Nieuws en agenda

Rapport: Vernieuwing lokale democratie nodig

Op verzoek van de commissie voor Binnenlandse Zaken hebben onderzoekers van het Tilburg Center for Regional Law and Governance, onder leiding van dr Linze Schaap, onderzoek gedaan naar het functioneren van de lokale democratie. Het rapport daarover is op 27 november 2018 aangeboden aan de heer Ziengs, voorzitter van de commissie Binnenlandse Zaken.

In hun rapport, 'Ambitie & Ambivalentie - Vernieuwing van de Lokale Democratie in Nederland', houden de onderzoekers een pleidooi voor een serieuze zoektocht naar een vitalere democratie. Enkele denkrichtingen die zij meegeven zijn:

  • Het versterken van de representatie van het gemeentebestuur, bijvoorbeeld door meer focus op lokale vraagstukken bij de raadsverkiezingen en het toewerken naar een betere afspiegeling van de samenstelling van de bevolking (zoals qua opleidingsniveau, sociaaleconomische status). Ook kan ? in te bedden in een eigentijdse visie op lokaal bestuur - gedacht worden aan een gekozen uitvoerende macht (al of niet via een herijking van de aanstellingswijze van de burgemeester en die van wethouders).
  • Inzetten op een meer participatieve, directe en doe-democratie, bijvoorbeeld door het daadwerkelijk overdragen van besluitvormende taken aan andere organen en burgers en het borgen dat de uitkomsten van burgerparticipatieprocessen door de raad serieus worden genomen.
  • Openstaan voor ondogmatische keuzes en slimme combinaties van instrumenten, zodat ze elkaar versterken (zoals: minipubliek en referenda; dorps- en wijkraden en doe-democratie; betere ondersteuning gemeenteraadsleden en directe besluitvorming door burgers).

De onderzoekers stellen vast dat decennia van vernieuwing de problemen in de gemeentelijke democratie nog niet hebben opgelost. Burgers zijn maar matig tevreden en willen vaak meer zeggenschap; de veranderingen in de vertegenwoordigende democratie komen daar niet aan tegemoet. Door de inzet van tal van aanvullende instrumenten, zoals burgerparticipatie, lokale referenda en doe-democratie is de gemeentelijke democratie beslist rijker geworden, maar grote groepen burgers doen nog steeds veel minder vaak mee, zoals jongeren en lager opgeleiden. Daarbij gaan deze mogelijkheden 'de' burger niet ver genoeg: zij mogen wel meepraten en adviseren, maar zelf geen beslissingen nemen.