News and events Tilburg University

Connie de Vos: Gebarentaal kreeg erkenning door corona

Gepubliceerd: 13 oktober 2020 Laatst bijgewerkt: 15 oktober 2020

'Een verrassend positief gevolg van de huidige pandemie is de plotselinge zichtbaarheid van de Nederlandse Gebarentaal (NGT) doordat de coronapersconferenties toegankelijk zijn gemaakt voor doven middels een gebarentolk', stelt hoofddocent Connie de Vos van TSHD, gespecialiseerd op gebarentaal. Op 13 oktober 2020 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel voor de erkenning van de Nederlandse Gebarentaal aangenomen, dat op 22 september al unaniem door de Tweede Kamer was geaccepteerd.

'Het feit dat nu een groot deel van Nederland bekend is geraakt met tenminste één NGT gebaar, namelijk het gebaar voor hamsteren, is nog maar een kleine stap op weg naar de verdere acceptatie en integratie van dove en slechthorende Nederlanders die in totaal 1.7 miljoen mensen beslaat,' vertelt Connie de Vos.  Achter het wetsvoorstel zit een lobby van 30 jaar, en De Vos is penvoerder voor een initiatief bij de huidige  From Mime to Sign, waar binnen diverse kennisinstituten en maatschappelijke partijen zich inzetten voor een bredere maatschappelijke toepassing van de Nederlandse Gebarentaal (NWA-ORC initiatief).

Cognitieve mechanismen en sociale processen

Connie de Vos is  verbonden aan Tilburg Center for Cognition and Communication van de Tilburg School of Humanties and Digital Sciences. Ze promoveerde aan het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek en ontving ondermeer een NWO Veni (2016-2020) en ERC Starting Grant (2020-2025). Haar onderzoek richt zich op de cognitieve mechanismen en sociale processen waardoor nieuwe gebarentalen ontstaan,  die de geboorte van nieuwe gebarentalen verklaren.

In haar werk vergelijkt ze de situatie van doven in Nederland met  die in Bali, waar in een klein dorp met veel erfelijke doofheid de gebarentaal Kata Kolok is ontstaan. Door deze lokale gebarentaal, die door zowel de horende als dove gemeenschapsleden wordt gebruikt op school in de Hindu tempel en thuis, zijn doven in deze gemeenschap geïntegreerd en hebben gelijke kansen als de horende dorpelingen.

Haar onderzoek laat onder andere zien dat horende mensen  hun ervaring met non-verbale communicatie aanwenden wanneer ze gebarentaal leren, maar dat bijvoorbeeld wijsgebaren binnen de gebarentaal grammaticale functies zoals voornaamwoorden (jij, wij etc.) krijgen. Dit laat duidelijk zien dat gebarentaal niet equivalent is aan mime, maar een talige structuur vertoont net als het gesproken Nederlands.

Brede toepasbaarheid Nederlandse Gebarentaal

De nieuwe wet baant de weg voor vergrote maatschappijbrede toegankelijkheid, bijvoorbeeld door middel van lespakketten NGT.  Deze kunnen worden gebruikt in het middelbaar onderwijs, in trainingen voor zorgpersoneel, politiemensen en juristen. Een bredere toepassing van NGT-gebaren, kan dan bijvoorbeeld in kinderdagverblijven en verzorgingstehuizen worden geintrodueerd om de communicatie te faciliteren bij hen die nog niet of niet meer in staat zijn om zich verbaal goed te kunnen uiten.