Tilburg University Society

Verbindt de werelden van openbaar bestuur, politiek, bedrijfsleven en wetenschap

Code Banken en het nieuwe bankieren

'De Code Banken en het nieuwe bankieren' stonden centraal bij de laatste bijeenkomst in 2017 van Tilburg University Society op 12 december 2017 in Sociëteit De Witte in Den Haag. Twee sprekers lichtten het onderwerp toe: de president van Tilburg University Society, tevens adviseur in 2008 van de Code Banken en hoogleraar Financiële Economie prof. dr. Sylvester Eijffinger. De andere keynote spreker was drs. Kees van Dijkhuizen, bestuursvoorzitter ABN Amro.

Bijna 10 jaar geleden ging Commissie Maas als reactie op de kredietcrisis aan de slag om de Code Banken tot stand te brengen. De leden, onder wie prof. Eijffinger werden geconfronteerd met de vraag: hadden de economen de crisis niet zien aankomen? Er waren wel signalen. Na het besluit van George W. Bush in 2007 dat inhield dat iedere Amerikaan recht had op een huis, verkochten banken daarna veel huizen met groot risico zonder goede kennis van zaken. Toen de eerste Amerikaanse hypotheekbank viel (Century), vonden veel economen dat dan ook een zeer zorgwekkende ontwikkeling. In het jaar erop, viel er elke maand een bank.

In september 2008 wilde de Nederlandse regering een rapport met analyse over de ontwikkelingen gekoppeld aan aanbevelingen en handvatten om een dergelijke crash te voorkomen. De Adviescommissie Maas over de Toekomst van de banken werd ingesteld, met als uiteindelijk doel: een bijdrage te leveren aan verantwoord en duurzaam bankieren in NL. De commissie bestond uit economen en bankiers Cees Maas, Sylvester Eijffinger, Wim van den Goorbergh en Tom de Swaan.

De toenmalige Minister van Financiën Wouter Bos verwelkomde het eindrapport en stelde dat er weer deugdelijk gebankierd en gespaard moest worden en dat de ‘klant’ centraal moest komen te staan.

Eijffinger vatte samen dat aanbevelingen onder meer inhielden dat beursgenoteerde bedrijven moeten streven naar een stabiele groep aandeelhouders met wie een goede dialoog dient te worden gevoerd. Aandeelhouders hadden geen echte invloed, ze zagen een aandeel slechts als belegging. Daarom dienen de Raad van Commissarissen meer intern toezicht uit te oefenen. Bankbestuurders ondertekenen een moreel-ethische verklaring. Producten moeten gecontroleerd worden op risico. De variabele beloning van de bestuurders was en is niet helemaal goed ingericht. Deze dienen op de lange termijn gericht en symmetrisch te zijn.

De discussie over Code Banken is nog niet afgerond, stelt Eijffinger, het is een on going process. En er bestaat een tegenstelling tussen Angelsaksische shareholder en het continentaal Europese stakeholder model, waarover verder wordt gesproken.

Gevolgen van digitalisering

CFO van ABN Amro Kees van Dijkhuizen stelde ook dat de bankencrisis te ingewikkeld was om te kunnen voorzien. Maar wat geldt voor bedrijven als Shell en Unilever, geldt ook nog steeds voor banken: ze moeten groot zijn en de wereld aankunnen. De Nederlandse banken behoren zelfs tot de grootse ter wereld.

Het probleem met de kredietcrisis was dat risico’s niet werden gezien, de risicovolle hypotheken werden gemakkelijk doorverkocht. Wat we in ieder geval kunnen leren is dat rendement je aan het denken moet zetten.

De banksector is heel veel vertrouwen kwijtgeraakt, dat zal niet zo snel zijn hersteld. Toch is het Nederlandse stelsel stressbestendig, vindt Van Dijkhuizen, met 150 miljard aan hypotheken, bestaat er maar 0,3 procent risico. De banken worden nu door de EU verplicht het kapitaal verdubbelen. Amerikaanse banken die zonder hypotheken zijn, kijken naar Europese banken voor overnames. En daarin schuilt een gevaar, en Van Dijkhuizen noemt het een les voor de politiek: ook de verplichte opdeling van de banken maakt dat ze erg aantrekkelijk zijn voor buitenlandse fusies.

Van Dijkhuizen verwacht voor de komende 5 jaar door digitalisering een wereld van het open banken, waarbij mensen snel over gegevens willen beschikken en internetgiganten als Apple en Microsoft de klanten ten dienste willen zijn.

Download