Tranzo Tilburg University

Producten / kennis delen

De Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking heeft tot doel om bij te dragen aan (1) kennisontwikkeling en (2) kennisdeling in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Kennisontwikkeling binnen de Academische werkplaats heeft tot onderstaande producten geleid.

Aan deze producten ligt een ethisch perspectief op zorgverlening (menslievende professionalisering) ten grondslag, waarbij de verbinding met cliënten vanuit persoonlijke betrokkenheid wordt gezien als voorwaarde voor professionaliteit. Deze visie wordt nader uiteengezet in de inaugurele rede van prof. dr. Petri Embregts (Zien, bewogen worden, in beweging komen). 

Klik op onderstaande kaders voor meer informatie.

Factheet 'Startende begeleiders in de zorg'

Wat willen en verwachten mbo-studenten die gaan werken met mensen met een verstandelijke beperking van hun baan? In een verkennend onderzoek vroegen we 124 bijna afgestudeerde studenten maatschappelijke zorg en verpleegkunde naar hun wensen, keuzes en verwachtingen.

Download de  factsheet

Triple-C

Sommige mensen met een verstandelijke beperking laten probleemgedrag zien. Triple-C is een methode om deze mensen goed te begeleiden en te behandelen. Binnen Triple-C is de relatie tussen een begeleider en iemand met een verstandelijke beperking heel belangrijk. Er is onderzocht welke relaties nog meer belangrijk zijn binnen Triple-C, zoals de relatie met familie. Uit dit onderzoek zijn tips voor begeleiders, behandelaren en zorgorganisaties gekomen.

Download de infographic

Met de screeningslijst Triple-C kunnen zorgorganisaties in kaart brengen op welke vlak zij nog extra moeten investeren om Triple-C succesvol vorm te geven. De screeningslijst is een praktijkproduct van de AWVB in samenwerking met zorgorganisatie ASVZ, gebaseerd op de resultaten van het promotieonderzoek van science practitioner Tess Tournier.  

Download de screeningslijst

 

Factheet 'Regie op de eigen ambulante behandeling'

Zowel in de wetenschappelijke literatuur als in de klinische praktijk krijgt eigen regie voor mensen met een verstandelijke beperking of zwakbegaafdheid de laatste jaren veel aandacht. Ook voor mensen met een licht verstandelijke beperking of zwakbegaafdheid en psychiatrische problemen is dit erg belangrijk. In dit onderzoek stond de vraag centraal hoe de regie op de eigen ambulante behandeling kan worden vormgegeven. Waar dien je rekening mee te houden en hebben mensen met een licht verstandelijke beperking of zwakbegaafdheid, naasten en zorgprofessionals hier dezelfde kijk op?

Download de  factsheet

Factsheet ‘Hoe kijken professionals naar e-health’

In 2018 onderzocht de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking hoe zorgprofessionals kijken naar eHealth. Wat kwam er uit dat onderzoek? 

Minder dan de helft van de zorgprofessionals die meededen, maakten gebruik van eHealth. Ook hadden de deelnemers geen uitgesproken positieve of negatieve houding ten aanzien van eHealth.

Download de  factsheet

Factsheet ‘Het starten van een nieuw begeleidingsteam (project Pro)’

Sommige mensen met een licht verstandelijke beperking laten ernstige gedragsproblemen zien. Denk bijvoorbeeld aan agressief gedrag naar begeleiders. Vaak moeten zij daarom verhuizen van de ene naar de andere zorginstelling. Dat betekent veel veranderingen en telkens nieuwe begeleiders. Om de kwaliteit van leven van deze mensen te borgen, starten zorgorganisaties soms een nieuwe woning - inclusief een nieuw begeleidingsteam. 

Deze infographic laat zien welke vier factoren mensen met een licht verstandelijke beperking, begeleiders en ondersteunende professionals (gedragsdeskundigen, teamleider) daarbij belangrijk vinden.

Download de  factsheet

Factsheet ‘Moeilijk verstaanbaar gedrag’

Mensen met een verstandelijke beperking laten vaker moeilijk verstaanbaar gedrag zien dan mensen zonder verstandelijke beperking. Iemand kan bijvoorbeeld agressief zijn naar anderen, of zichzelf verwonden. Dit gedrag kan schadelijk zijn, zowel voor deze mensen zelf als voor hun naasten en begeleiders.

Amerpoort, ASVZ en Tragel willen nagaan hoe ze de begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking en moeilijk verstaanbaar gedrag kunnen optimaliseren. Samen met de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking (Tranzo, Tilburg University) hebben ze daarom dit onderzoek uitgevoerd.

Download de  factsheet

Factsheet ‘Ondersteuning in familienetwerk’

Voor mensen met een (licht) verstandelijke beperking zijn verbindingen met andere mensen in de samenleving van groot belang om sociale inclusie te kunnen ervaren. In de zorg wordt daarom een steeds duidelijker beroep gedaan op hun informele ondersteuningsnetwerken, waarin familie vaak een voorname rol vervult.

De Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking (AWVB, Tranzo, Tilburg University) onderzocht in samenwerking met de Karel de Grote Hogeschool Antwerpen welke ondersteuning mensen met een licht verstandelijke beperking ervaren binnen hun familie. Wie zitten er in hun familienetwerk, wie zijn belangrijk, wie geeft en ontvangt emotionele steun en hoe wederkerig zijn deze ondersteuningsrelaties?

Download de factsheet

Factsheets Belevingsonderzoek “Dwang in de zorg”

Het wetsvoorstel Zorg en Dwang (WZD) is gericht op het ondersteunen van zorgverleners bij de besluitvorming rond (on)vrijwillige zorg en het afbouwen van eenmaal toegepaste onvrijwillige zorg. De afweging voor het al dan niet toepassen van onvrijwillige zorg wordt, binnen het ontwikkelde stappenplan, voornamelijk gemaakt door zorgverleners, met minimale aandacht voor andere perspectieven. Dit onderzoek richt zich daarom op het betrekken van het cliëntenperspectief in de besluitvorming.

Download de factsheet voor zorgverleners

Dwangmaatregelen horen niet thuis in de zorg voor mensen met dementie of een
verstandelijke beperking. Dat is de aanleiding voor het wetsvoorstel Zorg en Dwang door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Dwangmaatregelen worden in deze nieuwe wet aangeduid als onvrijwillige zorg. Tot op heden bepaalt vooral dezorgverlener wat onvrijwillig is, en niet de cliënt zelf. Terwijl de cliënt degene is die de onvrijwillige zorg moet ondergaan. Het ministerie van VWS heeft daarom opdracht gegeven voor dit onderzoek, waarin de beleving van de cliënt bij de inzet van onvrijwillige zorg centraal staat. 

Download de factsheet voor familie

 

Motivatievragenlijst voor ondersteuning

De vragenlijst is gebaseerd op het postdoc project van dr. Noud Frielink. De Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking (AWVB) voerde dit onderzoek uit met financiering vanuit ZonMw. Dr. Noud Frielink voerde het onderzoek samen met prof. dr. Carlo Schuengel en prof. dr. Petri Embregts uit. 

Download de motivatievragenlijst

Kennisdeling middels consultatievragen

De AWVB vindt het belangrijk om zorgprofessionals met onderzoeksvragen rondom actuele thema’s uit de praktijk verder te helpen. Dat kan bijvoorbeeld door hen te verwijzen naar wetenschappelijke literatuur, of manieren aan te reiken hoe je het effect van een interventie inzichtelijk kunt maken.

In 2020 gingen we onder andere aan de slag met een vraag vanuit een van onze zorgpartners naar gelijkwaardige samenwerking tussen kinderen en jongeren met een verstandelijke beperking, hun ouders en professionals. Samen met de AWVB werd onderzocht wat ouders en verschillende groepen professionals in de samenwerking belangrijk vinden. Een expertgroep van ouders, professionals en onderzoekers keek samen naar de betekenis van de uitkomsten en gaf hier woorden aan. Een samenvatting van de resultaten is vastgelegd in een factsheet.

Klik hier om de factsheet te lezen

Vrijheidsbeperkingen in de dagelijkse zorg

Vormen van vrijheidsbeperkingen voor mensen met een matig verstandelijke beperking komen regelmatig voor. Vaak legt de begeleiding een beperking op omdat hij of zij dit ziet als het beste voor de cliënt. Het is de vraag of de cliënt en hun naasten dit ook zo ervaren. Deze infographic laat zien in welke domeinen vrijheidsbeperkingen het meest voorkomen en hoe je hier als begeleider op de beste manier mee om kan gaan.

Klik hier om de infographic te bekijken

Publiek Stigma

Mensen met een verstandelijke beperking ervaren niet alleen beperkingen in adaptieve en intellectuele vaardigheden; ze ervaren vaak ook op veel manieren ongelijkheid in het dagelijks leven. Ook in landen als Nederland, waar er relatief goede ondersteuning en veel middelen beschikbaar zijn, ervaren mensen met een verstandelijke beperking ongelijkheid. Dit maakt het voor hen moeilijker om in het dagelijks leven mee te kunnen doen (sociale inclusie). Stigma wordt gezien als een van de belangrijkste oorzaken voor deze ongelijkheid en vraagt om een maatschappelijke en politieke respons. In de samenvatting van het proefschrift ‘What’s in a label’ leest u de uitkomsten waarvan de conclusie is samengevat in een infographic.

Klik hier om de samenvatting te lezen

Klik hier voor de infographic 

Overzicht projecten AWVB

De primaire ambitie van de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking betreft het stimuleren en uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek. Er is landelijk toenemende aandacht voor praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek als middel om de kwaliteit van zorg en ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking te verbeteren. In de PDF treft u een projectenoverzicht van lopende en afgeronde (promotie)onderzoeken.

Klik hier om het projectenoverzicht te bekijken

COVID-19 update

Nu de eerste coronavaccinatie voor bewoners van instellingen in de verpleeghuis- en gehandicaptenzorg een feit is, hopen we op de komst van betere tijden. We realiseren ons de aanhoudende druk op de zorg maar hopen dat thema’s uit onderzoek vanuit de AWVB helpend zullen zijn bij de opbouw naar het nieuwe ‘normaal’. In dit document vindt u een overzicht van relevante AWVB-studies uitgevoerd.

Klik hier om de gehele publicatie te lezen

COVID-19 factsheets

De uitbraak van het coronavirus en de getroffen maatregelen hebben grote impact op ieders leven. Vanuit de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking (AWVB) hebben we onderzocht hoe mensen met een verstandelijke beperking, hun naasten en professionals de periode van de ‘intelligente’ lockdown hebben ervaren. 

COVID-19 en de zorg en ondersteuning aan mensen met verstandelijke beperkingen

Door: P. Embregts, G. Leusink, D. Maes – Festen, A. van der Putten, P. Sterkenburg, C. Schuengel

Een professionele zorgsector kan niet zonder een goed georganiseerde kennisinfrastructuur. Vanuit deze onderkenning gaf het ministerie van VWS in 2017 opdracht aan ZonMw om een programma te ontwikkelen waarmee bestaande Academische Werkplaatsen in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking structurele middelen konden krijgen om het ophalen van vraagstukken uit de praktijk te ondersteunen, hun door de praktijk geïnspireerde wetenschappelijke onderzoek verder uit te bouwen en verder bij te dragen aan de professionaliteit van de zorgpraktijk. Deze Academische Werkplaatsen bundelden hun krachten in de landelijke Associatie van Academische Werkplaatsen Verstandelijke Beperkingen. In het tweede jaar van dit programma kreeg de COVID-19 pandemie het veld in haar greep. Dit artikel beschrijft de inzet van de Associatie van Academische Werkplaatsen Verstandelijke Beperkingen om gezamenlijk de nieuwe kennisvragen, inzichten en ideeën te voorzien van wetenschappelijk onderbouwde antwoorden, gegevens en reflectie, en zodoende een bijdrage te leveren aan de vele inspanningen die het veld levert om in deze volstrekt nieuwe situatie de kwaliteit van zorg en ondersteuning, en daarmee de kwaliteit van leven van mensen met verstandelijke beperkingen, zo goed mogelijk te ondersteunen.

Klik hier om de gehele publicatie te lezen

Sterker dan de kick (tweede, herziene druk)

Mensen met een lichte verstandelijke beperking kunnen verslaafd raken. Bijvoorbeeld aan alcohol en drugs, maar ook aan internet en videogames.  Onder leiding van prof. dr. Petri Embregts is in 2013 de training Sterker dan de kick ontwikkeld door Dichterbij Kennisn@ in samenwerking met de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking (Tranzo, Tilburg University). De training is bedoeld voor mensen met een lichte verstandelijke beperking die door het overmatig gebruik en/of misbruik daarvan in de problemen komen.

Het doel van de training Sterker dan de kick is om mensen met een lichte verstandelijke beperking vanuit zichzelf te motiveren om het gebruik of misbruik van middelen te veranderen (autonome motivatie). In 2015 is Sterker dan de kick erkend door de Erkenningscommissie Gehandicaptenzorg.

Op basis van feedback van zowel mensen met een lichte verstandelijke beperking die de training hebben gevolgd als van trainers en ervaringsdeskundigen die als co-trainer met ons hebben samengewerkt, is in oktober 2016 een nieuwe herziene druk Sterker dan de kick verschenen. Een aantal onderdelen zijn herschreven waardoor de training nog beter aansluit bij de deelnemers. De herziene trainershandleiding Sterker dan de kick is te bestellen via de website van de interventie (www.sterkerdandekick.nl).

De train-de-trainer-cursus over de training Sterker dan de kick wordt aangeboden via RINO Zuid.

Gezegd of gezwegen

Seksueel misbruik van en door mensen met een verstandelijke beperking is een beladen onderwerp. Professionals vinden het moeilijk om erover te praten, en vaak nog moeilijker om adequaat te handelen. Een belangrijke stap in de hulpverlening bij seksueel misbruik van en door mensen met een verstandelijke beperking is adequate en gerichte diagnostiek, om te verhelderen wat er aan de hand is met de cliënt en wat hij of zij nodig heeft. Onder leiding van prof. dr. Petri Embregts is het boek ‘Gezegd of gezwegen’ geschreven, een samenwerking tussen Dichterbij en de Academische werkplaats Leven met een verstandelijke beperking (Tranzo, Tilburg University). Het boek ‘Gezegd of gezwegen’ geeft de diagnosticus handreikingen wat hij of zij moet doen op het moment dat er een signaal is van seksueel misbruik.

In dit boek is de jarenlange praktijkervaring van Marianne Heestermans, expert op het gebied van seksualiteit en seksueel misbruik en tot 2014 werkzaam bij Dichterbij, gebundeld. Marianne: ‘De training is gebaseerd op ervaringen en verhalen van cliënten, verwanten en professionals in de samenwerking met verschillende zorginstellingen voor mensen met een verstandelijke beperking. Het is een handreiking voor gedragsdeskundigen om het diagnostisch proces bij seksueel misbruik goed te doorlopen en geen stappen over het hoofd te zien.’

Het boek ‘Gezegd of gezwegen’ geeft de diagnosticus handreikingen wat hij of zij moet doen op het moment dat er een signaal is van seksueel misbruik. Daarnaast geeft het handreikingen over de diagnostiek bij seksueel misbruik door mensen met een verstandelijk beperking. Analoog aan het boek zijn er ook twee cursussen ontwikkeld voor gedragsdeskundigen die zich willen bekwamen in diagnostiek bij seksueel misbruik van en door mensen met een verstandelijke beperking. Deze cursussen (taxatiegesprekken volgens het scenario-model en diagnostiek bij vermoedelijk seksueel misbruik van en door mensen met een verstandelijke beperking) worden verzorgd door RINO Zuid. Deze cursussen zijn geëvalueerd door drs. Kim van den Bogaard (onderzoeker) en prof. dr. Petri Embregts (projectleider). Gedragsdeskundigen die hebben deelgenomen aan de cursussen laten een vooruitgang zien in diagnostische kennis en vaardigheden.

Begeleiders in Beeld (landelijke erkenning)

Gedragsproblemen van cliënten kunnen negatieve emoties als angst of boosheid oproepen. Deze negatieve gevoelens kunnen van invloed zijn op het handelen van de begeleider. Onder leiding van prof. dr. Petri Embregts is de training Begeleiders in Beeld ontwikkeld. De training Begeleiders in Beeld geeft begeleiders inzicht in zichzelf én in de factoren die van invloed zijn op hun gedrag en dus de relatie tussen hen en de cliënt. Ook krijgen zij handvatten om de begeleiding en ondersteuning van cliënten te optimaliseren.

In de training Begeleiders in Beeld gaan deelnemers aan de slag met hun eigen emotionele intelligentie (EI). Zelfreflectie en feedback staan daarbij centraal. Ook krijgen deelnemers door middel van videofeedback inzicht in de manier waarop hun eigen EI hun begeleidingstijl en gedrag beïnvloedt. Uit onderzoek is gebleken dat begeleiders die de training gevolgd hebben adequater omgaan met stress en beter aansluiten bij de behoeften van hun cliënten. Op de website van Begeleiders in Beeld is meer informatie te vinden over de training Begeleiders in Beeld, en het weten­schappelijke onderzoek naar de effecten van deze training.

De erkenningscommissie langdurende zorg heeft de interventie Begeleiders in Beeld op 22 januari 2015 als effectieve interventie erkend. Hiermee is Begeleiders in Beeld de eerste interventie voor de VG-sector met landelijke erkenning. Voor meer informatie: zie nieuwsartikel Vilans

De train-de-trainer-cursus en de masterclass over de training Begeleiders in Beeld worden aangeboden via RINO Zuid.

Menslievende professionalisering

Onder leiding van prof. dr. Petri Embregts is de training Menslievende professionalisering in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking ontwikkeld. De training geeft inzicht in de manier waarop de professionele attitude van zorgverleners van invloed is op de kwaliteit van de zorg en ondersteuning die zij bieden.

Op de website van de training Menslievende professionalisering is meer informatie te vinden over de training Menslievende professionalisering en het wetenschappelijke onderzoek naar de effecten van de training.

Het kiezen van een zorgaanbieder

Een explorerend onderzoek naar de rol van kwaliteit van leven domeinen in de keuze voor een zorgaanbieder door mensen met een verstandelijke beperking en/of hun verwanten.

Klik hier voor meer informatie

Download het Eindrapport van het CZ Fonds

Download de Factsheet van het CZ Fonds

Opleiding Ervaringsdeskundigheid

De opleiding ervaringsdeskundigheid is opgezet door Fontys Hogeschool Sociale Studies (FHSS) in samenwerking met de andere leden van het consortium ‘Ervaringsdeskundigheid van mensen met een verstandelijke beperking‘ en samen met de LFB in de periode van januari 2012 tot juni 2012 uitgevoerd.


De Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking (AWVB, Tranzo, Tilburg University) deed onderzoek naar het effect van de opleiding. In dit rapport worden de resultaten beschreven. Deze laten zien dat een opleiding kan bijdragen aan de ervaringsdeskundigheid van mensen met een verstandelijke beperking. De studenten kunnen als ervaringsdeskundige hun kennis breed inzetten, bijvoorbeeld als ondersteuner van cliënten of als samenwerkingspartner van professionals. Voorwaarde is dat zij gestimuleerd en gepositioneerd worden om hun kennis en vaardigheden daadwerkelijk en frequent in te zetten in de dagelijkse praktijk.

Download het onderzoeksrapport