Understanding Society

Tilburg University is er van overtuigd dat zij kan bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken door het ontwikkelen en overdragen van kennis en het samenbrengen van mensen uit verschillende vakgebieden en organisaties.

Juliette Schaafsma, hoogleraar Cultures in Interaction

‘Je moet de wereld begrijpen om hem te verbeteren’

Juliette Schaafsma

Juliette Schaafsma is een innovatief interdisciplinair onderzoeker met interesse in sociale onderwerpen zoals uitsluiting, polarisering en verzoening. Ze is in 2016 benoemd als hoogleraar Tilburg School of Humanities op de leerstoel Cultures in Interaction. Ook  ontving ze een prestigieuze Consolidator Grant (European Research Council). ‘Als het onderzoek slaagt, is de maatschappelijke en wetenschappelijke opbrengst waarschijnlijk groot.’

“Voor en deels tijdens mijn studie Antropologie in Leiden kon ik me niet voorstellen dat de wetenschap iets voor mij kon zijn. Ik zag eerder een toekomst voor mij als iemand die de wereld hands on helpt verbeteren, bijvoorbeeld door scholen te bouwen in ontwikkelingsgebieden. De wereld laat zich uiteraard niet zomaar verbeteren en dus besloot ik haar te leren begrijpen en onderzoeker te worden.”
“Inmiddels werk ik alweer zeventien jaar in Tilburg. Mijn werkterrein is steeds meer opgeschoven in de richting van de sociale en cross-culturele psychologie. De onderwerpen die me raken, liggen dicht bij de samenleving, meestal actuele maatschappelijke vraagstukken. Zo ook mijn huidige onderzoek naar de waarde van politieke excuses.”

“Politieke excuses staan ter discussie. Neem de excuses die ons land wellicht moet maken voor het slavernijverleden, of de excuses van Japan aan Korea voor het grootschalige misbruik van Koreaanse vrouwen in de Tweede Wereldoorlog. Hoewel sommigen zulke excuses zien als een belangrijke stap in het verzoeningsproces, vinden anderen juist dat het lege of zelfs riskante gebaren zijn die niet goed passen binnen alle culturen. Tot op heden is nog nooit onderzocht of dit echt zo is.”

“Wij onderzoeken hoe er binnen verschillende culturen wordt gedacht over politieke excuses, of er cross-culturele verschillen zijn en hoe deze worden gewaardeerd, geïnterpreteerd en geuit. Daarbij kijken we naar de rol van culturele waarden zoals collectivisme en individualisme en normen als eer en gezichtsverlies. Ons onderzoek strekt zich uit over vijftien landen en vijf continenten. Dat vergt een logistiek complexe organisatie. We gaan zoveel mogelijk burgers interviewen over hoe ze tegen politieke excuses aankijken. Dit is een onderzoek met een zogenoemde high risk-high gain; het kan falen. Dat is overigens een voorwaarde voor het verkrijgen van deze Grant.  Als het slaagt, echter, is de maatschappelijke en wetenschappelijke opbrengst waarschijnlijk groot.”

“Wanneer je een Consolidator Grant van de European Research Council is gegund dan is dat impliciet een kwaliteitsbewijs voor je onderzoekswerk. Ik kan er mijn eigen team van promovendi, postdocs en student-assistenten mee samenstellen. In die zin is het logisch dat ik een hoogleraarschap kreeg aangeboden. Ik kan nu promotor zijn van mijn eigen promovendi.”

“Dat mijn benoeming tot hoogleraar verliep via het Philip Eijlander Diversity-programma (zie kader) gaf me aanvankelijk een licht ambivalent gevoel. Ik vind het terecht dat er iets wordt ondernomen tegen de ondervertegenwoordiging van vrouwen in de top van de universiteit. Maar je wilt zelf toch vooral worden benoemd vanwege het werk dat je op eigen kracht doet, niet omdat je vrouw bent. De twijfel verdween toen ik zag dat de faculteit zeer hoge kwaliteitscriteria hanteerde rond de benoeming. Er zijn geen concessies gedaan.”

Philip Eijlander Diversity Program

De Tilburg School of Humanities (TSH) heeft in 2016 drie vrouwelijke hoogleraren benoemd in het kader van het Philip Eijlander Diversity Program. Het diversiteitsprogramma van Tilburg University heeft tot doel de sterke ondervertegenwoordiging van vrouwen op hoge posities aan te pakken. Het stelt extra fondsen ter beschikking om getalenteerde vrouwen aan te trekken of te bevorderen tot hoogleraar of universitair hoofddocent.