Universiteitsbibliotheek

Een collectie met meer dan 800.000 boeken, tijdschriften, afbeeldingen, oude drukken en handschriften. Samen met een omvangrijke digitale collectie van e-books en e-journals, levert dit een schat aan wetenschappelijke informatie.

Inspirerende boeken

Willem B. Drees: John Fowles – The Magus

Tientallen jaren geleden wees een belezen vriend mij op The Magus van John Fowles. Telkens dacht ik dat ik begreep hoe de situatie in elkaar stak, om dat enkele bladzijden later weer los te moeten laten. Een boek dat mij, als student natuurkunde gehecht aan de helderheid van de wiskunde, verbijsterde. Kort voor het eind:"The godgame is over". Was het een spel? Nee, toch weer niet, zo lijkt het op de laatste bladzijden. Onzekerheid. Geen filosofisch boek, of toch wel. Verwarrend.

Later raakte ik gegrepen door een boekje van Fowles (ook bekend van The French Lieutenants Woman) met aforismen, The Aristos. Mensen op een vlot, drijvend in de oceaan. Een optimist, die denkt dat we straks de kust zullen zien. Een pessimist. Een kind. Het lijkt wel het leven zelf. De onzekerheid toelaten, zonder kennis te miskennen.

Willem B. Drees is dean of the Tilburg School of Humanities and professor of philosophy of the humanities; he also serves as the editor of Zygon: Journal of Religion and Science.

Klaas Sijtsma: Johannes Linschoten – Idolen van de psycholoog

Mijn favoriete boek is "Idolen van de psycholoog" (1964) van de Utrechtse psycholoog. Ik las het boek tijdens mijn studie psychologie in Groningen (1979) en was diep onder de indruk van de eruditie van de schrijver en de breedte van de invalshoeken op het behandelde onderwerp: De verleidingen waaraan ons brein ons blootstelt en de vele misverstanden die dit veroorzaakt, niet alleen in ons dagelijks handelen maar ook in het wetenschappelijk onderzoek met mensen.

Belangrijk is te weten dat een "idool" een misverstand, een vooroordeel, of een misleiding is. Je kunt denken aan verschijnselen zoals cognitieve dissonantie, attributie, demand characteristics, en experimenter effects.

"Idolen van de psycholoog" kun je zien als een voorloper van een ander fantastisch boek over de beperkingen van onze cognitie. Ik heb het over "Thinking, fast and slow", van de beroemde psycholoog Daniel Kahneman. Het boek kwam enkele jaren geleden uit en ligt bij vele boekhandels. Het wordt kennelijk veel verkocht, maar het bevat zware kost die je het beste tot je neemt als je al het een en ander van psychologie en statistiek weet. Een must-read voor iedereen die onderzoek met mensen doet. Maar graag beginnen bij Linschoten.

Klaas Sijtsma is Hoogleraar methoden en technieken van psychologisch onderzoek en decaan TSB.

Corno Vromans: Eva Jonkers & Laura Vromans – De sleutel naar geluk

Om haar middelbare school af te ronden moest mijn dochter (Laura) een profielwerkstuk maken. Samen met haar vriendin (Eva) had ze het plan opgevat om een boek te schrijven. Daarmee legden ze de lat voor zichzelf wel erg hoog want het boek moest af zijn in 4 maanden. Het is ze gelukt en als vader ben ik natuurlijk erg trots op het resultaat. Als bekroning nu tijdelijk een plek in een universiteitsbibliotheek.

Corno Vromans is Directeur Library and IT Services.

Wietske Sijtsma: Chr. Van Abcoude – Kruimeltje

Het eerste en enige boek dat ik van mijn opa heb gekregen. Het wordt omschreven op de binnenflap als een romantisch kinderboek. Maar het is zoveel meer. Het is een verhaal over verlies, eenzaamheid, naastenliefde, dromen, teleurstellingen, hoop, doorzettingsvermogen, tucht, verstoorde familieverhoudingen, ...

Het is het verhaal over een jonge jongen die gevormd wordt door zijn omgeving en de uitdagingen die het leven op zijn weg gooit. Wat weinig mensen zich wellicht realiseren is dat Kruimeltje ook een volwassen editie kent: Karakter, door Bordewijk. Kruimeltje en Karakter, de twee meest onderschatte boeken uit de Nederlandse literatuur.

Wietske Sijtsma is Beleidsadviseur en oud-medewerker van de bibliotheek.

Rien Wijnhoven: Herbert Marcuse – De eendimensionale mens

Boek letterlijk stuk gelezen. Daarbij ook geholpen door de slecht gelijmde rug.

Het is eind jaren zeventig van de vorige eeuw. Beginnend student politicologie in het activistische Nijmegen. De teloorgang van de rol van de katholieke kerk was net achter de rug. Behoefte aan een nieuw geloof en een nieuwe Bijbel. Voor velen was dat "De Eendimensionale Mens" van Herbert Marcuse.

Marcuse (1898-1979) was samen met Adorno grondlegger van de Frankfurterschule, een groep van maatschappijkritische denkers, die opgang maakte op de puinhopen van de repeterende crises van het kapitalisme en het nationaalsocialisme in Duitsland. Marcuse was een van de boegbeelden van de studentenrevolte in de jaren zestig en zeventig. Hij legt in zijn boek structuren en mechanismen bloot van de na-oorlogse maatschappij, waarin "vrijheid een middel is geworden om te beheersen" en "burgers hun ziel vooral terugzien in hun auto’s, stereo-installaties en keukengerei".

Een belangrijke verdienste van Marcuse is het blootleggen van 'repressieve tolerantie' als machtsmiddel in handen van politieke elites en de rol van alledaagse taal daarbij. De taal van het totale bestuur. Taal als versmelting van tegenstellingen. Het spreken in synoniemen en tautologieën.

De verkiezing en het optreden van Trump en de opkomst van het politiek populisme in Europa hebben het werk van Marcuse opnieuw actueel gemaakt. Serieuze Amerikaanse kranten en tijdschriften hebben Marcuse herontdekt en grijpen terug naar zijn analyses voor het duiden van Trumps politiek van stigmatiseren, uitsluiten, onderdrukken en alternatieve feiten.

Rien Wijnhoven is Voorzitter van de Universiteitsraad.

Yara Muller: Joris Luyendijk – Je hebt het niet van mij, maar …

“Het spel is al gespeeld, voordat het begonnen is.”

Deze quote is in de politiek vaak heilig, en binnen onze Universiteitspolitiek is dit niet anders. Een sterke lobby voeren is dan ook cruciaal, als wij Tilburg University willen verbeteren voor onze studenten. Zonder achterkamertjes geen advies of instemming in de Universiteitsraad, zou je soms wel kunnen stellen.

Een goede kennis van de lobby, en hoe dit te doen, hebben wij daarom hard nodig. Daarom heeft Fractie SAM dit boek gekozen. Het bevat veel essentiële kennis, en staat ook nog eens symbool voor ons onvergetelijke bestuursjaar. Kennis en symboliek die wij in de rest van ons leven mee zullen nemen.

Yara Muller is Voorzitter van Fractie SAM.

Francine Bardoel: Stendhal – Le rouge et le noir

‘Le rouge et le noir’ las ik voor het eerst als zestienjarige. Niet omdat het moest, maar omdat het kon. Het zat in een doos met Donald Ducks, die een kennis had achtergelaten bij ons thuis. Zo’n schitterend boek had ik nog nooit gelezen. De volgende dag moest ik naar school, maar ik fietste de polder in. Liggend tussen de boterbloemen in het weiland las ik het in één keer uit. Het boek gaat over goedwillende mensen in een meedogenloze klassenmaatschappij.

Het boek stamt uit 1830. Julien Sorel is een arme timmermanszoon in een lieflijk dorpje in Frankrijk. Door bijzondere talenten komt hij in de hogere kringen terecht alwaar de liefde toeslaat. Eerst wordt hij verliefd op Madame de Renal, de moeder van de kinderen waarvoor hij gouverneur is. Om schandalen te vermijden stuurt men hem naar het seminarie. Daar moet hij na twee jaar vertrekken door jaloezie van zijn medeleerlingen op zijn prestaties. Als hij in Parijs gaat werken voor een markies wordt hij verliefd op de dochter. Iets wat totaal onmogelijk is in de tijden van de Restauratie in Frankrijk. Wat er daarna gebeurt is lichtelijk absurd, en zal ik hier niet beschrijven.

“Le rouge et le noir‘ is niet alleen een roman over de liefde en verliefdheid, maar bevat eveneens een analyse van machtsstructuren. De schrijver komt tot de constatering dat iedereen alleen maar naar macht streeft. Op enkele individuen na blijken allen –zelfs de leden van aristocratie en geestelijkheid –ofwel ordinaire baantjesjagers ofwel niets ontziende machtszoekers te zijn. Het verhaal heeft ook realisme in zich. Juliens reacties getuigen vaak van een realistische kijk op de dingen, soms zelfs van iets berekenends. Ondanks alle romantische gevoelens wordt hij gedreven door de ambitie om in deze voor hem uitzichtloze klassenmaatschappij carrière te maken.

Francine Bardoel is hoofdredacteur van Univers

Marijke van der Ploeg: John Irving – De wereld volgens Garp

Tijdens de laatste twee jaar van de middelbare school moest ik voor elke taal (Nederlands, Frans, Duits en Engels) 15 boeken lezen. Als je moet lezen, is dat nooit zo leuk als wanneer je voor je plezier leest. Het eerste boek dat ik na mijn examens in de zomer van 1982 voor mijn plezier las, was 'De wereld volgens Garp'.

Ik kan me niet herinneren dat ik ooit zo gelachen heb om een boek! Een absurd verhaal, droge humor, beeldend taalgebruik, absurde situaties die als normaal beschreven worden en een veelheid aan vreemde personages. Tegelijkertijd geeft het boek veel stof om over na te denken, over de vele aspecten van het leven, van geboorte tot de dood. Later zag ik ook de film, maar dat haalt het niet bij de beelden die je zelf al in je hoofd hebt zitten als je eerst het boek gelezen hebt.

Marijke van der Ploeg is informatiespecialist Open Access bij LIS.

Marian Papavoine: Het Grote Boek van Sint Nicolaas

Eén keer per jaar, op 5 december, werd dit boek door de voormalige Theologische Faculteitsbibliotheek op de Academielaan in Tilburg uitgeleend aan Sint Nicolaas.

Die vergat meestal zijn boek uit Madrid mee te nemen. Gelukkig was er een kopie van het Grote Boek voorhanden in de TF bibliotheek... en is het verhaal van deze traditie door de voormalige bibliothecaris, Gijs Jacobs, overgedragen aan mij.

Marian Papavoine is collectiespecialist Theologie, Geesteswetenschappen, Liberal arts & sciences en Economie bij LIS.

Pieter Siebers: Vijfentwintig jaar Bibliotheek van de toekomst – en wat daaraan vooraf ging

In 1927 werd in de binnenstad van Tilburg de Roomsch Katholieke Handels-hoogeschool opgericht, de voorloper van Tilburg University. De opleiding start met 5 hoogleraren, 8 lectoren en 28 studenten. Al snel komt er een universiteitsbibliotheek.

In het klassieke pand in de binnenstad trof men een normale, vertrouwde bibliotheek aan: boeken, tijdschriften, geleerden, studenten en een beetje stof. Dat beeld veranderde echter in de decennia na de Tweede Wereldoorlog. Het aantal studenten nam spectaculair toe, er kwamen meerdere faculteiten bij, en de universiteit verhuisde naar de huidige campus. De bibliotheek kreeg in 1962 een veel ruimer onderkomen, in het huidige Cobbenhagengebouw, maar dat bleek al snel te klein.

De student kwam steeds meer centraal te staan. Informatietechnologie klopte aan de deur, en bleek kennis toegankelijker te kunnen maken. In Tilburg kwam een vruchtbare samenwerking tussen bibliothecarissen en IT-specialisten op gang, die leidde tot een visionair concept van een moderne bibliotheek. Het bleef niet bij een visie: in 1992 werd op de universiteitscampus een nieuw bibliotheekgebouw geopend, waarin de modernste UB van de wereld was gehuisvest. Deze zogenoemde library of the future bleek tot in de 21e eeuw een inspirerend voorbeeld voor elke andere bibliotheek in Nederland en ver daarbuiten.

Pieter Siebers is Projectleider Academisch Erfgoed.

Paul van Waelsden: Willem Witteveen – De wet als kunstwerk

Dit boek uit de juridische collectie is een boek met een verhaal. De auteur was jarenlang hoogleraar aan onze rechtenfaculteit en lid van de Eerste Kamer. Hij was in de jaren negentig ook voorzitter van de facultaire bibliotheekadviescommissie.

Willem leverde het manuscript van dit boek begin juli 2014 bij de uitgever in. Kort daarna stapte hij met zijn vrouw en zijn dochter op het vliegtuig voor een reeds lang geplande, maar steeds uitgestelde vakantie naar Indonesië. Dat vliegtuig was de MH17, dat op 17 juli 2014 neerstortte boven Oekraïne.

Dit boek is zijn magnus opum. Zijn zoon Freek schrijft in het voorwoord: ”Ik hoop dat het boek een monument voor hem mag zijn, voor zijn werk, maar ook voor zijn persoon. Met het oog op het laatste is in overleg een bijlage toegevoegd met tekeningen in ecoline en pastel, een selectie van de werken die hij in de loop van de jaren heeft gemaakt.”

Paul van Waelsden is collectiespecialist Rechtswetenschappen.