Understanding Society

Tilburg University staat al meer dan tachtig jaar garant voor hoge kwaliteit van onderzoek en onderwijs. We zijn specialist in mens- en maatschappijwetenschappen en willen een structurele bijdrage leveren aan de samenleving.

Bouwstenen voor een duurzaam reguleringskader voor de energiesector

Conferentie voorafgaand aan de inaugurele rede van Saskia Lavrijssen
Tilburg University, Black Box, 17 juni 2016


De Europese Unie en haar Lidstaten, waaronder Nederland, staan voor grote uitdagingen bij de vormgeving van de energietransitie, die de uitstoot van broeikasgassen en klimaatverandering moet tegengaan. Binnen de EU bereikte de Europese Raad in 2014 overeenstemming over de doelstellingen van een reductie van tenminste 40% van de uitstoot van broeikasgassen in 2030 (ten opzichte van 1990) en van 80-95% (ten opzichte van 1990) in 2050. Daarnaast moet er een aandeel van tenminste 27% van duurzame opgewekte energie in de EU komen en een verbetering van de energie-efficiëntie van tenminste 27%. In Nederland is door het bedrijfsleven, overheid, werkgevers- en werknemersorganisaties en maatschappelijke organisaties het Energieakkoord gesloten. In dit akkoord is afgesproken om in 2023 de doelstelling te halen dat het aandeel hernieuwbare energie in Nederland 23% is en dat jaarlijks gemiddeld 1,5% wordt bespaard op het energieverbruik. Helaas kan het worden betwijfeld of deze doelstellingen worden gehaald en of de EU en de Lidstaten adequate maatregelen nemen. In de zaak Urgenda besliste de Rechtbank Den Haag, dat de Staat meer moet doen om de uitstoot van broeikassen te verminderen. Volgens de rechter heeft de Nederlandse Staat een zorgplicht om te zorgen dat in Nederland in 2020 de uitstoot van broeikasgassen tenminste 25% lager is dan in 1990 om gevaarlijke klimaatverandering tegen te gaan. Naast de Staat en de energiebedrijven spelen ook de eindgebruikers van energie, de zakelijke verbruikers en de huishoudens, een grote rol in de overgang naar een duurzame energievoorziening. Door efficiënter om te gaan met hun energieverbruik en door zelf duurzame energie op te wekken, kunnen zij in belangrijke mate bijdrage aan de overgang naar een duurzame energievoorziening.

De transitie naar een duurzame energievoorziening wordt gekenmerkt door de volgende ontwikkelingen:

  1. De overgang van energie opgewekt met fossiele brandstoffen naar energie die met duurzame bronnen is opgewekt, zoals windenergie en zonne-energie;
  2. De overgang van grootschalige productie van energie naar kleinschalige lokale duurzame energievoorzieningen;
  3. Als gevolg van de groei van duurzaam opgewekte energie, is sprake van meer intermitterende energiebronnen met grotere fluctuaties in het aanbod;
  4. Het distributie energiesysteem wordt slim (smart), waarbij met behulp van ICT toepassingen aanbod en vraag beter op elkaar kunnen worden afgestemd.
  5. Energieconsumenten worden in toenemende mate prosumenten. Zij nemen niet alleen energie af van het distributienetwerk, maar produceren zelf energie en voeden dit in het netwerk.
  6. Door de invoering van vraagsturing en opslagmogelijkheden van energie (bv in accu’s), zal het systeem flexibeler worden en meer aanbodgestuurd dan vraaggestuurd zijn.
  7. De Europese Unie draagt bij aan de totstandkoming van een Europese Energie Unie. Daardoor krijgt de EU (de Europese Commissie en het Europese Agentschap) een grotere rol bij de regulering en de integratie van de energiemarkt, onder andere bij het grensoverschrijdend transport van energie via de grensoverschrijdende transmissienetten en bij de totstandbrenging van grensoverschrijdende handels- en flexibiliteitsmarkten.

Zeker is dat bovengenoemde ontwikkelingen een zeer grote invloed hebben op de toekomstige energievoorziening. Vooralsnog is onzeker hoe de energiemarkt en het gehele energiesysteem van de toekomst eruit zien. Ook is nog niet duidelijk welke wijzigingen in de Europese en nationale wet- en regelgeving noodzakelijk zijn voor de facilitering van een duurzame energievoorziening. Daarbij spelen vragen als wat is de verhouding tussen de Europese en de nationale systeembeheerders, wat wordt de rol van de transmissiesysteembeheerders en van de distributiesysteembeheerders, hoe gaan de bestaande energiebedrijven eruit zien, wie zijn de nieuwe spelers op de markt, wat zijn de rollen van de verschillende spelers en hoe gaat het gedrag van de energieconsumenten en prosumenten eruit zien. Meerdere scenario’s voor de energietransitie zijn nog denkbaar. Het toekomstige marktmodel zal mede afhangen van de ontwikkeling en implementatie van nieuwe schone technologieën, zoals de opslag van energie en de opslag van C02,  nieuwe bedrijfsmodellen, innovatie- en subsidieprogramma’s, maatschappelijk draagvlak voor bijvoorbeeld windmolens, het gedrag van afnemers en prosumenten, alsmede de kwaliteit van de wet- en regelgeving. Net zoals alle wet- en regelgeving die beoogt markten te ordenen en te reguleren, zal de wetgeving in de energiesector in de komende jaren voldoende flexibel moeten zijn om in te spelen op  en voldoende rekening te houden met relevante economische en technologische ontwikkelingen in de energiemarkt. Daarbij zal een balans moeten worden gevonden tussen de verschillende beginselen van good market governance, die van belang zijn bij het reguleren van markten. Zo zal enerzijds recht moeten worden gedaan aan het belang van flexibele wetgeving, die energie-efficiënte en duurzame energie-innovaties stimuleert. Anderzijds speelt het belang van het garanderen van de voorspelbaarheid van en de rechtszekerheid van de wetgeving. Rechtszekerheid en voorspelbaarheid zijn cruciaal voor het creëren van een gunstig investeringsklimaat voor de noodzakelijk geachte investeringen in de energiemarkt. Dit seminar heeft als doel om vanuit verschillende perspectieven (Europees, nationaal, decentraal, juridisch, economisch) de bouwstenen voor een duurzaam reguleringskader voor de energiesector te schetsen.

12:30-13:00 Ontvangst met lunch
13:00-13:05 Welkom door prof. dr. Saskia Lavrijssen, Hoogleraar regulering en governance van markten, Tilburg Law and Economics Center, Tilburg University
13:05-13:45 Het perspectief van de Autoriteit Consument en Markt, lezing door mevrouw Anita Vegter, Lid Raad van Bestuur van de Autoriteit Consument en Markt
13:45-14:15 Het perspectief van de (groot)zakelijke afnemers, lezing door dr. H. Grünfeld, algemeen directeur Vereniging Energie Milieu en Water
14:15-14:30 Koffie en thee
14:30-15:00 Een Europees perspectief op de governance van de energiesector, lezing door prof. Leigh Hancher, hoogleraar Europees recht, Tilburg Law and Economics Center, Tilburg University
15:00-15:15 Afrondende opmerkingen en toekomstblik door Professor Michiel Boersma, bijzonder hoogleraar Corporate governance van (voormalige) nutsbedrijven, TIAS business school, Tilburg University
16:00-17:00 Inaugurele rede prof. dr. Saskia Lavrijssen, Aula, Tilburg University
17:00- Receptie

Registration

Wij nodigen u uit om deel te nemen aan deze conferentie. Indien u deze bij wilt wonen, kunt u zich hier nu al registreren

Location

Tilburg University

Black Box , Esplanadegebouw

Map

Contact

TILEC - tilec@tilburguniversity.edu - (013) 466 8789

 


 



Wanneer: 17 juni 2016 12:30

Einddatum: 17 juni 2016 17:00