Zelfredzaamheid

De burger lijkt steeds meer eigen verantwoordelijkheid te krijgen: voor de opbouw van zijn pensioen, als werknemer, als patiёnt, als ondernemer en als consument. De rol van de staat zou verschuiven naar die van voorwaardenschepper en toezichthouder. Hoe redt de burger zich? Zijn solidariteit en rechtvaardigheid nog gewaarborgd?

Begeleiding van werk naar werk is gezamenlijke verantwoordelijkheid


De Nederlandse vakbeweging zou zich zoals in Zweden meer kunnen richten op van werk naar werk trajecten in CAO’s en niet alleen onderhandelen over de ontslagvergoeding, stelt promovenda Irmgard Borghouts-van de Pas. Ze onderzocht in vier Europese landen welke systemen er bestaan om de werkzekerheid te bevorderen voor werknemers die werkloos worden. Ook bij reorganisaties en het opstellen van sociale plannen zouden vakbonden zich daar meer voor kunnen inzetten, aldus de promovenda. Werkgevers zijn eveneens aan zet: in Zweden betalen zij bij het afsluiten van transitieakkoorden een bepaald percentage over de loonsom in een fonds.

Door de economische crisis bestaat de zekerheid van een baan voor het leven niet meer. Soepele overgangen Van Werk Naar Werk (VWNW) zijn van het grootste belang wanneer mensen hun baan dreigen te verliezen. Dit vraagt om snelle interventies van overheden, bedrijven en werknemers zelf. Maar van een structureel VWNW systeem is in Nederland geen sprake, stelt arbeidsmarkt- en sociale zekerheidswetenschapper Irmgard Borghouts- van de Pas.

Ze onderzocht in vier Europese landen (Zweden, Verenigd Koninkrijk, Oostenrijk en Spanje) welke systemen of afspraken bestaan die tot doel hebben de werkzekerheid voor boventallige werknemers te bevorderen. Daarnaast geeft het proefschrift antwoord op de vraag wat beleidsmakers in Nederland kunnen leren van deze buitenlandse ervaringen.

Borghouts-van de Pas concludeert dat een actievere rol van Nederlandse vakbonden en werkgeversorganisaties, zoals bijvoorbeeld in Zweden, gewenst is. Een ander belangrijk aandachtspunt voor Nederland is dat VWNW ondersteuning beschikbaar zou moeten zijn voor alle werknemers. Dus niet alleen voor mensen die werkzaam zijn bij grote bedrijven en onder een sociaal plan vallen of een vaste werkgever hebben. In Zweden, het Verenigd Koninkrijk en Oostenrijk kunnen kleine bedrijven zich aansluiten bij de VWNW initiatieven. In Oostenrijk mogen ook mensen met een tijdelijk contract toetreden tot een arbeidsstichting wanneer hun contract vanwege economische redenen niet wordt verlengd.

Het boek 'Securing job-to-job transitions in the labour market van Irmgard Borghouts-van de Pas is vanaf 20 april te bestellen bij Wolf Legal Publishers. Promotor: prof. dr. Ton Wilthagen.