-

Dossier Duurzaamheid

Europa loopt achter de feiten aan met milieuwetgeving

De Europese natuurbeschermingswetgeving schiet volstrekt tekort als het erom gaat onze natuur te beschermen tegen klimaatverandering, zegt de Tilburgse hoogleraar internationaal en Europees milieurecht Jonathan Verschuuren. “Door krampachtig vast te houden aan oude plant- en diersoortenlijsten spant Europa het paard achter de wagen.” Volgens zijn collega hoogleraar Natuurbeschermings- en waterrecht Kees Bastmeijer gaan we de internationale doelstellingen voor behoud van biodiversiteit zeker niet halen.



De sleutelvraag is in hoeverre onze huidige nationale en Europese natuurbeschermingswetgeving voldoet om de aanpassing van de natuur aan klimaatverandering in goede banen te leiden. Vertrekpunt voor Verschuurens onderzoek zijn de conclusies van biologen. “Het was schokkend om te zien dat men overal, in de meest uiteenlopende ecosystemen, gevolgen van klimaatverandering signaleert. Sommige Europese soorten, zoals de middelste bonte specht, zijn door het warmer wordende klimaat al honderden kilometers naar het noorden opgeschoven. Soorten die niet gemakkelijk kunnen migreren en daarbij op onoverkomelijke barrières stuiten, sterven uit. Het gaat om een chaotisch, onvoorspelbaar proces. Om plant- en diersoorten de kans te geven naar nieuwe klimaatszones te trekken, zijn grote, beschermde, onderling verbonden natuurgebieden nodig.” Bij het realiseren van dit doel schiet de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn volgens Verschuuren nogal tekort. “Het Europese natuurbeleid is toegesneden op bescherming van individuele soorten in specifieke gebieden, er horen allerlei soortenlijsten bij. Maar nu zoveel soorten zo enorm in beweging zijn, is het nogal gekunsteld en achterhaald om een natuurgebied te beschermen omdat daar toevallig in 1981, toen de Vogelrichtlijn van kracht werd, een bepaalde vogelsoort voorkwam. Dat is het paard achter de wagen spannen.”

Bastmeijer onderzoekt welke rol het recht kan spelen bij het oplossen van problemen op het gebied van klimaatverandering op internationaal, nationaal en regionaal niveau. “We moeten emissieafspraken vertalen in economisch, sociaal en juridisch instrumentarium, om te zorgen dat iedereen meedoet en sommige spelers in de markt er niet veel beter uitspringen dan andere. Ons huidige beleid is sterk gericht op technologieontwikkeling. We willen de emissies terugdringen, maar verder gewoon blijven doen wat we doen. Je kunt je afvragen of dat voldoende is. We zullen duidelijke keuzes moeten maken over onze toekomstige economische groei.”

Volgens Bastmeijer gaat Nederland de in het recht verankerde doelstelling om de biodiversiteit vanaf 2010 niet verder te laten teruglopen beslist niet halen. “Bovendien schiet onze natuurbescherming tekort. Aan de bescherming van de laatste groene eilandjes wordt voortdurend geknabbeld om toch vooral onze economische groei niet te beperken.”