News and events Tilburg University

Ontmoet je vooroordeel: lees een menselijk boek

Gepubliceerd: 13 november 2017 Laatst bijgewerkt: 23 april 2019

‘Het is bevrijdend om niet meer bang te zijn voor anderen die anders zijn’. Waar denk je aan bij een dierenrechten-activist, een student die wees is, een hardcore gamer of een ex-verslaafde? Vind je ze links, zielig, lui of stom? Dan is dat een vooroordeel. Iedereen heeft ze. Ze helpen je om de wereld en anderen te begrijpen, maar zijn tegelijkertijd vaak pijnlijk voor anderen. Tijdens Human Library op 8 november in de bibliotheek aan het Koningsplein in het centrum van Tilburg gingen bezoekers in gesprek met menselijke boeken om vooroordelen weg te nemen of te nuanceren. Het evenement verbindt mensen en is om die reden onderdeel van het Lustrumprogramma van Tilburg University.

Door: Melinde Bussemaker


YouTube video

“Vooroordelen en stereotypen helpen ons de wereld te interpreteren. Als we ze niet zouden hebben, zou ons brein overvoerd worden en begrijpen we niets van de mensen om ons heen. Het nadeel is dat we mensen onbedoeld in een hoekje stoppen en vaak negatieve aannames doen die niet waar hoeven te zijn. Vooroordelen zijn van grote invloed op je leven. Denk aan welke vrienden je hebt, hoe huizenprijzen berekend worden en hoe je naar de politiek van een land kijkt.” Aan het woord is Mark Brandt, Assistant Professor van Tilburg University. Hoe verminder of nuanceer je vooroordelen? “Uit onderzoek blijkt dat het helpt om kwalitatief, persoonlijk contact te leggen en je in het perspectief van de ander te verplaatsen. En daarnaast: break the habit. Signaleer bij jezelf dat je een vooroordeel hebt en zorg dat je je informeert.”

Menselijke boeken lezen

Die kans krijgen de bezoekers -oftewel lezers- tijdens Human Library. Menselijke boeken geven een inkijkje in hun leven tijdens een persoonlijk gesprek, of in groepsverband tijdens het ‘deel je verhaal-gesprek’. Ieder boek, in dit geval ieder mens, heeft een verhaal. De boeken wachten op lezers in een aparte ruimte: ‘de boekenkast’. Geregeld wordt een boek opgehaald, wat soms tot hilariteit leidt. Wie is de hoogbegaafde? Waar zit diabetes? Waar is de lesbische moeder? Tegelijkertijd kenmerkt het de open, gemoedelijke sfeer die varieert van vrolijk tot bevlogen en van diepgaand tot nieuwsgierig.

Bevrijdende gesprekken

Organisatrice Ingemarie Sam van Academic Forum kijkt tevreden rond in de bibliotheek waar het krioelt van de mensen maar bovenal gonst van de oprechte gesprekken. “Het is de vijfde keer dat we het evenement organiseren in Tilburg”, vertelt ze. “Onbekend maakt onbemind. Human Library werkt. Het is bevrijdend om niet meer bang te zijn voor anderen omdat ze anders zijn dan jij.” Het publiek is, net als de boeken, gemêleerd. Een diversiteit aan lezers is naar de bibliotheek gekomen om bijzondere boeken te lezen. Een bezoekster zag een aankondiging in het huis-aan-huis-blad en raakte nieuwsgierig. “Het is een vriendelijk initiatief om met vooroordelen om te gaan”, vindt zij. “Beter dan hatelijk ermee omgaan.” Een andere bezoeker beaamt dat. Hij is er vandaag voor de tweede keer. “Ik wil de mens achter het etiket leren kennen. Ik wil mijn eigen oordelen toetsen. Ik haal er bovendien iets uit voor mijzelf. Ik hoor in zo’n gesprek steeds iets leerzaams wat ik kan gebruiken in mijn eigen leven en keuzes.”

Kaal maar sterk

Het lezen van een boek duurt een half uur, mede daardoor gaat een gesprek meteen de diepte in. Zo vertelt het boek ‘AEC-syndroom’ over haar leven met deze zeldzame ziekte. “Ik ben kaal, mijn nagels zijn hobbelig en vergroeid, mij gehemelte was open bij mijn geboorte en ik had geen huig. Mijn huid is heel gevoelig en mijn zweet-, traan- en geslachtsklieren zijn verkeerd aangelegd. Als mensen mij zien denken ze dat ik een terminale kankerpatiënt bent. Ze behandelen me vaak voorzichtig en ontzien mij. Maar als je mij ontziet, zie je mijn ware ik niet. Dan zie je niet de sterke vrouw die ik ben.”

Wie ik echt ben

“Ik ben niet kaal om mensen te choqueren. Het heeft me dertig jaar gekost om mijn pruik helemaal niet meer te dragen”, vervolgt ze. “Ik kocht hem toen ik achttien jaar was en deed hem voor het eerst af op mijn vijfendertigste. Tijdens mijn jeugd heb ik het heel moeilijk gehad met mijn uiterlijk. Daardoor trok ik me terug, werd ik een pleaser en zette ik me bewust af tegen groepsdruk. Maar ik wist niet meer wie ik echt was. Langzaam heb ik tijdens mijn leven met behulp van een psycholoog en diverse therapeuten stappen gezet om te ontdekken wie ik écht ben. Inmiddels leer ik zelf voor psychosociaal therapeute. Mijn kale hoofd is mijn pluspunt geworden. En hoewel ik vroeger niet durfde te praten in een groep, niet boven het maaiveld uit wilde steken, praat ik nu heel open met mensen tijdens Human Library. Waarom? Omdat ik het belangrijk vindt dat mensen verder kijken dan het uiterlijk.”

Leven met depressie

Het boek AEC-syndroom vindt dat ze niet ondanks maar dankzij haar ziekte geworden is wie ze is. Datzelfde zegt het boek ‘Leven met Depressie’. Bij hem is juist niet te zien wat er van binnen aan de hand is. Het boek vertelt dat hij sinds hij tien jaar oud is lijdt aan depressies. Pas op zijn vijftigste werd de diagnose depressie gesteld. “Ik heb me heel eenzaam gevoeld, praatte er niet over. Depressie is een hel, je voelt je zo ontzettend ellendig. Je hebt nergens zin in, niets heeft überhaupt zin omdat je toch dood wilt. Dus waarom zou je bijvoorbeeld je tanden poetsen? De constante negatieve gedachten zijn het ergst. Die gaan in de eerste plaats over mezelf, maar kan ik ook op mijn directe omgeving richten. Inmiddels kan ik er beter mee omgaan. Ik word nog steeds depressief, maar de depressies zijn minder heftig en minder lang.”

Taboe doorbreken

“Rondom depressie – en overigens ook rondom andere onderwerpen – bestaat veel onbegrip, taboes en onwetendheid. Mensen denken dat het ‘tussen je oren zit’ en dat je je niet moet aanstellen en het dan vast wel beter gaat. Maar het is een serieuze ziekte, of zoals mijn psychiater zegt: een dodelijke. Ik ben goed in het verbergen, maar mensen zien me thuis ’s avonds niet instorten. Om anderen te helpen geef ik lezingen, doe ik mee aan Human Library en schrijf ik een boek over de weg die ikzelf afleg. Hopelijk kweekt het meer begrip bij anderen en helpt het mensen om open te zijn over het onderwerp. Want er plegen nog te veel mensen zelfmoord. En ik wil de boodschap verspreiden: leven met een depressie, ja, dat kan.”

Human Library Tilburg wordt georganiseerd door de afdeling Academic Forum van Tilburg University, De Bibliotheek Midden-Brabant en studieverenigingen Animo en Complex. Samenwerking is er met Fontys Hogescholen en de organisaties Deel Je Verhaal en Tilburg in Dialoog. Kijk voor meer informatie en de volgende editie op www.tilburguniversity.edu/humanlibrary of Facebook @HumanLibraryTilburg.