Nieuws en agenda

Meta-analyse: promovendus (cum laude) ontwerpt nieuwe methoden om groeiende publicatieberg te analyseren

Er wordt tegenwoordig steeds meer wetenschappelijk onderzoek gepubliceerd. Die groeiende berg aan publicaties vergroot de vraag naar statistische methoden, waarmee onderzoekers een goed overzicht van een bepaald onderzoeksveld kunnen krijgen. Meta-analyse is de methode om bestaand onderzoek over een onderwerp samen te voegen met als doel om, gebruikmakend van al deze onderzoeken, een conclusie te kunnen trekken.

Robbie van Aert promoveerde vrijdag 6 juli cum laude.

Een vereiste is daarbij wel dat de onderzoeken die opgenomen worden in een meta-analyse, representatief zijn voor alle onderzoeken die uitgevoerd zijn over een bepaald onderwerp. Robbie van Aert stelt in zijn proefschrift Meta-analysis, Shortcomings and Potential, nieuwe meta-analytische methoden voor die corrigeren voor publicatiebias, die één origineel gepubliceerd onderzoek combineert met een replicatie, en methoden die bepalen hoeveel heterogeniteit er is tussen onderzoeken. En dat alles heeft hij ook nog eens in gebruiksvriendelijke webapplicaties voor wetenschappers gezet.

Publicatiebias

Representatieve onderzoeken verzamelen om op te nemen in een meta-analyse is vaak onmogelijk aangezien onderzoeken selectief gepubliceerd worden. Onderzoeken die namelijk bewijs vinden voor het bestaan van een effect worden vaker gepubliceerd dan onderzoeken die geen bewijs vinden. Deze zogenoemde publicatiebias zorgt ervoor dat conclusies op basis van meta-analyse vertekend zijn, want effecten lijken groter dan dat ze daadwerkelijk zijn.

Robbie van Aert stelt twee nieuwe meta-analytische methodes voor (p-uniform en p-uniform*) die onder bepaalde condities corrigeren voor de publicatiebias. Met gebruik van deze methodes kan dan in de aanwezigheid van publicatiebias een accurate conclusie getrokken worden als de onderzoeken in een meta-analyse aan bepaalde vereisten voldoen. Van Aert vond echter verassend genoeg geen sterk bewijs voor de aanwezigheid van publicatiebias in een grootschalige dataset die bestaat uit 83 meta-analyses en 499 systematische overzichtsartikelen gepubliceerd in psychologisch en medisch onderzoek.

Hybrid meta-analyse en snapshot methode

Meta-analyse kan ook gebruikt worden om een gepubliceerd onderzoek te combineren met een replicatie. In een replicatie wordt een onderzoek nogmaals uitgevoerd onder zo gelijk mogelijke condities als het oorspronkelijke onderzoek. Het combineren van deze twee onderzoeken met een meta-analyse is dan een logische volgende stap, maar als het oorspronkelijke onderzoek vertekend is doordat het niet representatief is voor alle onderzoeken zullen ook nu op basis van een meta-analyse geen accurate conclusies getrokken kunnen worden. Met behulp van de hybrid meta-analysis en snapshot methode die Van Aert voorstelt kan een meta-analyse van het oorspronkelijke onderzoek en replicatie uitgevoerd worden waarbij rekening wordt gehouden met de mogelijke vertekening in het oorspronkelijke onderzoek.

Heterogeniteit

Een andere onderzoeksvraag die beantwoord kan worden met meta-analyse is of onderzoeken opgenomen in een meta-analyse van elkaar verschillen. Dit wordt heterogeniteit genoemd. Stel dat een meta-analyse uitgevoerd wordt op basis van twee onderzoeken waarbij één onderzoek is uitgevoerd bij alleen maar vrouwelijke proefpersonen en het andere onderzoek is uitgevoerd bij alleen maar mannelijke proefpersonen. Zonder deze twee onderzoeken te combineren met behulp van een meta-analyse is het niet mogelijk om te bepalen of geslacht een rol speelt. Van Aert stelt een nieuwe methode voor om te bepalen hoeveel heterogeniteit er is tussen onderzoeken opgenomen in een meta-analyse en bekijkt hoe precies methodes deze heterogeniteit kunnen bepalen.

Webapplicaties

Ten slotte ontwikkelde Van Aert ook gebruiksvriendelijke webapplicaties die onderzoekers in staat stelt om p-uniform (https://rvanaert.shinyapps.io/p-uniform/),   p-uniform* (https://rvanaert.shinyapps.io/p-uniformstar/), de hybrid meta-analysis methode (https://rvanaert.shinyapps.io/hybrid/) en de snapshot method (https://rvanaert.shinyapps.io/snapshot/) te gebruiken. Al deze methodes zijn daarnaast ook opgenomen in het R pakket ‘puniform’ (https://github.com/RobbievanAert/puniform).

Nadere informatie

Robbie van Aert verdedigt zijn dissertatie Meta-analysis, Shortcomings and Potential, op vrijdag 6 juli 2018 aan Tilburg University (aula, 14.00 uur). Promotoren: prof. dr. Jelte Wicherts en prof. dr. Marcel van Assen, beide werkzaam bij het dept. Methodology & Statistics aan de Tilburg School of Social and Behavioral Sciences. Meer informatie: R.C.M.vanAert@tilburguniversity.edu; tel. 013-4668056. Een recensie-exemplaar is aan te vragen via persvoorlichters@tilburguniversity.edu.