Nieuws en agenda

Promotie mw. P.C. Flore, MSc

Titel: Stereotype Threat and Differential Item Functioning: A critical assessment
Promotores: prof. dr. J.M. Wicherts, prof. dr J.K. Vermunt

Samenvatting

Verslechteren de prestaties van meisjes of vrouwen op wiskundetoetsen als ze geconfronteerd worden met gender stereotypen? Deze vraag hebben psychologen in binnen- en buitenland de afgelopen twee decennia geprobeerd te beantwoorden met behulp van experimenten. In deze experimenten wordt een groep leerlingen voorafgaand aan een wiskundetoets blootgesteld aan stereotype threat, in het Nederlands stereotype dreiging genoemd. Stereotype dreiging kan onder andere opgewekt worden door een tekst, zoals “jongens en meisjes presteren niet even goed op deze wiskundetoets”. In de controle conditie krijgt een tweede groep leerlingen deze tekst niet te lezen, of wordt de dreiging actief verwijderd: “jongens en meisjes presteren even goed op deze wiskundetoets”. Vrouwelijke leerlingen presteren vaak slechter op een wiskundetoets als ze blootgesteld zijn aan stereotype dreiging, terwijl mannelijke leerlingen hier geen last van hebben.

Paulette Flore bestudeerde de stereotype threat literatuur en populaire onderzoeksmethoden met een kritische blik. Een kritische houding is essentieel vanwege problemen in psychologisch onderzoek die onderzoeksresultaten kunnen vertekenen, zoals publicatie bias (vertekening van een experimenteel effect door het selectief publiceren van onderzoeksuitkomsten waarin de hypothese van de onderzoeker bevestigd wordt), het gebrek aan repliceerbaarheid (bevestiging van dezelfde hypothese m.b.v. van een nieuwe studie) en het gebrek aan reproduceerbaarheid (door heranalyse van een bestaande dataset tot dezelfde conclusie komen als de oorspronkelijke onderzoekers). Daarnaast bestudeerden onderzoekers voorheen voornamelijk de invloed van stereotype dreiging op de gemiddelde prestatie op een wiskundetoets.

Er kan echter veel informatie gewonnen worden door het vergelijken van groepsprestaties op specifieke wiskundeopgaven. Met statistische modellen bestudeerde Flore of meisjes onder invloed van stereotype threat slechter of beter presteren op specifieke wiskundeopgaven dan meisjes in de controle conditie (gecontroleerd voor mate van bekwaamheid); we noemen dit ook wel het bestuderen van Differential Item Functioning (afk. DIF).

Uit een meta-analyse de bestaande stereotype threat experimenten op basis- en middelbare scholen wereldwijd blijkt een negatieve invloed van stereotype dreiging op toets resultaten van meisjes, al zijn de verschillen tussen de groepen klein. Daarnaast zijn er aanwijzingen voor een vertekening van de resultaten door publicatie bias.

Een grootschalige replicatiestudie op middelbare scholen, waaraan meer dan 2.000 leerlingen hebben deelgenomen, wijst uit dat er geen bewijs is voor een effect van stereotype dreiging op de wiskundeprestaties.

Daarnaast bestudeerde Flore de rapportage van DIF analyses in 200 wetenschappelijke artikelen. De details waarin DIF onderzoek beschreven wordt laten te wensen over, waardoor de reproduceerbaarheid van dergelijke studies in het geding komt. Opvallend is dat onderzoekers die DIF bestuderen met verschillende statistische methoden soms sterk uiteenlopende resultaten vinden.

Tot slot heranalyseerde Flore data van tien experimenten. Er bleken geen systematische verschillen in effecten te zijn voor moeilijke of makkelijke vragen. Het aantal opengelaten vragen is in sommige studies hoog, en reflecteert de sterke tijdsdruk die wordt opgelegd in stereotype threat onderzoek.

Flore oppert de hypothese dat vrouwelijke leerlingen onder stereotype dreiging langzamer werken of eerder opgeven dan vrouwelijke leerlingen die geen stereotype dreiging ervaren. Een DIF analyse op de eigen dataset laat geen verschillen tussen de groepen zien op specifieke opgaven. De promovenda adviseert onderzoekers en beleidsmedewerkers om stereotype threat onderzoek kritisch te bekijken. In de toekomst zijn systematische replicatiestudies gewenst.



Locatie: Cobbenhagengebouw, Aula (ingang via Koopmansgebouw)


Proefschrift aanvragen








 

Wanneer: 07 maart 2018 14:00

Waar: Bereikbaarheid campus Tilburg University