Understanding Society

Tilburg University staat al meer dan tachtig jaar garant voor hoge kwaliteit van onderzoek en onderwijs. We zijn specialist in mens- en maatschappijwetenschappen en willen een structurele bijdrage leveren aan de samenleving.

PAO-Geestelijke Verzorger 2.2

Het beroep van geestelijk verzorger is niet langer vanzelfsprekend. De nieuwe geestelijk verzorger moet zichzelf herdefiniëren binnen de eigen organisatie: positioneren, professionaliseren en profileren luidt het adagium. Want ook hier geldt: in het oog, in het hart. Een uitdagend leerproces.

Er zijn ingrijpende en complexe veranderingen gaande in de samenleving, in het zorgsysteem en in de verschillende levensbeschouwelijke en religieuze instellingen. Deze veranderingen worden met begrippen aangeduid als individualisering en grotere nadruk op autonomie, met marktdenken en toenemende participatie, met secularisering en onttraditionalisering. Tegelijk zijn er tendensen in de zorg waarbij het accent sterker wordt gelegd op het centraal stellen van de persoon in diens sociale netwerk en het kunnen omgaan met de grenzen en beperkingen die met het leven zijn gegeven.

Geestelijke verzorging/begeleiding kan en mag zich niet aan deze ontwikkelingen onttrekken. Vooral ook in de zorg, zowel intra- als extramuraal, staat geestelijke verzorging voor grote uitdagingen. De zogenaamde Grote Verhalen en de levensbeschouwelijke/kerkelijke instituties bieden niet voldoende legitimatie meer. Geestelijk verzorgers dienen verantwoording af te leggen over de specifieke bijdrage die zij leveren in het kader van verzorging en behandeling. Zij zijn meer of minder gedwongen om doelmatiger te werken en een gepast antwoord aan te reiken aan de verschillende belanghebbenden: cliënten en hun naasten, andere professionals, managers, bestuurders en beleidsmakers, overheid en levensbeschouwelijke instituten. Zij worden meer op hun professionaliteit aangesproken en minder op hun functie als vertegenwoordiger van een levensbeschouwelijk instituut. Maar wat is dan die eigen professionaliteit?

Geestelijke verzorging/begeleiding staat voor een drievoudige uitdaging: een vakinhoudelijke herbronning en verdieping, een adequate organisatorische inbedding, en een heldere verbinding tussen beide lijnen. Deze drie uitdagingen zullen in de opleiding GV 2.2 worden opgepakt.

Inhoud

Hoe dan ook worden mensen in de verschillende maatschappelijke domeinen (zorg, justitie, onderwijs, defensie, bedrijfsleven, enz.) maar ook in hun leefwereld geconfronteerd met bestaansvragen, met de vergankelijkheid en eindigheid, met lijden, dood en afscheid, met onrecht en geweld. De perspectieven en antwoorden op deze vragen van de grote levensbeschouwelijke en religieuze tradities hebben voor velen aan plausibiliteit en betrouwbaarheid verloren. Geestelijk verzorgers, in welk maatschappelijk domein ook, staan voor de uitdaging om ervaringen van mensen met die bestaansvragen te duiden, verdiepen en zo nodig te corrigeren. De erkenning van kwetsbaarheid en afhankelijkheid staat hierbij centraal. Contrastervaringen maken een ander perspectief en transformerende krachten zichtbaar. De centrale thema’s uit de theologie zijn te herleiden tot aspecten van kwetsbaarheid en contrastervaringen, en vormen samen een gespreksmodel waarmee een systematische reflectie en hantering van bestaansvragen mogelijk wordt. Via inoefening en toepassing op eigen ervaringen van kwetsbaarheid leren deelnemers het model te hanteren in hun praktijk van geestelijke verzorging/begeleiding.

Organisatie

Geestelijke verzorging/begeleiding kan niet zonder organisatie, samenwerking en afstemming. Dat geldt ook voor vrijgevestigde geestelijk verzorgers. Leren waarnemen van de werkelijkheid via de bedrijfskunde maakt geestelijk verzorgers opmerkzaam op hun systemische inbedding, op de complexiteit van processen en belangen, op de onontkoombare en noodzakelijke verwevenheid van hun handelen en aspiraties met die van anderen, op de noodzaak van samenwerking en taakverdeling, en op het verhelderen van hun eigen domein in relatie tot de vragen die de organisatie of de eerste lijn stelt. Het maakt ook opmerkzaam op wat er in de samenleving aan de hand is. En het stelt geestelijk verzorgers voor de indringende kwestie: hoe relevant is geestelijke verzorging op dit moment in de eerste lijn of in het zorgbedrijf? Biedt geestelijke verzorging in zijn huidige vorm nog passende antwoorden op de vragen die er leven in de organisatie of samenleving? Of kunnen er ook andere antwoorden gevonden en gegeven worden? Het gaat erom gevoeliger en alerter te worden op de vragen die in het eigen werkveld – impliciet of expliciet – aanwezig zijn, met andere ogen te leren kijken en op zoek te gaan naar nieuwe mogelijkheden voor geestelijke verzorging.

Inhoud x organisatie

Gaandeweg de opleiding ontvouwt zich in een business-, beleids- en/of projectplan de verbinding tussen de inhoud van het vak en de eigen deskundigheid aan de ene kant, en de vragen binnen en/of buiten de organisatie aan de andere kant. De opdracht aan de deelnemer is om in gesprek met belanghebbenden in de eigen instelling of met mogelijke opdrachtgevers een plan te ontwikkelen en in gang te zetten dat geestelijke verzorging/begeleiding (op)nieuw op de kaart zet. Het is de uitdrukkelijke bedoeling om de in de opleiding aangereikte elementen (zowel wat de inhoudelijke als wat de organisatorische lijn betreft) daarbij te gebruiken.

Opzet

De leergang omvat 10 bijeenkomsten van elk 2 dagdelen, en heeft een totale omvang van 168 uur (6 ECTS). Het afsluitend werkstuk bevat een business-, beleids- en/of projectplan over geestelijke verzorging, toegesneden op de eigen organisatie.

Medewerkers

De opleiding staat onder leiding van dr. Sjaak Körver (1955). Hij is sinds 2000 docent praktische theologie, supervisor en onderzoeker aan de Faculteit Katholieke Theologie van Tilburg University. Hij is stagecoördinator van de uitstroomprofielen categoriaal en basispastoraat. Hij is in 1982 zijn loopbaan begonnen als geestelijk verzorger begonnen (ziekenhuis, psychogeriatrie, psychiatrie), is meer dan 20 jaar trainer Klinische Pastorale Vorming geweest, is als supervisor, leersupervisor en docent supervisiekunde geregistreerd bij de Raad voor KPV en bij de LVSC In 2013 is hij gepromoveerd op een empirisch religiepsychologisch onderzoek naar spirituele coping strategieën van longkankerpatiënten. In april 2014 verscheen onder zijn redactie het boek In het oog in het hart: geestelijke verzorging 2.1 (Valkhof Pers, Nijmegen). Hij doet (postdoc) onderzoek naar het functioneren van geestelijke verzorging in de zorg. Hij is lid van de Commissie Wetenschap van de VGVZ en sinds 1 september 2015 hoofdredacteur van het Tijdschrift Geestelijke Verzorging.

Dr. Christa W. Anbeek (1961) is bijzonder hoogleraar remonstrantse theologie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. Ze is ook universitair hoofddocent bestaansfilosofie aan de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht. Daarvoor werkte ze als universitair docent godsdienstwetenschappen (Tilburg University), met als specialisatie boeddhisme, christendom en interreligieuze dialoog. Haar onderzoek is gericht op de relatie tussen religies, filosofieën en de vraag naar de zin van het leven – met name als het gaat om levenseindevragen of ingrijpende levensgebeurtenissen.

Naast haar academisch werk heeft zij tien jaar lang als geestelijk verzorger gewerkt in een GGZ-instelling. In deze periode begeleidde zij individuele patiënten, deed groepswerk, begeleidde teams op het gebied van zingevingsvragen bij cliënten of binnen de eigen professie en was lid van een ethische toetsingscommissie. Met verschillende artikelen en interviews in landelijke dagbladen levert zij een bijdrage aan het publieke debat over levenseindeproblematiek. Ze is lid van de adviesraad van de Stichting Levenseindekliniek.

Drs. Rianne Veenstra (1964) is sinds mei 2015 werkzaam als predikant in de Protestantse Kerk van Almere Buiten. Daarvoor was ze 12 jaar als geestelijk verzorger verbonden aan het Flevoziekenhuis in Almere. Ze volgde in die periode verschillende Management Development trajecten over communicatie en veranderkunde en een jaaropleiding Bedrijfskunde in de Zorg aan de Hogeschool van Utrecht. Haar aandachtsgebied is een vruchtbare verbinding te maken tussen geestelijke (ver)zorg(ing) en de bedrijfskunde. Zo deed ze onderzoek naar de (on)mogelijkheid van eerstelijns geestelijke verzorging, schreef ze een businesscase over kwaliteit en ethiek en ontwikkelde ze een marketingplan voor de afdeling geestelijke verzorging.

Naast haar werk leidt ze zorgvisieberaden voor medewerkers in de palliatieve zorg en is ze als eindredacteur betrokken geweest bij het Tijdschrift Geestelijke Verzorging.

Praktische informatie

Data: worden later bekend gemaakt. De tijdsduur is steeds 10.00u tot 16.00u.

Locatie: Nieuwegracht 65, 3512 LG Utrecht.

Kosten: € 2500 (incl. lunch en reader); betaling via factuur. De kosten zijn veelal declarabel bij de werkgever.

Informatie: j.w.g.korver@tilburguniversity.edu; 013 466 3223.

Accreditatie: PE PKN 6 punten; SKGV categorie Vakbekwaamheid: 8 punten

Opgave: per mail via luce-crc@tilburguniversity.edu.