Nieuws en Agenda

DeLoreans, stroopwafels, lezingen en cultuur tijdens Night University

Twee DeLoreans die over een spectaculair verlichte campus rijden, begeleidt door muziek uit de film Back to the Future en aangevuld door filmkarakter Emmett Lathrop ‘Doc’ Brown. Roze uitgelichte gebouwen, de geur van verse stroopwafels, poffertjes en friet. Het engelachtige gezang van popkoor Epic, de blije kreten van dansers tijdens de silent disco en de lange rij wachtenden voor de ‘Psychology dungeon’: Night University 2017 was sfeervol en drukbezocht.

Door: Melinde Bussemaker

NU verslag 1 delorean

Ongeveer 2500 bezoekers bewandelden de prachtig aangeklede campus op donderdagavond 16 november. Met een boekje in de hand kon ieder een eigen programma samenstellen uit de bijna tachtig onderdelen van Night University, waarvan de helft in het Nederlands en de andere helft in het Engels werd gegeven. Zevenenvijftig partijen organiseerden deze onderdelen samen met Tilburg University. Denk hierbij aan studie- en studentenverenigingen, onderzoeksinstituten en de gemeente Tilburg. Het thema Back to the Future kwam steeds terug in de sfeer en de inhoud van de avond. Tijdens de speciale lustrumeditie van dit gratis wetenschapsfestival was er duidelijk sprake van ‘connecting people and knowledge’.

Wervelend programma

Van de huldiging van student en topvoetbalster Jackie Groenen tot het voordragen van eigen gedichten bij het sfeervolle kampvuur, van een afgeladen Academia luisterend naar Greg Shapiro als Donald Trump, tot een volgeboekt DAF Lab en van het maken van een virtueel gastenboek met behulp van augmented reality tot de sfeer van de dazzling jaren twintig; tijdens Night University was er ontzettend veel te beleven. Een greep uit het programma.

NU verslag 2 vr guestbook

Jackie Groenen krijgt plek op de Wall of Fame

Voetbalster en rechtenstudente aan Tilburg University Jackie Groenen vereerde Night University met haar aanwezigheid voor een interview en huldiging. Ze heeft het druk: met haar club 1FFC Frankfurt was ze volop aan het trainen voor een belangrijke wedstrijd tegen koploper Freiburg en bovendien stonden er WK-kwalificaties tegen Slowakije en Ierland op het programma. Martine Prange, oud-professional en hoogleraar Filosofie, interviewde het talent. Vlot praatten de dames over het succes van Oranje, Jackie's passie voor voetbal, de wens om straks niet met lege handen te staan. Groenen: “Daarom wil ik mijn studie rechten graag afmaken, ook al is studeren lastig in combinatie met het drukke voetballeven. Gelukkig maakt het speciale topsportprogramma van de universiteit het wat makkelijker. Ik volg alleen colleges op afstand en maak tentamens op afspraak.” Als dank kreeg Groenen het door Prange geredigeerde boek ‘Vrouwenvoetbal in Nederland’. Maar er was meer: op het Warandeplein werd Jackie gehuldigd door een ontspannen Koen Becking, die frivool de loftrompet stak over een al even vrolijke Jackie. Bij wijze van uitzondering krijgt ze een plek op de Wall of Fame van het Sports Center, een plaats die normaal gesproken is voorbehouden aan afgestudeerde topsporters. Vervolgens sprong Groenen achterop bij een speelster van het damesteam van Tilburg University om te kijken bij hun training op het voetbalveld bij het Sports Center. En die wedstrijd tegen Freiburg? Die werd met 3-0 gewonnen. En Jackie scoorde de derde goal!

NU verslag 3 Jackie Groenen

Het lot van urban refugees

Professor Conny Rijken presenteert tijdens ‘Urban refugees’ samen met student Leyla Khadraoui het onderzoek dat zij deed naar hoe urban refugees overleven buiten vluchtelingenkampen, waar zij tegenaan lopen en hoe hun situatie te verbeteren is. Voor het onderzoek reisden vier studenten af naar Griekenland om daar te praten met urban refugees. Deze vluchtelingen hebben hun land verlaten vanwege oorlog of andere motieven en kiezen er bewust voor om buiten een vluchtelingenkamp te verblijven. Zij doen dit vanwege het gebrek aan toekomstperspectief binnen het kamp – gemiddeld verblijven vluchtelingen wereldwijd zeventien jaar in een kamp, het gebrek aan veiligheid en werk en in de hoop op toegang tot meer faciliteiten en diensten. Maar het alternatief blijkt niet veel beter: slechts weinigen van de urban refugees hebben een verblijfstatus en daarmee toekomstperspectief. Er is sprake van mensenhandel, kindermisbruik en miserabele leefomstandigheden. Khadraoui: “Een vraag op onze zorgvuldig samengestelde vragenlijst was wat voor cijfer de vluchtelingen hun leven nu geven. Soms gaven mensen het een 1 of een 2, en hadden zij geen hoop dat hun leven beter zou worden. Dat raakt je.” Rijken verwacht over een half jaar alle analyses gevoerd te hebben en de resultaten van het onderzoek te presenteren.

Eercultuur bij Science Slam

In de Science Slam strijden vier wetenschappers onder leiding van Richard Engelfriet om een kleine bokaal en een fles wijn. Maar waar het vooral om gaat is: wetenschap in acht minuten passievol en helder presenteren aan de aanwezigen. Dat lukt onderzoekster Yvette van Osch het beste. Zij vertelt over de oorsprong van eercultuur en eerwraak. Ze legt het mechanisme erachter uit: een groep veroordeelt de persoon die niet voldoet aan de norm en sluit die buiten. De omgeving van die persoon wordt geassocieerd met het ‘vergrijp’ en heeft een keuze: meedoen met het uitsluiten van de persoon en binnen de groep blijven of kiezen voor de persoon en zelf ook buiten de groep vallen. Tijdens haar heldere conclusie legt Van Osch een link met de Westerse cultuur. Hoe gaan Nederlanders om met mensen die buiten de normen van de groep handelen? Denk aan pedofielen, NSB’ers en wetenschappelijke fraudeurs. Daarmee toont ze aan dat de cultuur bepaalt wat immoreel gedrag is.

Het imago van de wetenschap

In tijden van nepnieuws, van hacks en van trollen, waarin ook aandacht is voor wetenschapsfraude, neemt het wantrouwen jegens autoriteiten, inclusief de academische wereld toe. Toch is er juist behoefte aan gedegen, betrouwbare analyses en duidingen die de samenleving vooruit kunnen helpen. Wat doen wetenschappers eraan om feit van fictie te onderscheiden? Tijdens de sessie ‘Het imago van de wetenschap’ gaan hoogleraar sociologie Peter Achterberg, universitair hoofddocent wetenschapsfilosofie Herman de Regt en hoogleraar methodologie Jelte Wicherts met elkaar in debat onder leiding van Esther van Rijswijk. Hun conclusie: transparantie van onderzoeksmethoden is een van de oplossingen. Democratisering, meer interactie met het publiek, een mogelijke andere.

NU verslag 4 imago vd wetenschap

Populisme, goed of fout?

Model United Nations stond garant voor de organisatie van ‘How to become president in 2020’. Dit onderdeel gaat dieper in op populisme: is het slecht? Wat kun je eraan doen? Want politiek voor de massa is niet per definitie fout, betoogt de presentator. In Canada en Nieuw-Zeeland gebeuren veel goede dingen. De vraag is vooral: er wordt veel beloofd, maar hoe gaan zij die beloftes inlossen? De Brexit komt uitgebreid aan bod en ook Trump passeert de revue. Niet alle aanwezigen nemen graag deel aan de discussie, maar leerzaam is het voor iedereen.

TEP Talk Meindert Flikkema: De universiteit als baken van humaniteit

Dertien minuten krijgt econometrist aan de VU en winnaar van vele onderwijsprijzen Meindert Flikkema om zijn licht te laten schijnen op de toekomst van het universitaire onderwijs. Hij is de eerste spreker in de reeks TEP Talks die de Projectgroep Implementatie Tilburg Educational Profile (TEP) de komende tijd organiseert. Flikkema houdt een gloedvol betoog over wat er mis is met het huidige universitaire stelsel en waar het volgens hem naartoe moet. “De moderne universiteit is een publicatiefabriek met een shine-missie geworden, waar excellentie en rankings de boventoon voeren”, vindt Flikkema. Hij pleit voor een community of learners, waarin niet output, maar voortgang centraal staat. “De universiteit moet een baken van humaniteit zijn. We leiden studenten niet op voor bedrijven, maar voor de beschaving.” Alkeline van Lenning, een van de auteurs van het essay ‘Een verkenning van een onderwijsvisie voor Tilburg University’, kan zich in bijna alles wat Flikkema zegt vinden. Van Lenning: “Maar hoe gaan we dit bewerkstellingen in een maatschappij waar universiteiten afgerekend worden op rendementen en prestatieafspraken?” “Uiteindelijk gaat het om leiderschap,” reageert Flikkema. “Een of twee universiteiten moeten het voortouw nemen en laten zien hoe het anders kan. Alleen dan kunnen we uit de impasse komen die ons allen in de greep houdt.”

Stadsgesprek: Heeft de jeugd de toekomst?

Jongeren zijn de toekomst. Als het niet goed gaat met de jongeren, gaat het niet goed met de stad, stelt hoogleraar Arbeidsmarkt Ton Wilthagen tijdens de sessie ‘Stadsgesprek: Heeft de jeugd de toekomst?’ Een panel van jongeren vertelt over eigen ervaringen en discussieert over mogelijke oplossingen. Neem bijvoorbeeld de 17-jarige Noah. Hij koos een opleiding die niet bij hem paste, maar is net te jong voor de opleiding die hij nu alsnog wil volgen. Of ex-topsporter Joshua van 22 jaar. Hij moest stoppen vanwege lichamelijke problemen,  werkt nu als vrijwilliger met jong volwassenen zoals hij en heeft plannen voor een eigen onderneming. Het is hard werken om je weg te vinden, aldus de jongeren. Vooral als je toevallig niet in een hokje of het bestaande systeem past. Maatwerk is nodig. “Systemen moeten daarvoor meebewegen," zegt Wilthagen. “Tegelijkertijd moeten jongeren beter toegerust worden om zelf iets van hun leven te maken. Om ondernemer te worden bijvoorbeeld.”  

NU verslag 5 heeft de jeugd de toekomst

Stadsgesprek: Gezond, het nieuwe normaal?

Is gezond leven het nieuwe normaal? Beleidsmakers van de gemeente Tilburg en wetenschappers van Tilburg University menen van niet. Esther Peters en Melissa Kolhorn van de gemeente Tilburg vertellen over de landelijke JOGG-aanpak (Jongeren Op Gezond Gewicht). JOGG maakt het kinderen op allerlei manieren gemakkelijk om meer te bewegen en gezonder te eten. Bijvoorbeeld door het plaatsen van watertappunten bij sportveldjes, het inrichten van groene schoolpleinen en het organiseren van kooklessen voor ouders. De gemeente sluit met dit soort initiatieven aan bij lokale activiteiten. Dat werkt, concluderen ze voorzichtig: het aantal kinderen met overgewicht lijkt een halt toegeroepen. “Dit soort gedragsveranderingen door een verleidelijke, gezonde omgeving heet nudging”, aldus hoogleraar Ien van de Goor. Ook van belang is veiligheid in de wijk en ouders die een oogje in het zeil houden, weet hoogleraar Jantine Schuit uit een zesjarig onderzoek. Interessant, vindt de Tilburgse wethouder Hans Kokke van onder meer Sport, Zorg en Armoede. “Met behulp van wetenschap kunnen we ons beleid stoelen op data. We doen al heel veel om de jeugd te laten bewegen, maar het kan altijd beter.”

Ik, robot

Kan een robot een boek schrijven? Daarover spreekt auteur Ronald Giphart tijdens ‘Ik, robot’.

“We dachten dat een robot nooit van een schaker zou winnen, maar dat is in 1997 toch gebeurd. Dus waarom zou een robot geen boek kunnen schrijven?”, stelt hij. “Voor de schrijver maakt het niet uit, voor de tekst zelf ook niet, het gaat erom wat de lezer vindt van de tekst. Heeft hij of zij door dat het door een robot geschreven is?” Giphart neemt de aanwezigen mee door de geschiedenis van de robotisering en vergelijkt robotpoëzie met door dichters gemaakte gedichten. Het resultaat is een nieuw hoofdstuk dat toegevoegd is aan het origineel van het boek Ik, robot van Isaac Asimov uit 1941.

NU verslag 6 Giphart

Gedichten bij het kampvuur

Van dichtende robots naar levensechte dichters bij het kampvuur op de parkeerplaats van Academia. Campusdichter Lotte Claassen trapt af en nodigt iedereen uit een eigen geschreven gedicht te declameren, een liedje te zingen of een dansje te doen. Dat laten de aanwezigen zich geen twee keer zeggen. Om de beurt grijpen dichters de microfoon. Van ervaren poëten tot dichters die zenuwachtig hun eersteling presenteren: allen kunnen rekenen op een luisterend oor en een enthousiast applaus. Het thema Back to the Future komt ook hier terug in de gedichten; over iemand zien in de drukte van alledag, over exen op Facebook en over de tijd doden of dromen.

NU verslag 7 kampvuur

Hoe oud kan een mens worden?

Vader en zoon Einmahl presenteerden voor een gehoor van zo’n 40 belangstellenden hun onderzoek naar de vraag hoe oud, statistisch gezien en op basis van de extreme-waardenanalyse, de Nederlander maximaal wordt. Gemiddeld wordt de mens steeds ouder, onder meer door gezondere leefomstandigheden, maar veel schot zit er toch niet in. De laatste dertig jaar is ‘de oudste mens’ niet veel ouder geworden, laten de Tilburgse statistici professor John Einmahl en Jesson Einmahl MSc zien, op basis van tienduizenden ‘hits’. Na de nodige tabellen, cijfers en ‘staarten’, komt de aap uit de mouw: de maximum leeftijd in Nederland ligt voorlopig rond de 116. De extreme waardentheorie heeft betrekking op statistische vragen over extreme gebeurtenissen. En de kans dat die binnen een bepaald tijdsbestek kunnen optreden. Het gaat daarbij niet om gemiddelde waarden, maar om hele grote (of hele kleine) waarden. Die theorie kan worden toegepast op bijvoorbeeld vragen als: Hoe zwaar kan een aardbeving in Groningen maximaal zijn? Hoe hoog moeten de dijken zijn om de kans op watersnoodrampen te minimaliseren? Hoe groot moet de financiële buffer van een bank zijn? Hoe hard kan de 100 meter maximaal gelopen worden?

De oudste persoon onder de gepresenteerde data is mevrouw Hendrikje van Andel, zij werd 115.2 jaar oud. De oudste man, Jan Pieter Bos, werd 111,4 jaar. Opmerkelijk is dat Geert Adriaans Boomgaard, die in 1899 overleed (niet bij deze data) 110.4 jaar oud werd. Eindconclusies: (zeer) oude vrouwen worden steeds ouder, maar bij de alleroudsten zit er geen rek meer in: de bovengrens neemt niet toe, en ook niet af. Er is weinig verschil in resterende levensduur tussen heel oude mannen en heel oude vrouwen.  Al met al: de bovengrens schatten Einmahl & Einmahl op zo'n 116 jaar, maar met wat meer voorzichtigheid zou dit kunnen oplopen tot 120 of 125 jaar. Voor de twintigers in de zaal toch best en aardig perspectief.

Techniek en gedrag bij duurzaamheid

Binnen in Academia vertelt Jan Kees Vis van Unilever ondertussen over duurzaamheid. Uit de zaal komt de vraag ‘waar je begint als je een verschil wilt maken in duurzaamheid’. Vis: “Alleen door interdisciplinair te werken, kun je zaken veranderen. Dit komt doordat er een duidelijke technisch en gedragsmatig element aan zit. Door samen te werken, kun je nieuwe technieken ontwikkelen én die overbrengen op bedrijven en mensen. Zorg dus dat je daarin mee kunt komen. Je ziet de verschillen al in generaties: voor de huidige kinderen is afval scheiden volkomen normaal, dat was dertig jaar geleden heel anders.”

NU verslag 8 Jan Kees Vis

Criminele knobbels en virtual reality

Bezoekers van de ‘Psychology dungeon’ staan soms wel een uur in de rij om de atoomkelder van Simon te betreden. “Maar het was het waard,” verzekert een bezoekster. “Na een korte uitleg over het ontstaan van de bunker en de evolutie van de psychologie de afgelopen negentig jaar, lopen bezoekers door verschillende ruimtes. Wat gebeurde er vroeger in de psychologie? Het hoofd van mensen werd bijvoorbeeld kaal geschoren om talen- en criminele knobbels aan te tonen. Bij het zien van een criminele knobbel - gebaseerd op de vorm van de schedel - werden mensen daadwerkelijk gearresteerd. In een andere kamer ervaar je hoe je brein gelooft dat een nephand van jou is en uiteindelijk kom je terecht bij de hedendaagse psychologie waarin bijvoorbeeld virtual reality wordt ingezet om angsten te overwinnen. Zo kun je met een vr-bril hoogtevrees overwinnen door virtueel een glazen lift te pakken.”

NU verslag 9 psychology dungeon

Mindfulness als tegengif voor ego(t)isme

Universitair hoofddocent Ivan Nyklićek sluit de avond af met de sessie Mindfulness; wenselijk en mogelijk? Nyklićek grapt dat hij als grootste ster aan het eind van de avond staat geprogrammeerd, maar dat dit in de wetenschapswereld misschien iets minder wenselijk is. De zaal is wat minder goed gevuld dan tijdens programma’s eerder op de avond: toen konden bezoekers soms een volle zaal niet meer in. Nyklićek legt uit dat we aan de ene kant zeer tevreden zijn met ons leven, maar er tegelijkertijd meer sprake is van burn-outs en depressies dan ooit. Dat speelt op persoonlijk, maatschappelijk en mondiaal niveau. “Het heeft te maken met verwachtingen en aspiraties. In onze ego(t)istische maatschappij willen we veel, en oordelen we wanneer dit niet lukt. Mindfulness kan een tegengif zijn. Je gaat van oordelen naar waarnemen en dat geeft ruimte om tot rust te komen en het leven te aanvaarden zoals het is. Uit onderzoek blijkt dat mindfulness stress, angst, depressie en piekeren vermindert, en het de kwaliteit van slaap en leven verbetert. Om mindfulness een plek in het dagelijks leven te geven, bijvoorbeeld op scholen en in oefencentra, heb je beleid nodig. Dat kán, want het gebeurt bijvoorbeeld al in Engeland,” sluit Nyklićek hoopvol af.

Jaren twintig-deuntjes tijdens uitverkochte Student Party

Alle studenten begeven zich vervolgens richting de Student Party in het Sports Center, die vanzelfsprekend ook in het teken staat van het Lustrum. Professor Ton Wilthagen alias DJ Hi-tone start met jaren twintig-deuntjes, geheel in stijl met de beginperiode van onze universiteit, geflankeerd door danseressen in bijpassende bekwaste outfits. Daarna nemen DJ Flamboyant en DAISY de studenten op reis door de tijd. De voetjes gaan nog tot diep in de nacht van de vloer in een uitverkocht Sports Center.

NU verslag 10 student party