Dossier Social Innovation

"Ik mag mijn businessplan opsturen"

Noem eens typisch Nederlandse dingen? De eerste antwoorden komen vanochtend voorzichtig, maar de rij op het bord groeit snel: stille straten ’s avonds - nieuwgierige mensen – welvaart –bureaucratie – de agenda - de onuitsprekelijke ‘g’ – individualisme. Het is meteen duidelijk dat Josette Dijkhuizen, hoogleraar Ondernemerschapsontwikkeling, vandaag een geïnteresseerd en hoogopgeleid publiek voor zich heeft.


Opleidingsdag voor vluchtelingen Tilburg University/TIAS – november 2016

De klas is gevuld met zo’n dertig vluchtelingen uit vooral Syrië. Ze werkten er als tandarts, jurist, hotelmanager, ICT’er, filosoof, landbouwingenieur en marketeer. Veel jonge mannen, maar ook een paar vrouwen. In anderhalf uur praat Dijkhuizen ze bij over het Nederlandse individualisme, de steeds meer feminien georiënteerde maatschappij, het poldermodel, de high-tech regio in Brabant en de Hollandse openheid.

Een pittige start? “Leerzaam,” reageert Esmail Jonawaz, logistiek manager uit Iran met werkervaring in de olie-industrie. Hij heeft na het college meteen het emailadres van Dijkhuizen gevraagd. “Ze organiseert ook ondernemerschapscursussen. Ik mag mijn businessplan opsturen.” Jonawaz heeft de hoofdboodschap van Dijkhuizen dus ter harte genomen: “Blijf vragen stellen.” Maar voegt ze er ook met nadruk aan toe: “Wees geduldig.”

Wie deze klas volgt, kan niet anders dan onder de indruk raken van de gretigheid naar kennis en contacten van de vluchtelingen. Ze willen dolgraag een baan, een stageplaats of vrijwilligerswerk. De praktijk is helaas weerbarstig. Banen liggen niet voor het oprapen, zeker als je de taal nog niet goed beheerst, geen netwerk hebt, werkgevers niet weten hoe ze je diploma moeten inschatten en je de Nederlandse gewoontes en omgangsvormen nog niet allemaal kent.

Resilient Society

Initiatiefnemer Geert-Jan Peters, business development manager bij Tilburg University: “Daar kunnen wij juist helpen met onze kennis van de arbeidsmarkt, dacht ik.” Na overleg met collega’s en in samenspraak met Vluchtelingenwerk (SNV) kwam al snel het idee van een opleidingsdag bovendrijven. De universiteit omarmde het idee. “Problemen zullen altijd blijven opduiken. Hoe de maatschappij daar mee omgaat –de resilient society- is een speerpunt van deze universiteit,” zegt hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen namens collegevoorzitter Emile Aarts in het welkomstwoord. Vandaag vindt daarom al de tweede opleidingsdag in wat een reeks moet worden. Peters: “Van de deelnemers aan de eerste dag heeft nu bijna de helft een stageplek of werk.”

Bij de oefening ‘Waar voel je je het beste bij?’ moeten de vluchtelingen kiezen: ‘flexibel’ of ‘doorzetten’. Dat blijkt lastig. “Als ik niet flexibel was én een doorzetter was ik hier niet.” Maar er is ook geen goed of fout antwoord, zo wordt verzekerd. De oefening is vooral bedoeld om iedereen na te laten denken over eigenschappen die werkgevers belangrijk vinden. “Wie je bent, is bij een sollicitatie minstens zo belangrijk als wat je in huis hebt,” krijgt de klas mee.

Mohammad Mansour, jurist en Achmad Zibi, ICT'er

Mohammad Mansour was jurist in Aleppo, Achmad Zibi ICT’er in Damascus. En ja, ze zaten allebei op zo’n bootje. Achmad zelfs 38 uur, zijn boot was zinkende toen hij gered werd. Hun vrouw en kinderen zijn hier, maar hun ouders bleven achter in Syrië. Kunnen ze zich wel concentreren? “Je bent altijd hier én daar,” zegt Achmad. “Maar ik richt me vandaag echt op hier. Voor Syriërs betekent leven vooral leven doorgeven. Mijn kinderen zijn veilig. Dat is het allerbelangrijkste.”

Competence Card

Dan gaan de cursisten aan de slag met het invullen van een competence card. Een nieuwe online tool voor sollicitaties ontwikkeld aan Tilburg University in samenwerking met de Gemeente Tilburg. Wat biedt deze kaart meer dan het CV? “De tool geeft bijvoorbeeld automatisch het Nederlandse equivalent van je opleiding weer,” vertelt initiatiefnemer en arbeidsmarktdeskundige Ronald Lievens. “Maar het laat mensen vooral reflecteren op hun talenten, doelen en ambities. Een CV moet niet beperkt blijven tot een opsomming van je studies en werkervaring.” Het invullen is meteen een laatste testfase voor de kaart. Andere gemeentes hebben al interesse getoond, vertelt Lievens.

Aan het eind van de dag volgt het spannendste deel: speeddaten. Dertien bedrijven en organisaties zijn gekomen om kennis te maken. Het is een bonte verzameling variërend van wooncorporatie WonenBreburg, vrijwilligersorganisatie Portagora en automatiseringsbedrijf Axit tot Deloitte accountancy. “De accountants in deze groep hebben andere ervaring dan wij zelf zoeken,” vertelt Ben Minten van Deloitte na afloop. “Maar wij komen bij veel bedrijven, dus ik heb ze wel veel tips kunnen geven.”

Khlood Alsawaf, docente Arabisch in Syrië, is aan het eind van de dag een stuk wijzer. “Er is vooral vraag naar tolken Nederlands-Arabisch. Ik hoop dus snel met mijn Nederlandse lessen te beginnen.” De jonge Negah Ismail had een interessante speeddate met Tilburg University, maar benadrukt dat de hele dag nuttig was, en spannend. “Ik vluchtte alleen en moet veel zelf regelen. Dat is wennen als Afghaanse, maar dit is weer een stap richting mijn doel: studeren.”

Zie ook het verslag van VluchtelingenWerk Nederland.