-

Dossier Veiligheid

Kenny Meesters: ‘Betrek burgerinitiatieven bij herstel na rampen’

Bij grote rampen en crises, zoals natuurrampen en terroristische aanslagen, maar bijvoorbeeld ook bij conflicten rond de vluchtelingencrisis, verloopt herstel vaak chaotisch. Er is gebrek aan informatie over de behoeften van slachtoffers en gebrek aan capaciteit voor hulp, terwijl spontaan initiatieven ontstaan van burgers die willen en kunnen helpen. Een ICT-platform, mede ontwikkeld door Kenny Meesters, kan zorgen voor afstemming tussen burgers en professionals bij rampen.

Kenny Meesters, promovendus Information Management, deed eerder onderzoek naar de hulpverlening bij de aardbeving in Haïti, de orkaan in de Filipijnen en de aardbeving in Nepal. Momenteel is hij nauw betrokken bij het ontwikkelen van innovaties en processen waarbij hulpverlenende organisaties, overheid en de gemeenschap in crisissituaties aan elkaar gekoppeld worden. Een voorbeeld van een project dat op deze wijze werkt, is COmmunity-BAsed COmprehensive Recovery (COBACORE).


Het probleem bij humanitaire hulp of herstel na rampen is dat het zelfherstellend potentieel van de gemeenschap tot op heden onvoldoende wordt benut. De laatste jaren worden er echter steeds meer projecten in gang gezet om het samenwerken met burgers bij herstel van rampen te bevorderen met als doel: recover faster from disaster.


Cobacore schema uitdagingen

Uitdagingen bij de samenwerking tussen getroffen en hulpverlenende gemeenschappen en organisaties.  


‘Mensen wachten niet meer op de overheid of hulpinstanties’, stelt Meesters, ‘ze gebruiken tijdens rampen en incidenten sociale media zoals Facebook en Twitter om zich te organiseren, met elkaar in contact te treden en elkaar te helpen. Deze “spontane initiatieven en vrijwilligers” zijn weliswaar geen onderdeel van een vaste structuur of organisatie maar kunnen wel een grote bijdrage leveren zeker als er afstemming is met professionele hulpverleners ‘.

COBACORE

Een voorbeeld van een project waarin de gemeenschap nauwer wordt betrokken bij rampen is het door TNO gecoördineerde en door de EU gefinancierde project COBACORE (COmmunity-BAsed COmprehensive Recovery). Kenny Meesters is nauw betrokken bij dit project. ‘Voor dit project is een samenwerkingsvorm en platform ontwikkeld om de samenwerking tussen de getroffen bevolking, de spontane hulpverlening en de professionele hulpverlening te verbeteren’, aldus Meesters. Burgers kunnen met smartphones, tablets of laptops aangeven welke hulp nodig is en, net als de professionals, welke hulp ze kunnen bieden. Het platform faciliteert dan het matchen van hulpvraag en aanbod. Het ICT-platform integreert meerdere social media kanalen; heeft slimme filters en algoritmes die vraag en aanbod matchen.


Cobacore needs-capacity matching Cobacore samenwerking

Functies die het samenwerken tussen verschillende partijen ondersteunen


COBACORE is niet alleen een technische innovatie, maar ook een procesinnovatie: het gaat over slimmer en flexibeler organiseren. Het stelt professionele partijen zoals gemeenten, Rode Kruis of hulpdiensten in staat om burgerinitiatieven te monitoren en hun inzet bij te sturen en af te stemmen op behoeften en aanbod vanuit de bevolking. Vraag en aanbod wordt beter op elkaar afgestemd en het zelfherstellend potentieel van de gemeenschap benut. Hulp en herstel verlopen hierdoor sneller, efficiënter en effectiever, juist omdat de gemeenschap zelf hier een aansturende rol heeft.

Rampenoefening

In het najaar is COBACORE in een brede, grensoverschrijdende rampenoefening getest onder leiding van het Nederlands Rode Kruis en TNO. Het scenario van deze oefening betrof de herstelfase drie weken na een aardbeving met substantiële schade in de gemeentes Bruggen (Dld) en Roermond. Van beide gemeentes waren herstelteams aanwezig. Beide teams hadden een “community liaison team”: in dit nieuwe team zorgden vertegenwoordigers van het Duitse en Nederlandse Rode Kruis voor afstemming tussen burgers en professionals met behulp van het COBACORE platform. Daarnaast participeerden groepen getroffen en helpende burgers; zij gebruikten COBACORE om elkaar te helpen bij het herstel. Voorafgaand aan de oefening werden de deelnemers getraind in het gebruik van COBACORE met behulp van de COBA-game die ontwikkeld is door Tilburg University,

Alle deelnemers waren na afloop zeer positief over het COBACORE concept. Team Bayern van het Duitse Rode Kruis op Facebook: “COBACORE maakt het voor ons als hulpverleners in de toekomst makkelijk om beter en effectiever samen te werken met de getroffen burgers maar ook met de professionele hulpverleners. Hierdoor komt de hulp sneller op de plek waar het nodig is.” Ook deelnemers van het Nederlandse Kruis zien COBACORE als de toekomst.

COBACORE lijkt niet alleen toepasbaar voor noodhulp en herstel na rampen zoals aardbevingen of overstromingen, maar ook voor het afstemmen van hulpvraag en aanbod bij humanitaire rampen als gevolg van conflicten zoals bij de vluchtelingencrisis of terroristische aanslagen.


Cobacore mensenmassa Cobacore vluchtelingenkamp

Mogelijkheden voor samenwerking tussen burgers en instanties: vluchtelingen uit Syrië en het opvangkamp in Nijmegen



Voor meer informatie: Kenny Meesters, tel. 013 466 8080, email k.meesters@tilburguniversity.edu. Zie ook: www.cobacore.eu.