News and events Tilburg University

Digitaal biechten: Geheimen delen met een chatbot en een mens

Gepubliceerd: 09 oktober 2019 Laatst bijgewerkt: 10 oktober 2019

Onderzoekers van het departement Communicatie en Cognitie (TSHD) deden op Lowlands van 16 tot en met 18 augustus een experiment genaamd ‘digitaal biechten’. Het was een succes: 300 mensen meldden zich aan en de onderzoekers verzamelden veel data. Het doel van het project is om te onderzoeken of mensen intiemere geheimen delen met een chatbot in vergelijking met de geheimen die ze delen met een ander mens. Emmelyn Croes, een van de onderzoekers, vertelt over de voorlopige uitkomsten.

Resultaten van dit onderzoek kunnen bijdragen aan de maatschappelijke discussie in de samenleving over het gebruik van sociale chatbots in sociale en therapeutische situaties. 

Deelnemers konden in vier biechthokjes hun diepste geheimen anoniem delen via een computer met ofwel een chatbot, ofwel een mens. Daarbij controleren de onderzoekers ook voor alcoholgebruik, omdat onder invloed van alcohol mensen mogelijk ongeremder gedrag vertonen, wat kan verklaren dat ze intiemere geheimen delen.

Croes: ‘Bezoekers van LowLands konden elk 5 minuten biechten. Allemaal hadden ze een geheim om te delen, hun biecht was inhoudelijk en veruit in de meeste gevallen serieus. Mensen konden hun biecht delen met ofwel een mens, ofwel een chatbot, die ofwel empathisch, ofwel niet empathisch reageerde op de biecht. Allereerst konden we constateren dat alcohol niet van invloed was op de intimiteit van de geheimen die ze deelden. Veel onderwerpen betroffen relaties, vreemdgaan, flirten, denken aan een ander, maar ook werd er gebiecht over zorgen over de voortgang van de studie of drugsgebruik.’

Anonimiteit van chatbot
De onderzoekers wilden ook weten of de kandidaten zich intiemer durfden uit de laten met een chatbot of met een mens, maar eerste resultaten laten zien dat er weinig verschil is. Croes: ‘Ons idee was dat mensen makkelijker geheimen delen met een anonieme chatbot, die niet kunnen oordelen en waar je je niet voor hoeft te schamen. We zagen nu dat de empathische chatbot het wel beter deed dan niet empathische chatbot, maar niet zo goed als een mens.  Soms is er bovendien sprake van miscommunicaties met een chatbot en dan werkt een biecht niet.’
Of mensen opgeluchter zijn na afloop van een biecht tegenover een chatbot of afgenomen door een mens, was ook een onderzoeksvraag. ‘We vroegen hen na afloop in welke mate ze opgelucht zijn. Dat bleek meer bij de empathische dan bij de niet empathische chatbot en nog meer na de biecht met een mens. Tegelijkertijd hadden ze bij de menselijke gesprekspartner, in vergelijking met de chatbot, ook meer angst om veroordeeld te worden.’

Behoefte aan empathie en advies
De onderzoekers gaan de resultaten verder uitwerken en hopen dat zij de conclusies kunnen gebruiken voor toepassing in de zorg. ‘Geheimen delen met chatbots heeft als voordeel dat je anoniem zelfs intieme geheimen kunt delen. Maar de chatbot werkt niet therapeutisch en kan bij verkeerde verwachtingen een negatief effect hebben en zelfs schadelijk zijn. Mensen hebben behoefte aan empathie, gepaste reacties en advies,’ zegt Croes.
Prof. Marjolijn Antheunis die samen met Croes het onderzoek leidt, bestudeert ook vriendschappen met chatbots met het oog op eenzame jongeren die baat bij een dergelijke relatie kunnen hebben.


Door Tineke Bennema