Understanding Society

Als specialist in mens en maatschappij dragen we met ons onderzoek bij aan een beter begrip van de samenleving. Op grond daarvan zoeken we naar oplossingen voor maatschappelijke problemen.

Hoogleraar Ton Wilthagen werkt aan oplossingen jeugdwerkloosheid

Met ondernemers, scholen en gemeenten bindt Tilburg University de strijd aan met jeugdwerkloosheid. Hoogleraar Arbeidsmarkt Ton Wilthagen is de drijvende kracht. “Ik had me ertoe kunnen beperken een artikel te schrijven. Dan had je over twee jaar mijn ideeën kunnen lezen over hoe we in 2013 jeugdwerkloosheid hadden kunnen tegengaan." Een interview met Ton Wilthagen

Auteur: Marten van de Wier



In dit artikel:


Startersbeurs: het is win-win-win

Yik Ho Wong (27) straalt. Een dag eerder heeft de oud-student Communicatie- en informatiewetenschappen aan de Tilburgse universiteit gehoord dat hij na zijn Startersbeurs mag blijven bij PauwR Internetmarketing in hartje Tilburg. "Yik Ho heeft een vliegende start gemaakt, en ons ervan overtuigd dat we niet zonder hem kunnen", zegt eigenaar Pieter Voogt. 

'Als de Startersbeurs er niet was geweest, had Yik Ho hier niet gezeten'

Voogt en Wong doen hun verhaal achter een gesigneerde oude NOS-presentatietafel, die PauwR op de kop heeft getikt bij een veiling voor een goed doel. Voogt neemt alleen medewerkers in dienst die hij al kent, bijvoorbeeld omdat ze stage bij hem hebben gelopen. “Als de Startersbeurs er niet was geweest, had Yik Ho hier niet gezeten”, stelt Voogt. "Het is win-win-win. Ik kan zonder veel risico iemand aannemen. Yik Ho kan leren en ervaring opdoen. En de gemeente is minder geld kwijt aan uitkeringen."

Terug naar boven

Tilburg en Den Bosch moeten jeugdwerkloosheidsvrij worden

De regio's Tilburg en Den Bosch moeten in 2018 een jeugdwerkloosheidsvrije zone worden, onder andere dankzij deze Startersbeurs.

Jongeren hebben nog geen netwerk dat ze kunnen gebruiken om een baan te vinden, en geen ervaring waarop ze zich bij een sollicitatie kunnen beroepen. Zeker tijdens een economische crisis is dat een probleem. Met een leerwerkplek via de Startersbeurs, deels bekostigd door de gemeente, kunnen ze ervaring opdoen en een netwerk uitbouwen. En bedrijven kunnen jonge talenten ontdekken.

Het concept jeugdwerkloosheidsvrije zone

Hoogleraar Arbeidsmarkt Ton Wilthagen, directeur van instituut ReflecT aan Tilburg University, bedacht zowel de Startersbeurs als het concept 'jeugdwerkloosheidsvrije zone'. In maart tekenden kennisinstellingen, gemeenten en ondernemers in de regio voor de ambitie om de jeugdwerkloosheid terug te dringen van 3600 naar nul, via social innovation.

Terug naar boven

Inzicht door grote hoeveelheden verschillende data te combineren

Wilthagen begint het interview met een vers vel papier voor zijn neus, om zijn woorden met tekeningen kracht bij te zetten. "ReflecT onderzoekt de wisselwerking tussen dynamiek op de arbeidsmarkt en sociale cohesie en sociale zekerheden”, legt hij uit.

Zorgen in kaart brengen

"Een van de zorgen is dat de samenleving zich opsplitst in een groep die aan de kant staat en een groep die werkt. Jongeren komen dan vanzelf in beeld, want in deze crisistijd hebben nieuwkomers op de arbeidsmarkt het lastig. Wij kijken naar de carrièrepaden die jongeren afleggen, en naar de aansluiting van onderwijs op arbeidsmarkt. We zien dat jongeren steeds meer in flexbanen terecht komen. Wat betekent dat voor hun positie op de arbeidsmarkt? Voor hun inkomen, en voor hun sociale zekerheid? Dat zijn dingen die we bestuderen in longitudinaal onderzoek."

Panels van huishoudens, statistieken, openbare gegevens ...

ReflecT maakt daarvoor gebruik van panels, zoals het LISS-panel van het TiU-onderzoeksinstituut CentERdata, dat gegevens bevat over vijfduizend huishoudens, of het panel van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Ook heeft ReflecT een rechtstreekse verbinding met het Centraal Bureau voor de Statistiek. Wilthagen tekent drie driehoeken, die hij met lijnen verbindt. "Mensen komen in meerdere gegevenssets voor. Als je die data combineert, bijvoorbeeld aan de hand van hun burgerservicenummer, weet je veel meer. Natuurlijk doen we dat geanonimiseerd. De laatste stap in dat proces is het gebruik van 'big data': openbare gegevens, die zich gewoon in 'the cloud' op internet bevinden. Het beschikken over zoveel mogelijk informatie is enorm belangrijk voor ons onderzoek."

Terug naar boven

Het idee van de Startersbeurs ontstond op de fiets

Wilthagen is ook voorzitter van de Taskforce Jeugdwerkloosheid van het European Policy Centre (EPC) in Brussel. Ook Europa wil een einde aan werkloosheid onder jongeren. Waarom niet in Midden-Brabant het voortouw nemen?

Een idee om werkervaring en een netwerk op te bouwen

Het idee voor de Startersbeurs kreeg de hoogleraar op de fiets. Wilthagen zinde op een manier om starters ervaring en een netwerk te laten opbouwen. Wilthagen tekent een finishlijn (de baan) en een rij wachtende bolletjes. "Achteraan staan onder andere de mensen met een uitkering. Vooraan de mensen die productief zijn en hoogopgeleid. Maar zonder ervaring kun je niet het signaal geven dat je productief bent." 

Jongerenvakbonden en gemeenten reageerden enthousiast

Hij nam contact op met de jongerenvakbonden om het idee van de Startersbeurs samen uit te werken. De gemeente Tilburg was enthousiast. "Ze hebben daar goede ambtenaren gezet op de praktische kanten van de regeling", vertelt Wilthagen.  "Al snel klopten ook onderwijsinstellingen en werkgevers aan om mee te doen." Anderhalf jaar later werken 150 gemeenten met de Startersbeurs. Meer dan duizend jongeren doen eraan mee. Social innovation in optima forma.

Terug naar boven
Tilburg Research - Startersbeurs Mercure - groot

Starter Annemarie: 'Als je geen werk hebt, doet dat iets met je'

Annemarie de Zwart (24) is één van de jongeren die ervan profiteerden. Na haar afstuderen en een tijdelijk contract stond ze op straat. "Als je geen werk hebt, doet dat iets met je", zegt de oud-studente Hotel- en evenementenmanagement. "Je begint strijdbaar te solliciteren, maar stukje bij beetje wordt je moedelozer. Ik hoorde soms geluiden uit mijn omgeving van 'doe je wel genoeg je best'. Dat maakt je nog onzekerder. Je komt in een neerwaartse spiraal."

Ze neemt nu waar voor haar leidinggevende

Ze doet haar verhaal in het restaurant van Mercure Hotel Tilburg Centrum. Ze werkt hier als medewerker sales en marketing. Haar Startersbeurs heeft ze afgebroken, want De Zwart maakte zo'n indruk dat ze na drie maanden een tijdelijk contract kreeg. Ze neemt nu waar voor haar leidinggevende, die met zwangerschapsverlof is. Samen met haar heeft De Zwart de promotie voor de nieuwe sauna van het hotel opgezet. "Ik doe een hoop werkervaring op, en ik doe dingen die ik erg leuk vind."

Terug naar boven
Tilburg Research - Startersbeurs PauwR - groot

Yik Ho's studiekennis was al deels verouderd

Hetzelfde geldt voor Yik Ho Wong. Op zijn computer bij PauwR Internetmarketing laat hij zien hoe hij Adwords-campagnes opzet: advertenties voor bedrijven via Google. Aan de andere kant van het kantoor in hartje Tilburg evalueren twee collega’s een campagne voor een hi-fi zaak. "De kennis uit mijn studie was deels al weer verouderd", verklaart Wong. "Ik heb tijdens mijn Startersbeurs heel veel geleerd dat ik meteen kan toepassen."

'Jongeren worden schaars, die hebben we straks hard nodig'

Wilthagen zag met lede ogen aan hoe jongeren zoals De Zwart en Wong 'op de reservebank' kwamen door de crisis. "Dat menselijk kapitaal begint te roesten. En dat terwijl jongeren schaars worden. We hebben ze straks hard nodig." Kritiek dat hij te praktisch bezig is, laat Wilthagen van zich afglijden. De hoogleraar heeft een grote maatschappelijke betrokkenheid, en speelt als het over jeugdwerkloosheid gaat een bijna activistische rol, erkent hij ruiterlijk.

Terug naar boven

Als wetenschapper de brug naar de maatschappij opgaan

Wilthagen: "Je kunt op je studeerkamer blijven zitten, maar wetenschap vanuit de ivoren toren is niet meer van deze tijd. Social innovation betekent verder denken dan de laatste punt van je artikel. Als wetenschapper moet je de brug naar de maatschappij minstens een beetje opgaan. Ik steek hem soms ook helemaal over", zegt Wilthagen. "Ik had me ertoe kunnen beperken een artikel te schrijven. Dan had je over twee jaar mijn ideeën kunnen lezen over hoe we in 2013 jeugdwerkloosheid hadden kunnen tegengaan." Het zou geen recht doen aan de urgentie van het probleem, vindt Wilthagen.

Een schat aan informatie over de regionale arbeidsmarkt

De hoogleraar vindt het geweldig dat de universiteit zich committeert aan het streven naar een einde aan jeugdwerkloosheid in de regio. Niet alleen omdat de universiteit volgens hem midden in de maatschappij hoort te staan, maar ook omdat het project straks een schat aan informatie oplevert over de regionale arbeidsmarkt. "Regionale data hebben we nog nauwelijks, terwijl de regio steeds belangrijker wordt. Dit levert straks ook weer mooie publicaties op."

De wetenschap moet onderzoeken of de beurs écht werkt

En natuurlijk moet de wetenschap onderzoeken of de beurs inderdaad werkt. "We werken hard om enquêtes waarmee we kunnen volgen wat er op langere termijn met deze jongeren gebeurt." Niek van den Broek, general manager bij Mercure Tilburg Centrum, is overtuigd van het positieve effect. Hij heeft naast Annemarie de Zwart ook een andere succesvolle starter gehad, en is van plan om later opnieuw van de beurs gebruik te maken. "Als je verder wil in de hotellerie, helpt het enorm dat je ervaring hebt met de systemen van de Accor-groep - waartoe wij behoren - en als je ons als referentie kunt opgeven. Met zo’n Startersbeurs op je CV kun je laten zien dat je ontzettend gemotiveerd bent. Het werkt.

Terug naar boven

Meer weten over de Startersbeurs?

Feiten over de Startersbeurs

  • De jeugdwerkloosheid is nu 16 procent
  • Op het moment zijn er 3600 jeugdwerklozen in Midden-Brabant
  • Eind 2014 begon de 1000ste werkzoekende jongere aan een Startersbeurs
  • Startersbeurs draait momenteel in 150 gemeenten
  • Jongeren van 18 tot en met 26 jaar kunnen meedoen
  • 50 procent vindt daarna een baan (volgens Startersbeurs)

Meer lezen?

Terug naar boven Het kabinet is op zoek naar "De Nationale Iconen van 2014"; personen die met een project maatschappelijke problemen oplossen en/of grote kansen bieden voor de Nederlandse economie. Tilburg University heeft Ton Wilthagen, hoogleraar Arbeidsmarkt, genomineerd voor zijn project Startersbeurs.