgeroepen tot beste universitair docent van Tilburg University.

Erik Borgman en Donald Loose - De rol van de universiteit in de huidige tijd (ruimte X)

Hoe verbeelden we tegenwoordig de politieke macht? Donald Loose stelt in zijn introducerende lezing dat alleen goed bewaakte, onderling onafhankelijke instituties van de macht (parlement), het recht en het weten (de media, de universiteit) ons behoeden voor de ontsporende fantasma's van de verbeelding van de macht. Is de universiteit vandaag de dag de instelling die tegen de mogelijke manipulatie en de ontsporing van de verbeelding van de macht moet waarschuwen? Of is ze zelf al in de greep van de onzichtbare machten die haar manipuleren?

Erik Borgman reageert hierop door te stellen dat de huidige (relatieve) impopulatriteit van de geesteswetenschappen wijst op een groeiende blinde vlek voor de factor van de verbeelding in ons beeld van de wereld. Toch kan de universiteit zich echter niet zonder meer tot doel stellen de samenleving 'vooruit te helpen'. Uitspraken over wat 'vooruit' is zijn namelijk bij uitstek afhankelijk van de verbeelding en deze verbeelding is gebonden aan de positie van degene die verbeeldt. Hoe blijft de universiteit een vrijplaats waar de ontwikkeling van een veelheid van verbeeldingen wordt gestimuleerd en het debat eordt gevoerd tussen de uiteenlopende perspectieven van deze verbeeldingen, in combinatie met een gelijktijdige verdediging van het prinicpiële belang van elke verbeelding?

Na twee korte lezingen gaan de heren nader met elkaar in gesprek over deze vragen.

Donald Loose studeerde filosofie en theologie aan de KULeuven. Ook wijdde hij zich in Parijs aan de politieke filosofie. Tot zijn emeritaat in 2013 was Donald Loose verbonden aan Tilburg University en  bijzonder hoogleraar aan de EUR vanwege de stichting Thomas More.

Erik Borgman is hoogleraar publieke theologie. Hij bekleedt de Cobbenhagen-leerstoel van Tilburg University. Met zijn cultuurkritische perspectief is hij regelmatig te zien en beluisteren in de media over religieuze en maatschappelijke ontwikkelingen.

Martine Prange - Nietzsche: Ecce Homo (balkonkamer)

Wie was Nietzsche en wie is de mens, volgens Nietzsche? Deze twee vragen staan centraal in Nietzsches eigenzinnige Ecce Homo. Wat is Nietzsches antwoord op deze vragen en hoe verhouden beide vragen zich tot elkaar? In deze workshop zoeken we de toegang tot Ecce Homo aan de hand van deze vragen. Dit geschrift, zo toont Prange, biedt niet alleen de autobiografische en hagiografische terugblik op Nietzsches eigen werk, waar het om bekend staat, maar ook de sleutel tot Nietzsches 'vrijdenkerij' en 'herwaardering van alle waarden'. Een workshop dus voor de gevorderde en beginnende Nietzsche-lezers!

Martine Prange is hoogleraar op de leerstoel Filosofie van Mens, Cultuur en Samenleving aan de Tilburg School of Humanities and Digital Science. Zij is gespecialiseerd in de wijsbegeerte van de 19e en 20e eeuw, in het bijzonder het denken van Friedrich Nietzsche.

Parallelsessies blok 2 - 15:45-16:30

René ten Bos - Het volk in de grot (grote zaal)

Denker des Vaderlands René ten Bos ontwikkelt een originele visie op de tegenstelling tussen volk en elite aan de hand van Plato's allegorie van de grot. Hiermee werpt hij nieuw licht op de actuele discussie over nepnieuws en feitenvrijheid. Hij laat zien dat de huidige waarheidscrisis en het onbehagen over de democratie niets te maken hebben met rechts-populisme of postmodernisme, maar zo oud zijn als Plato zelf.

'De waarheidscrisis heeft diepe sporen in onze hele intellectuele geschiedenis. De mens, ook de zogenaamd wetenschappelijk ingestelde mens, heeft altijd moeite met de waarheid gehad. Hij is en blijft iemand die zijn heil zoekt in grotten, oorden waar je onwelgevallig nieuws makkelijk kunt wegdenken en wegredeneren. Feiten verliezen er hun vermogen om te resoneren. Het volk heeft goede redenen om hierover niet ongerust te zijn, maar dat wil niet zeggen dat ze er niet zijn - die feiten en waarheden.'

René ten Bos is hoogleraar filosofie van de managementwetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen en Denker de Vaderlands. Van zijn hand verschenen bij Boom onder meer 'Dwalen in het Antropoceen', 'Water' en 'Bureaucratie is een inktvis'. Met dat laatste boek won Ten Bos de Socratesbeker 2016. Zijn meest recente pennenvrucht is 'Het Volk in de Grot'.

Arnold Heumakers - De esthetische revolutie (ruimte X)

Waar komt het idee eigenlijk vandaan dat het wenselijk zou zijn om de verbeelding de macht te geven? De bron ligt in de 18e eeuw, toen een 'esthetische revolutie' plaatsvond die onze opvattingen over kunst en verbeelding fundamenteel heeft veranderd. In de vroege romantiek droomde men al over de - ook politieke - macht van de verbeelding. Deze dromen zijn sindsdien niet meer verdwenen, al kregen ze wel steeds een andere vorm. Over deze veranderlijke dromen, maar vooral over hun 18e-eeuwse, romantische oorsprong gaat de lezing van Arnold Heumakers.

Arnold Heumakers is criticus bij NRC Handelsblad en docent cultuurwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Eerder verschenen van zijn hand onder andere Schoten in de concertzaal (1993) en De schaduw van de Vooruitgang (2003).

Monica Meijsing - Workshop: Wie of wat is de echte jij? (balkonkamer)

Veel mensen zullen als antwoord op bovenstaande vraag een aantal karaktereigenschappen opnoemen die ze kenmerkend voor zichzelf achten – zo’n beetje als een profielschets. Daarbij lijken eigenschappen van het lichaam minder belangrijk, minder ‘echt jij’.

Na een korte schets van de filosofische posities die het denken over deze vraag in onze cultuur het meest hebben bepaald, gaan we aan de hand van een aantal gedachtenexperimenten kijken of onze intuïties daarover coherent zijn. Zou het kunnen zijn dat de ‘echte jij’ toch nog anders is dan je zelf dacht?

Monica Meijsing studeerde psychologie en filosofie aan de Universiteit van Amsterdam. Ze is verbonden aan het departement filosofie van de Tilburg School of Humanities and Digital Science van Tilburg University. Haar onderzoek richt zich vooral op (zelf-)bewustzijn, persoonlijke identiteit en waarneming.

Parallelsessies blok 3 - 16:45-17:30

Geert Buelens - De jaren zestig: Een cultuurgeschiedenis (grote zaal)

Natuurlijk gaat Geert Buelens' recente boek over de jaren zestig over The Beatles, Bob Dylan, Provo en de minirok. Maar om dit decennium te begrijpen zijn volgens hem internationale kassuccessen als West Side Story en The Sound of Music minstens zo belangrijk. Daarnaast werpen artistieke en culturele ontwikkelingen in Afrika, Latijns-Amerika en Azië een verfrissend licht op deze tijd.

Buelens kantelt in deze lezing het bestaande beeld van dit decennium en vult het aan. Hij laat zien hoe grote geopolitieke en culturele ontwikkelingen in elkaar grepen en zorgden voor een omwenteling van waarden. Zo werd de populaire cultuur geboren die tot vandaag zowel inspireert als controversieel is.

Geert Buelens is als professor Moderne Nederlandse Letterkunde werkzaam aan de Universiteit Utrecht. Daarnaast is hij dichter, essayist en columnist. Onlangs schreef hij het boek 'De jaren zestig: Eeen cultuurgeschiedenis', waarover hij deze middag zal vertellen.

Awee Prins en Daan Keij - Aan gene zijde van macht en verbeelding: Over het belang van los en loskloppend denken (ruimte x)

Wij leven in rare tijden: aan de ene kant heerst er een ‘Forever Young’-cultuur en vieren wij de vermeende onschuld van de jeugd; aan de ander kant moet diezelfde jeugd zo snel mogelijk volwassen worden: alles draait om rekenen en grammatica. Maar rekenen is koud denken en op het woordje ‘stoel’ kun je niet zitten. Uitgangspunt van de lezing is Awee Prins’ boek ‘De dag dat de zee weg was’, volgens Thé Tjong Khing, die de illustraties verzorgde 'een boek voor kinderen van 6 tot 96 jaar'. De lezing adresseert de onvermoede verdiensten van kinderlijk denken: dat raadselachtige, ‘indiscrete’ mengsel van mogelijkheidszin, onmogelijkheidszin en nooit slagende werkelijkheidszin. Het wordt tijd voor een nieuwe ‘kinderbescherming’, die ook een ‘volwassenenontscherming’ kan zijn.

Awee Prins is universitair hoofddocent Fenomenologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en Dean van de Erasmus Honours Academy. In 2017 verscheen de 9e druk van zijn proefschrift ‘Uit verveling’. Onlangs schreef hij een boek met filosofische kinderverhalen: 'De dag dat de zee weg was'.

Daan Keij is researchmasterstudent Filosofie aan de Radboud Universiteit. Hij houdt zich onder meer bezig met het belang van (kinderlijke) verwondering voor de filosofie.

Simon Gusman - Workshop: Avonturen bestaan niet (balkonkamer)

Of het nou de mateloze populariteit van avonturenfilms is of de talloze reclames die ons oproepen avontuurlijk te zijn: we zijn verslaafd aan avontuur. De zucht naar avontuur berust echter op een illusie, omdat de wereld nooit dezelfde structuur heeft als de verhalen die wij erover vertellen. In deze workshop legt Gusman de historische ontwikkeling, de maatschappelijke functie en de huidige werking van ons verlangen naar avontuur bloot. Vervolgens laat hij zien waarom het najagen van avonturen slechts uit zal lopen op teleurstelling en frustratie.

Simon Gusman doet als filosoof onderzoek aan de Radboud Universiteit naar subjectiviteit en specialiseert zich in het denken van Jean-Paul Sartre. Daarnaast sprak hij op verschillende festivals zoals Lowlands en Down The Rabbit Hole. Samen met collega filosoof Arjen Kleinherenbrink schreef hij onlangs het boek Avonturen bestaan niet.

Avondprogramma deel 1 - 19:30-20:15

Govert Derix en Tim Klaassen - De Verbeelding voorbij: Wat er gebeurt als filosofen ayahuasca drinken? (ruimte X)

Een van de uniekste manieren om verbeelding vleugels te geven is het drinken van ayahuasca. Filosoof Govert Derix was in 2004 één van de eersten die een boek publiceerde over het filosofisch potentieel van deze sjamanenthee uit de Amazone. Ayahuasca, een kritiek van de psychedelische rede bevat verrassende antwoorden op wijsgerige vragen. Ook in zijn roman De sjamaan van Sevilla uit 2015 draait het om ayahuasca en opent zelfs de president van de U.S.A. daarmee de poorten van de verbeelding tot in het extreme. Speciaal voor de Dag van de Filosofie zet Derix zijn bevindingen nog eens op een rij. Na afloop van zijn lezing gaat hij in gesprek met filosoof Tim Klaassen.

Govert Derix is ondernemer, filosoof en schrijver. Hij studeerde filosofie in Rotterdam en Utrecht en psychologie in Utrecht. Hij schreef het boek 'Ayahuasca: een kritiek van de psychedelische rede', een semi-persoonlijk boek dat verhaalt over de wonderlijke werking van het psychedelische middel ayahuasca.

Tim Klaassen promoveert in de filosofie aan Tilburg University. Hij is geïnteresseerd in Philosophy of Mind en de invloed van geestverruimende middelen op de menselijke perceptie.

Ruud Welten - Albert Camus: De mens in opstand (balkonkamer)

Voor de Franse filosoof Albert Camus bestaat de taak van de filosofie erin ons te herinneren aan de volstrekte ambiguïteit van ons bestaan. De mens is een wezen dat geen genoegen neemt met zijn bestaan. Hij verhoudt zich tot zijn bestaan door zich ertegen te verzetten. Het grootse van Camus’ De mens in opstand is zijn systematische wantrouwen ten aanzien van de mens die met een hoopvolle oplossing komt, die de revolte afkoopt door een revolutie (zoals een politiek die het varkentje weleens eventjes zal wassen). In de workshop zullen we enkele sleutelpassages uit de anarchistische klassieker van het existentialisme lezen en bespreken.

Ruud Welten is filosoof aan de Erasmus Universiteit en Tilburg University. Hij doet onderzoek naar postmoderne perspectieven op religie, filosofie en kunst, trauma en herinnering. Hij schreef verschillende publieksboeken over reizen, Albert Camus, en over de relatie tussen God en mens.

Avondprogramma deel 2 - 20:30-21:30

Gummbah en Bedaux - Sexboerderij Het Gouden Kalf (ruimte X)

‘Gloednieuwe, net niet verschenen boeken gelardeerd met rare filmpjes’, antwoordde Angelo op de vraag wat de voorstelling 'Sexboerderij Het Gouden Kalf' van Gummbah en Leonard Bedaux inhield. En begon te huilen.

Gummbah leest voor uit zijn gloednieuwe net niet verschenen boeken, afgewisseld met korte films van Leonard Bedaux Cinema. Tilburgs absurdisme.

Gummbah is het pseudoniem van de Tilburgse Gertjan van Leeuwen. Hij is cartoonist, striptekenaar, humorist en absurdist. Zijn tekeningen verschenen onder meer in de Volkskrant, Humo, Propria Cures en Nieuwe Revu. Daarnaast schreef hij het boek 'Net niet verschenen boeken'.

Leonard Bedaux is een Tilburgse kunstenaar. Hij maakt absurdistische filmpjes op zijn kanaal Leonard Bedaux Cinema.

Sprekers

Cabaret

Openingslezing- 13:30-14:30 - Grote zaal

Marli Huijer - Denken als verbeelding, ook op het gebied van seks (grote zaal)

'De macht aan de verbeelding' klinkt prachtig, maar na 1968 is de verbeelding snel uitgeblust geraakt. We zijn bevrijd van gezag en autoriteit, maar de vrijheid om het bestaan op echt andere manieren vorm te geven hebben we nauwelijks genomen. Liever blijven we in consumentisme, identiteitspolitiek of een verlangen naar athenticiteit hangen. Hoe kunnen we de verbeelding opnieuw aanspreken en vrijheid in positieve zin vorm geven? Welke rol speelt het denken als instrument om het andere - dat wat er niet is of wat vreemd is - te verbeelden?

In haar lezing zal Huijer de verbeelding aanspreken aan de hand van de omgang van de seks.

Marli Huijer is bijzonder hoogleraar publieksfilosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en voormalig Denker des Vaderlands. Ze schreef o.a. Beminnen. Nieuw licht op seksuele vrijheid (2018), Achterblijven (2019) en Discipline (2013).

Parallelsessies blok 1 - 14:45-15:30

Joris Luyendijk en Herman de Regt - De '68 revolte als wegbereider voor de hegemonie van de markt (grote zaal)

Joris Luijendijk begaf zich twee jaar lang in het hart van de financiële wereld, The City van Londen. Als absolute leek op het gebied van de bankenwereld begon hij onderzoek te doen naar de achterliggende motieven van deze gehaaide bankiers. Ondanks de gesloten wereld begonnen steeds meer insiders met hem te praten. Hij kwam tot de conclusie dat de instellingen die ervoor zorgen dat de economie goed functioneert, tegelijkertijd de wereld net zo hard de afgrond in kunnen laten storten. En dat gebeurt allemaal met de beste bedoelingen door mensen die precies dezelfde zorgen hebben als u en ik.

In zijn lezing belicht Luyendijk de overeenkomsten tussen het idee van de ’68 revolte (mensen moeten vrij zijn om zich te ontplooien) en de overtuiging van de bankiers in Londen/Wall Street (de markt is het beste mechanisme om tot een optimale productie en allocatie van goederen en diensten te komen).

Na een introducerende lezing gaat Luyendijk in gesprek met filosoof Herman de Regt.

Joris Luyendijk is journalist en antropoloog, gespecialiseerd in de Arabische en islamitische wereld. Hij werd landelijk bekend als verslaggever vanuit verschillende standplaatsen in het Midden-Oosten. In 2015 publiceerde hij ‘Dit kan niet waar zijn’, over de bankierswereld in The City van Londen.

Herman de Regt is filosoof, universitair hoofddocent en onderwijsdecaan van Tilburg School of Humanities and Digital Sciences. In het verleden is hij verschillende keren uitgeroepen tot beste universitair docent van Tilburg University.

Erik Borgman en Donald Loose - De rol van de universiteit in de huidige tijd (ruimte X)

Hoe verbeelden we tegenwoordig de politieke macht? Donald Loose stelt in zijn introducerende lezing dat alleen goed bewaakte, onderling onafhankelijke instituties van de macht (parlement), het recht en het weten (de media, de universiteit) ons behoeden voor de ontsporende fantasma's van de verbeelding van de macht. Is de universiteit vandaag de dag de instelling die tegen de mogelijke manipulatie en de ontsporing van de verbeelding van de macht moet waarschuwen? Of is ze zelf al in de greep van de onzichtbare machten die haar manipuleren?

Erik Borgman reageert hierop door te stellen dat de huidige (relatieve) impopulatriteit van de geesteswetenschappen wijst op een groeiende blinde vlek voor de factor van de verbeelding in ons beeld van de wereld. Toch kan de universiteit zich echter niet zonder meer tot doel stellen de samenleving 'vooruit te helpen'. Uitspraken over wat 'vooruit' is zijn namelijk bij uitstek afhankelijk van de verbeelding en deze verbeelding is gebonden aan de positie van degene die verbeeldt. Hoe blijft de universiteit een vrijplaats waar de ontwikkeling van een veelheid van verbeeldingen wordt gestimuleerd en het debat eordt gevoerd tussen de uiteenlopende perspectieven van deze verbeeldingen, in combinatie met een gelijktijdige verdediging van het prinicpiële belang van elke verbeelding?

Na twee korte lezingen gaan de heren nader met elkaar in gesprek over deze vragen.

Donald Loose studeerde filosofie en theologie aan de KULeuven. Ook wijdde hij zich in Parijs aan de politieke filosofie. Tot zijn emeritaat in 2013 was Donald Loose verbonden aan Tilburg University en  bijzonder hoogleraar aan de EUR vanwege de stichting Thomas More.

Erik Borgman is hoogleraar publieke theologie. Hij bekleedt de Cobbenhagen-leerstoel van Tilburg University. Met zijn cultuurkritische perspectief is hij regelmatig te zien en beluisteren in de media over religieuze en maatschappelijke ontwikkelingen.

Martine Prange - Nietzsche: Ecce Homo (balkonkamer)

Wie was Nietzsche en wie is de mens, volgens Nietzsche? Deze twee vragen staan centraal in Nietzsches eigenzinnige Ecce Homo. Wat is Nietzsches antwoord op deze vragen en hoe verhouden beide vragen zich tot elkaar? In deze workshop zoeken we de toegang tot Ecce Homo aan de hand van deze vragen. Dit geschrift, zo toont Prange, biedt niet alleen de autobiografische en hagiografische terugblik op Nietzsches eigen werk, waar het om bekend staat, maar ook de sleutel tot Nietzsches 'vrijdenkerij' en 'herwaardering van alle waarden'. Een workshop dus voor de gevorderde en beginnende Nietzsche-lezers!

Martine Prange is hoogleraar op de leerstoel Filosofie van Mens, Cultuur en Samenleving aan de Tilburg School of Humanities and Digital Science. Zij is gespecialiseerd in de wijsbegeerte van de 19e en 20e eeuw, in het bijzonder het denken van Friedrich Nietzsche.

Parallelsessies blok 2 - 15:45-16:30

René ten Bos - Het volk in de grot (grote zaal)

Denker des Vaderlands René ten Bos ontwikkelt een originele visie op de tegenstelling tussen volk en elite aan de hand van Plato's allegorie van de grot. Hiermee werpt hij nieuw licht op de actuele discussie over nepnieuws en feitenvrijheid. Hij laat zien dat de huidige waarheidscrisis en het onbehagen over de democratie niets te maken hebben met rechts-populisme of postmodernisme, maar zo oud zijn als Plato zelf.

'De waarheidscrisis heeft diepe sporen in onze hele intellectuele geschiedenis. De mens, ook de zogenaamd wetenschappelijk ingestelde mens, heeft altijd moeite met de waarheid gehad. Hij is en blijft iemand die zijn heil zoekt in grotten, oorden waar je onwelgevallig nieuws makkelijk kunt wegdenken en wegredeneren. Feiten verliezen er hun vermogen om te resoneren. Het volk heeft goede redenen om hierover niet ongerust te zijn, maar dat wil niet zeggen dat ze er niet zijn - die feiten en waarheden.'

René ten Bos is hoogleraar filosofie van de managementwetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen en Denker de Vaderlands. Van zijn hand verschenen bij Boom onder meer 'Dwalen in het Antropoceen', 'Water' en 'Bureaucratie is een inktvis'. Met dat laatste boek won Ten Bos de Socratesbeker 2016. Zijn meest recente pennenvrucht is 'Het Volk in de Grot'.

Arnold Heumakers - De esthetische revolutie (ruimte X)

Waar komt het idee eigenlijk vandaan dat het wenselijk zou zijn om de verbeelding de macht te geven? De bron ligt in de 18e eeuw, toen een 'esthetische revolutie' plaatsvond die onze opvattingen over kunst en verbeelding fundamenteel heeft veranderd. In de vroege romantiek droomde men al over de - ook politieke - macht van de verbeelding. Deze dromen zijn sindsdien niet meer verdwenen, al kregen ze wel steeds een andere vorm. Over deze veranderlijke dromen, maar vooral over hun 18e-eeuwse, romantische oorsprong gaat de lezing van Arnold Heumakers.

Arnold Heumakers is criticus bij NRC Handelsblad en docent cultuurwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Eerder verschenen van zijn hand onder andere Schoten in de concertzaal (1993) en De schaduw van de Vooruitgang (2003).

Monica Meijsing - Workshop: Wie of wat is de echte jij? (balkonkamer)

Veel mensen zullen als antwoord op bovenstaande vraag een aantal karaktereigenschappen opnoemen die ze kenmerkend voor zichzelf achten – zo’n beetje als een profielschets. Daarbij lijken eigenschappen van het lichaam minder belangrijk, minder ‘echt jij’.

Na een korte schets van de filosofische posities die het denken over deze vraag in onze cultuur het meest hebben bepaald, gaan we aan de hand van een aantal gedachtenexperimenten kijken of onze intuïties daarover coherent zijn. Zou het kunnen zijn dat de ‘echte jij’ toch nog anders is dan je zelf dacht?

Monica Meijsing studeerde psychologie en filosofie aan de Universiteit van Amsterdam. Ze is verbonden aan het departement filosofie van de Tilburg School of Humanities and Digital Science van Tilburg University. Haar onderzoek richt zich vooral op (zelf-)bewustzijn, persoonlijke identiteit en waarneming.

Parallelsessies blok 3 - 16:45-17:30

Geert Buelens - De jaren zestig: Een cultuurgeschiedenis (grote zaal)

Natuurlijk gaat Geert Buelens' recente boek over de jaren zestig over The Beatles, Bob Dylan, Provo en de minirok. Maar om dit decennium te begrijpen zijn volgens hem internationale kassuccessen als West Side Story en The Sound of Music minstens zo belangrijk. Daarnaast werpen artistieke en culturele ontwikkelingen in Afrika, Latijns-Amerika en Azië een verfrissend licht op deze tijd.

Buelens kantelt in deze lezing het bestaande beeld van dit decennium en vult het aan. Hij laat zien hoe grote geopolitieke en culturele ontwikkelingen in elkaar grepen en zorgden voor een omwenteling van waarden. Zo werd de populaire cultuur geboren die tot vandaag zowel inspireert als controversieel is.

Geert Buelens is als professor Moderne Nederlandse Letterkunde werkzaam aan de Universiteit Utrecht. Daarnaast is hij dichter, essayist en columnist. Onlangs schreef hij het boek 'De jaren zestig: Eeen cultuurgeschiedenis', waarover hij deze middag zal vertellen.

Awee Prins en Daan Keij - Aan gene zijde van macht en verbeelding: Over het belang van los en loskloppend denken (ruimte x)

Wij leven in rare tijden: aan de ene kant heerst er een ‘Forever Young’-cultuur en vieren wij de vermeende onschuld van de jeugd; aan de ander kant moet diezelfde jeugd zo snel mogelijk volwassen worden: alles draait om rekenen en grammatica. Maar rekenen is koud denken en op het woordje ‘stoel’ kun je niet zitten. Uitgangspunt van de lezing is Awee Prins’ boek ‘De dag dat de zee weg was’, volgens Thé Tjong Khing, die de illustraties verzorgde 'een boek voor kinderen van 6 tot 96 jaar'. De lezing adresseert de onvermoede verdiensten van kinderlijk denken: dat raadselachtige, ‘indiscrete’ mengsel van mogelijkheidszin, onmogelijkheidszin en nooit slagende werkelijkheidszin. Het wordt tijd voor een nieuwe ‘kinderbescherming’, die ook een ‘volwassenenontscherming’ kan zijn.

Awee Prins is universitair hoofddocent Fenomenologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en Dean van de Erasmus Honours Academy. In 2017 verscheen de 9e druk van zijn proefschrift ‘Uit verveling’. Onlangs schreef hij een boek met filosofische kinderverhalen: 'De dag dat de zee weg was'.

Daan Keij is researchmasterstudent Filosofie aan de Radboud Universiteit. Hij houdt zich onder meer bezig met het belang van (kinderlijke) verwondering voor de filosofie.

Simon Gusman - Workshop: Avonturen bestaan niet (balkonkamer)

Of het nou de mateloze populariteit van avonturenfilms is of de talloze reclames die ons oproepen avontuurlijk te zijn: we zijn verslaafd aan avontuur. De zucht naar avontuur berust echter op een illusie, omdat de wereld nooit dezelfde structuur heeft als de verhalen die wij erover vertellen. In deze workshop legt Gusman de historische ontwikkeling, de maatschappelijke functie en de huidige werking van ons verlangen naar avontuur bloot. Vervolgens laat hij zien waarom het najagen van avonturen slechts uit zal lopen op teleurstelling en frustratie.

Simon Gusman doet als filosoof onderzoek aan de Radboud Universiteit naar subjectiviteit en specialiseert zich in het denken van Jean-Paul Sartre. Daarnaast sprak hij op verschillende festivals zoals Lowlands en Down The Rabbit Hole. Samen met collega filosoof Arjen Kleinherenbrink schreef hij onlangs het boek Avonturen bestaan niet.

Avondprogramma deel 1 - 19:30-20:15

Govert Derix en Tim Klaassen - De Verbeelding voorbij: Wat er gebeurt als filosofen ayahuasca drinken? (ruimte X)

Een van de uniekste manieren om verbeelding vleugels te geven is het drinken van ayahuasca. Filosoof Govert Derix was in 2004 één van de eersten die een boek publiceerde over het filosofisch potentieel van deze sjamanenthee uit de Amazone. Ayahuasca, een kritiek van de psychedelische rede bevat verrassende antwoorden op wijsgerige vragen. Ook in zijn roman De sjamaan van Sevilla uit 2015 draait het om ayahuasca en opent zelfs de president van de U.S.A. daarmee de poorten van de verbeelding tot in het extreme. Speciaal voor de Dag van de Filosofie zet Derix zijn bevindingen nog eens op een rij. Na afloop van zijn lezing gaat hij in gesprek met filosoof Tim Klaassen.

Govert Derix is ondernemer, filosoof en schrijver. Hij studeerde filosofie in Rotterdam en Utrecht en psychologie in Utrecht. Hij schreef het boek 'Ayahuasca: een kritiek van de psychedelische rede', een semi-persoonlijk boek dat verhaalt over de wonderlijke werking van het psychedelische middel ayahuasca.

Tim Klaassen promoveert in de filosofie aan Tilburg University. Hij is geïnteresseerd in Philosophy of Mind en de invloed van geestverruimende middelen op de menselijke perceptie.

Ruud Welten - Albert Camus: De mens in opstand (balkonkamer)

Voor de Franse filosoof Albert Camus bestaat de taak van de filosofie erin ons te herinneren aan de volstrekte ambiguïteit van ons bestaan. De mens is een wezen dat geen genoegen neemt met zijn bestaan. Hij verhoudt zich tot zijn bestaan door zich ertegen te verzetten. Het grootse van Camus’ De mens in opstand is zijn systematische wantrouwen ten aanzien van de mens die met een hoopvolle oplossing komt, die de revolte afkoopt door een revolutie (zoals een politiek die het varkentje weleens eventjes zal wassen). In de workshop zullen we enkele sleutelpassages uit de anarchistische klassieker van het existentialisme lezen en bespreken.

Ruud Welten is filosoof aan de Erasmus Universiteit en Tilburg University. Hij doet onderzoek naar postmoderne perspectieven op religie, filosofie en kunst, trauma en herinnering. Hij schreef verschillende publieksboeken over reizen, Albert Camus, en over de relatie tussen God en mens.

Avondprogramma deel 2 - 20:30-21:30

Gummbah en Bedaux - Sexboerderij Het Gouden Kalf (ruimte X)

‘Gloednieuwe, net niet verschenen boeken gelardeerd met rare filmpjes’, antwoordde Angelo op de vraag wat de voorstelling 'Sexboerderij Het Gouden Kalf' van Gummbah en Leonard Bedaux inhield. En begon te huilen.

Gummbah leest voor uit zijn gloednieuwe net niet verschenen boeken, afgewisseld met korte films van Leonard Bedaux Cinema. Tilburgs absurdisme.

Gummbah is het pseudoniem van de Tilburgse Gertjan van Leeuwen. Hij is cartoonist, striptekenaar, humorist en absurdist. Zijn tekeningen verschenen onder meer in de Volkskrant, Humo, Propria Cures en Nieuwe Revu. Daarnaast schreef hij het boek 'Net niet verschenen boeken'.

Leonard Bedaux is een Tilburgse kunstenaar. Hij maakt absurdistische filmpjes op zijn kanaal Leonard Bedaux Cinema.

U kunt kaartjes kopen via de website van Cinecitta.

Toegangskaartjes Dag van de Filosofie 2018
Regulier € 30,00
Student - met bewijs van inschrijving universiteit * € 15,00
Scholier - t/m 18 jaar * € 7,50
Regulier + diner € 48,50
Student + diner € 33,50
Scholier + diner € 26,00

* Let op, er zal controle op korting plaatsvinden aan de deur! Neemt u dus uw bewijs van inschrijving als student of scholier mee!

Locatie Dag van de Filosofie 2018

De Dag van de Filosofie vindt in 2018 plaats in Theater Cinecitta, Willem II straat 29, 5038 BA Tilburg.

Diner

Om 18.00 wordt in Cinecitta een diner geserveerd (hoofdgerecht met één drankje). Om deel te nemen aan dit diner, dat € 18,50 per persoon kost, kunt u tickets kopen op de website van Cinecitta.

Lunch

In de Ristobar van Cinecitta kunt u voorafgaand aan de opening een lunch gebruiken, à la carte en voor eigen rekening.

In Ristobar Cinecitta kunt u uitsluitend met pin of contactloos betalen.

Donateurs Dag van de Filosofie 2018

Vanaf 2014 wordt de Dag van de Filosofie georganiseerd door het departement Filosofie in samenwerking met de studievereniging Sapientia Ludenda en het Tilburg Cobbenhagen Center.

Ondanks een klein budget is het ons gelukt om in de afgelopen jaren een geslaagde en drukbezochte Dag te organiseren. Dit was mogelijk dankzij financiële bijdragen van sponsoren en donateurs en de belangeloze medewerking van sprekers, studenten en stafleden hebben er veel tijd en energie in gestoken.

Er wordt alweer hard gewerkt aan de voorbereidingen voor de Dag van de Filosofie in 2018; het thema is bekend, de datum staat vast en het programma begint vorm te krijgen. Ook nu doen wij ons uiterste best om er weer een mooi, afwisselend programma van te maken met interessante sprekers.

Om dit alles mogelijk te maken vragen wij u om donateur te worden van de Dag van de Filosofie 2018. Elke bijdrage is weer heel erg welkom en wordt door ons bijzonder gewaardeerd!

Hoe u kunt bijdragen

U kunt ons steunen en u aanmelden als donateur door een berichtje te sturen naar het secretariaat van het departement Filosofie (tsh.dfi@tilburguniversity.edu) en uw donatie over te maken naar: NL74ABNA0602142539 ten name van Tilburg University, met vermelding van ‘DvdF 2018, code 5600.3419’.

Gratis toegang

Als u een bijdrage doneert van € 50 of meer krijgt u een gratis toegangsbewijs tot de Dag van de Filosofie 2018 die staat gepland op zaterdag 21 april in theater Cinecitta in de Willem II-straat in Tilburg. Verder zullen we u als donateur graag op de hoogte houden van de plannen voor de Dag.


logo Thomas More logo Boekenschop logo ABN AMRO logo Hetzelfde Anders logo Sapi